duimnael|Liefde soos Dawid en Jonathan, maar soms baklei hulle soos kat en hond!
In taalkunde is 'n vergelyking 'n vorm van beeldspraak wat die eksplisiete ooreenkoms tussen die onderwerp en iets totaal anders noem. Dit word gevorm met die woord "soos" / "as", die tweede naamval of 'n koppelwerkwoord.
Algemene vergelykings Hier volg 'n lys van algemene vergelykings:
So aards soos reënStander, Carina. 2004. Kleurblind. In: Cochrane, Neil (samest. & red.). Braaivleis in die bos en ander verhale. Pretoria: Aktuapers, bl. 57. So alleen soos my vinger So arm soos 'n kerkmuis (~ Job; ~ 'n kerkrot) So bang soos ’n bok vir ’n skoot hael So bang soos 'n Bolander vir donderweer So bang soos die duiwel vir ’n slypsteen So bang vir iemand soos 'n haas vir 'n hond So bedrywig soos 'n mier So behaaglik soos 'n ot in die modder.Karsten, Chris. 2011. Abel se lot. Kaapstad: Human & Rousseau. bl. 179: Om die waarheid te sê, doktor Landsberg lyk so behaaglik soos 'n ot in die modder. So bekend soos die bont hond wees ( = oral taamlik berug wees) So bitter soos aalwyn (~ als) So bitter soos gal So bleek soos die dood So bleek soos ’n laken So bleek soos ’n lyk So blind soos ’n mol So blink soos ’n spieël (~ 'n bottel, ~ 'n nuwe sikspens) So blou soos die hemel, ~ die berge So bot soos 'n kwaggaSchonken, F. Th. 1914. De oorsprong der Kaapsch-Hollandsche volksoverleveringen (ed. D. Fuldauer). Amsterdam: Swets & Zeitlinger. bl. 106 So dapper soos ’n leeu So deftig soos 'n pou So deursigtig soos glas So dig soos ’n pot (~ 'n bottel) So dikvellig soos ’n renoster So dol soos 'n kolhaas Preller, Martie. 2003. Eendag was daar 'n storie! 'n Praktiese storiemaakkursus. Tafelberg-Uitgewers. bl. 54: Dink jy die vroumens wat hierdie boek geskryf het, is so dol soos 'n kolhaas om met sulke goed vorendag te kom as jy by jou storie wil uitkom? So dom soos ’n esel (~ 'n klip, grond) So donker soos die nag So dood soos ’n mossie So doof soos ’n kwartel, ~ Baäl So dronk soos ’n hoender, (~ tor, ~ tol, ~ eendjie) So dronk soos ’n spook So droog soos 'n biltong ( ~ 'n woestyn, ~ kurk, ~ strooi, ~ sandVerster, F. 2013. Deur na Nebula Nege. Thompson Boekdrukkery, bl. 361: Hy sluk, sy mond is skielik so droog soos sand.) So duidelik soos daglig (~ die dag) So duister soos die graf So dun soos ’n plank (~ papier) So eerlik soos goud So ernstig soos 'n hartaanval So fluks soos 'n voorslag (~ 'n by, ~ 'n mier) So fraai soos 'n vlinder Botha, Tertia. 1994. Rebel. Kaapstad: Tafelberg-Uitgewers. bl. 91: As ek hier uitkruip, is ek so fraai soos 'n vlinder. So fris soos ’n vis (in die water) So fyn soos 'n spinnerak (~ 'n vlinder, ~ snuif) So geel soos borrie So geel soos goud So geduldig soos Job So gedwee soos 'n lam So gelukkig soos 'n eend in water So gereeld soos klokslag So geslote soos die graf So gesond soos 'n vis So getrou soos staalLangenhoven, C.J. 1956. Versamelde Werke, Deel II. Kaapstad: Nasionale Boekhandel, bl. 30: En so getrou soos staal. So gewild soos 'n muishond op 'n bruilof (~ 'n dansparty) So gierig soos die graf (as die persoon iets eenmaal in sy besit het, laat hy dit nie weer gaan nie) So giftig soos ’n geitjie So glad soos seep, (~ 'n aal; ~ 'n paling; ~ 'n baba se boudjies) So glibberig soos 'n paling (~ 'n vis) So goed soos vet op 'n warm klip (heeltemal nutteloos) So gou soos nou (~ (jy sê) knipmes) So groen soos gras So groot soos 'n reus (~ 'n olifant) So hard soos ’n klip (~ 'n keisteen, ~ klipsteen, staal) So hees soos ’n makou (~ gans) So helder soos kristal (~ daglig) So honger soos ’n wolf So hoog soos die wolke (~ die hemel) So iesegrimmig soos 'n ystervarkLeipoldt, C. Louis. 1938. Die Kwaksalwer. Kaapstad: Nasionale Pers. p. 35:Hy's so skraal soos 'n graat, en ek sal nie verwonderd wees om te hoor dat hy so iesegrimmig soos 'n ystervark is nie. So kaal soos ’n rot (~ 'n luis; ~ 'n kerkmuis) So kaal soos my vinger (~ hand) So kalm soos 'n palm"Waar die wind my waai" - Elandré: Maar nou Vertrou ek so kalm soos 'n palm Elke keer Druk ek weer snooze op my alarm So klaar soos kristal (klaar = helder) So klaar soos die dag (klaar = duidelik; dus baie duidelik) So koel soos 'n komkommer So koppig soos ’n muil So koud soos ys So krom soos ’n hoepel So kwaai soos 'n tier(wyfie) So lastig soos ’n vlieg (~ 'n mier) So leeg soos 'n eierdop So lelik soos die nag So lewendig soos 'n vis So lig soos ’n veer (~ gedagteVerster, F. 2013. Deur na Nebula Nege. Thompson Boekdrukkery, bl. 209: So lig soos 'n gedagte glip hy oor die muur en land met voet en linkerhand op die grond.) So lomp soos 'n jong rekruut So maer soos ’n kraai (~ 'n graat; ~ 'n riet; ~ 'n spook; ~ 'n sprinkaan) So maer/sleg lyk soos die dood in Sluiters So mak soos ’n lam So maklik soos botter en brood So mal soos ’n haas (moontlik onder Engelse invloed: As mad as a March hare) So min soos die swart van my nael So moeg soos ’n hond So nat soos ’n kat So nors soos 'n buffel So nugter soos môre die hele dag So onskadelik soos 'n hamsterJaco, Paul. 2008. Die luiperds van Sh'ong. Kaapstad: Human & Rousseau. bl. 192: "Chauvinis!" sê sy en wend haar tot Sh'ong: "Hy's bang vir die luiperd en sy is so onskadelik soos 'n hamster! So onskuldig soos 'n pasgebore baba (~ 'n lam) So oud soos die berge So oud soos die Kaapse wapad (~ die Kaapse hardepad; ~ die pad na Jakarta; ~ die pad na Rome; ~ die ark) So oud soos Metusalem So oud soos my hande, maar nie soos my tande So parmantig soos 'n kalkoenmannetjie So pers soos 'n pruim Oosthuisen, Janie. 1997. Ouma Hester en die Dreadnought Merk III. Kaapstad: Human & Rousseau. Bl. 21: Sy neus is so pers soos 'n pruim. So plat soos ’n pannekoek So rats soos 'n kat So reg soos ’n roer So reguit soos ’n kers So regop soos 'n kers (~ 'n paal) So rein soos ’n duif So rond soos 'n koeël So rond soos 'n ballon Oosthuisen, Janie. 1997. Ouma Hester en die Dreadnought Merk III. Kaapstad: Human & Rousseau. Bl. 30: Sy voel soet en taai en so rond soos 'n ballon. So rooi soos bloed So rooi soos ’n kalkoen (~ 'n kreef) So sag soos satyn (~ ferweel(sy)) So sedig soos 'n predikant So seker soos twee maal twee vier is (~ wat ek leef, ~ amen in die kerk, ~ blik, ~ as die hemel blou is) So siek soos ’n hond So skaars soos hoendertande So skaars soos wors in 'n hondehok / hondestal, ~ 'n tweedehandse doodskis So skeef soos 'n krap So skeel soos 'n skaap So skelm soos die houtjie van die galg (~ 'n jakkals) So skerp soos 'n vlym (~ 'n skeermes) So skoon soos 'n rein geweteVerster, F. 2013. Deur na Nebula Nege. Thompson Boekdrukkery, bl. 267: Toe die son se strale oor die hoogste dakke van Gomopolos se Binnekring begin streel, begin die nuwe dag so skoon soos 'n rein gewete. So skraal soos 'n riet (~ 'n paal,Jaco, Paul. 2008. Die luiperds van Sh'ong. Kaapstad: Human & Rousseau. bl. 252: Angelique rol tot naby Alfred. Almal lag terwyl sy Alfred se lyf met haar vinger druk asof hy 'n perd is. "Skraal soos 'n paal, hard soos 'n klip". ~graatLeipoldt, C. Louis. 1938. Die Kwaksalwer. Kaapstad: Nasionale Pers. p.35:Hy's so skraal soos 'n graat, en ek sal nie verwonderd wees om te hoor dat hy so iesegrimmig soos 'n ystervark is nie.) So sleg soos 'n abiekwakool (hy beteken niks) So slim soos die houtjie van die galg (~ 'n jakkals, ~ Salomo) So smedig soos suiwer goud So snel soos 'n slang wat pikKarsten, Chris. 2011. Abel se lot. Kaapstad: Human & Rousseau. bl. 386: Hy kan antisipeer wat iemand se volgende stap gaan wees, en sy eie reaksie is snel soos 'n slang wat pik. So soet soos suiker So stadig soos ’n skilpad (~ trapsuutjies, ~ harmansdrup, ~ slak) So steeks soos ’n muil ( - donkie) So sterk soos ’n bees (~ 'n leeu, ~ die duiwel, ~ Simson, ~ 'n osVan Nierop, Leon. 1996. Die sielsmokkelaar. Johannesburg: Perskor. bl. 350: "Hy's so sterk soos 'n os," mompel die grote.) So stil soos ’n muis (~ die graf, 'n skaduweeVan Blerk, H.S. 2008. Braakland van die bose. Pretoria: Protea Boekhuis. bl. 114: Hy sluip self so stil soos 'n skaduwee voort al langs die huis af, buk soms laag, kruip byna tot hy die staldeur bereik.) So stom soos 'n vis So stomp soos 'n koevoet So styf soos 'n paal So suinig soos ’n vrek So suur soos asyn So swaar soos lood So swak soos 'n lammetjie So swart soos die nag (~ git, ~ roet, ~ steenkool, ~ 'n pot) So taai soos ’n ratel (taai = gehard) So taai soos ’n tameletjie (~ stroop;Pieterse, R. 1985. Die Koningin van Skeba se tydmasjien. Pretoria: Daan Retief Uitgewers. p. 50: Hulle het darem 'n rukkie gelede 'n soort vrugtesap ontdek wat hulle kon drink, maar dit was so taai soos stroop en sy kan nie daarvan gebruik om die kaptein se gesig mee af te vee nie. taai = onaangenaam klewerig of moeilik om te hanteer) So toe soos 'n kleios (baie dom) So trots soos ’n pou So tuis soos 'n vis in die water, (~ soos 'n muis in 'n meelsakKotze, E. 2000. Die slag van die breekbrander. Kaapstad: Tafelberg, bl.136: Maar ek is in, en so tuis soos 'n muis in 'n meelsak.) So vaal soos stof So vars soos dou So vas soos 'n rots So veranderlik soos die weer So verstandig soos Salomo So vet soos ’n vark So vinnig soos blits So vinnig soos die wind (~ blits) So vry soos die wind So vry soos ’n voël (op ’n tak) So vuil soos ’n vark So waar soos padda manel dra So waar soos ek leef So waar as vet So wakker soos 'n arendJaco, Paul. 2008. Die luiperds van Sh'ong. Kaapstad: Human & Rousseau. bl. 196: "Wat is dit?" Sh'ong is skielik so op en wakker soos 'n arend. So warm soos die hel So wild soos 'n haas vir 'n hond So wit soos 'n laken<ref>Sadie, J. 1979. Terra Piering 1. Pretoria: Daan Retief Uitgewers, p. 4: Sy gesig is so wit soos 'n laken.</ref> (~ sneeu, ~ melk, ~ wol) So wit soos kryt (baie bleek) So wyd soos die Heer se Genade So wys soos Salomo
Vergelykings met werkwoorde Werkwoorde ('n aksie) wat met iets vergelyk word:
Aanteel soos konyne Baklei soos 'n tier / soos kat en hond
Iets bewaar soos goud Bewe soos ’n riet Blink soos 'n spieël Brand soos (’n kool) vuur Brul soos 'n leeu Buig soos 'n lat Drink (suip) soos ’n vis Drillerig soos jellie Dwaal soos skape Eenbeen staan soos 'n reier Eet soos 'n wolf Gly soos seep deur die skare (vinnig, maklik, glad beweeg) Groei soos 'n koolkop Hardloop soos die wind Dit heug my soos gister Jaag soos die duiwel Iets ken soos die palm van jou hand Soos 'n kaartehuis in(een)stort Kerm soos 'n drein Paulsen, Henning. 1999. Internet onbeperk: Dubbel Kliek. Midrand: Perskor. bl. 30: Oupa kerm soos 'n drein oor die hoenderhokke wat ek van plan is om te bou. Klam soos 'n dam Klou soos klits Klou soos ’n neet, bosluis Klouerig soos gom Lewe soos kat en hond ( = in onenigheid lewe) Liefde soos Dawid en Jonathan Lieg soos ’n tandetrekker (~ 'n koerant; ~ 'n almanak) Lieg, suip, vloek ens. soos 'n ketter Jou dood hou soos 'n kierieslang Neerslaan soos ’n os Onthou dit soos (die dag van) gister Ontplof soos 'n vulkaan Opskiet/verrys/opkom soos paddastoele Iets ignoreer soos 'n stopstraat. Iets soos 'n papegaai (uit jou kop) aanleer Iemand soos 'n papegaai napraat Iets soos 'n warm patat laat val Praat soos 'n advokaat ('n boek) Pronk soos ’n pou Rondhol soos 'n mal haas Rook soos ’n skoorsteen Saamlewe soos broers (in vrede) Sak soos 'n baksteen (hopeloos druip in 'n eksamen) Sing soos 'n kanarie, voëltjie, nagtegaal Sit soos ’n uil op ’n kluit ( = iewers sit en eensaam, verleë of onnosel lyk) Sit soos 'n soutsak (futloos) Skel soos 'n viswyf Skop soos ’n volstruis (~ 'n muil) Skree soos ’n maer vark Slaap soos ’n klip (~ 'n roos) Slaap soos 'n haas (baie lig slaap; op jou hoede wees) Smelt soos suiker in jou mond Spreek soos 'n boek Staan soos 'n soutpilaar (onbeweeglik) Steel soos 'n raaf Stink soos ’n muishond Storm soos 'n briesende bul Swem soos ’n vis, ~ 'n otter Swiep soos riete Swyg soos die graf (~ 'n mof)