thumb|Sint-Martinuskerk Retie is een plaats en gemeente in de provincie Antwerpen en behoort tot het kieskanton en het gerechtelijk kanton Arendonk.
Geschiedenis De naam "Retie", is afgeleid van de Latijnse persoonsnaam Retus en duidt het gebied aan dat eertijds een bezit was van een zekere Retus.
In de 12e eeuw behoorde Retie tot het Land van Geel. Toen Geel rond 1230 werd bevoorrecht met de rechten van Stad en Vrijheid, werd een schepenbank in het leven geroepen om in te staan voor het bestuur. Wellicht was er ook een afgevaardigde van Retie die zetelde in de raad, om de belangen van het dorp te verdedigen. Vanaf 1332 bezat Retie een eigen schepenbank, die vergaderde onder de takken van de lindeboom, die thans nog op het marktplein staat.
De parochie van Sint-Martinus werd vanaf 1264 bestuurd door de norbertijnen van de Abdij van Tongerlo. Zij stonden ook in voor de misvieringen en het innen van de tienden. Dit duurde tot 1819. De oude Sint-Martinuskerk stamde uit de 16e eeuw maar werd in 1871 afgebroken. Enkel een deel van de toren bleef behouden. De huidige kerk dateert van 1872.Heemkring Zeven Neten
In de 19e eeuw kocht koning Leopold I zowat 1.000 ha. Het werd deel van het Koninklijk Domein der Kempen dat over verschillende gemeenten liep. Vanaf 1972 werd het resterend stuk in Retie het Prinsenpark genoemd.
Koning Leopold III gaf zijn tweede echtgenote Lilian Baels de titel van prinses van Retie.
Geografie Woonkernen De Kempense gemeente telt ruim 11.000 inwoners. Binnen de gemeentegrenzen liggen van oudsher meerdere woonkernen: het centrum, Hodonk, Looiend, Obroek en Den Brand. Werbeek was tot 1820 een aparte gemeente.Opgeheven en ingelijfd door Koninklijk besluit van 19 oktober 1820 volgens Sven Vrielinck, De territoriale indeling van België 1795-1963, Universitaire Pers Leuven, 2000, p. 1874 Sinds 1 januari 1977 hoort daar ook het dorp Schoonbroek bij dat geërfd werd van Oud-Turnhout.
Hydrografie Retie is het dorp van de Zeven Neten: de Looiendse Nete, de Kleine Nete, de Zwarte Nete, de Werbeekse Nete, de Plas Nete, de Witte Nete en het Nonnen Neetje. Samen met de Wamp vormen zij bovenlopen van de Kleine Nete en zij zijn bij de meest zuivere riviertjes van Vlaanderen.
Aangrenzende gemeenten
Bezienswaardigheden
thumb|Gemeentehuis
De Sint-Martinuskerk De Lindeboom In het centrum van het het dorp staat de Retiese dorpslinde. De stam heeft een omtrek van vier meter en de kruin een doorsnede van twaalf meter. Sommige bronnen vermelden de hypothese dat de linde als een soort vrijheidsboom zou geplant zijn in 1332, toen Retie een autonome heerlijkheid in het land van Geel werd. Een van de oudste vermelding van de Lindeboom dateert uit 1652. Een document uit dat jaar meldt immers het overlijden van een zekere "Syken onder de linde". Zoals de naam suggereert, werd deze vrouw als pasgeborene op het einde van de jaren 1500 of in het begin van de 17e eeuw onder de linde te vondeling gelegd. De lindeboom was toen zeker al volwassen, mogelijk honderd, tweehonderd jaar oud. Deze lindeboom was oorspronkelijk naar Germaans gebruik een gerechtslinde. Het was de plaats waar de schepenbank zetelde en het jaargeding plaatsvond. Van 1727 tot begin deze eeuw werd er elke maandag botermarkt gehouden onder deze linde. In 1988 werd de metalen constructie uit 1891 die de linde bijna honderd jaar ondersteund heeft, vervangen door de huidige ondersteuning in padoekhout.
Kasteel van Rethy Het Kasteel van Rethy is een landhuis uit 1906 waar een fraai park van 30 ha om heen ligt. Er is een hoeve aan verbonden die al in de 16e eeuw werd vermeld. Het Kasteel van Rethy vierde in 2006 zijn honderdste verjaardag. Het neogotisch kasteel werd gebouwd naar een ontwerp van de Leuvense architect Langerock in opdracht van François du Four, destijds burgemeester van Turnhout en eigenaar van de drukkerij Brepols. Het prachtig park in Engelse stijl werd aangelegd door de Brusselse landschapsarchitect Jules Buyssens.
Watermolen van Retie De watermolen van Retie is een ten zuidwesten van de dorpskern, tussen Retie en Kasterlee, gelegen watermolen aan de oever van de Kleine Nete. Het is een onderslagmolen met een metalen waterrad met houten schoepen en een metalen maalinstallatie in het bakstenen molenhuis met schilddak.
Waarschijnlijk waren de Paters Benedictijnen van de Abdij van Corbie de bouwers van de molen. De molen bestaat mogelijk al van de achtste eeuw. In het register van Leenhof van Brabant staat al een vermelding over de watermolen van het jaar 1134. In dat jaar was de watermolen eigendom van het adellijk geslacht, de Berthouts van Grimbergen. Juridisch was het een zgn. banmolen. Zulke molens stonden onder toezicht van de dorpsheer, elke onderdaan was verplicht er zijn graan te laten malen en een gedeelte van het meel als belasting in natura aan de soevereine heer af te staan. In 1765 werd de watermolen in steen herbouwd. De ganse 19de eeuw bleef de watermolen en omliggende goederen eigendom van heren met een huurder-molenaar op de watermolen en bijhorende oliemolen. Uiteindelijk, in 1912 verkocht baron du Four uit Turnhout, de watermolen, de grote hoeve en omliggende goederen aan molenaar Jan Quets uit Retie.
Pastorie In de Passtraat, richting Kasterlee, bevindt zich de voormalige Pastorie, gebouwd in 1696 in opdracht van prelaat Crils van de norbertijnerabdij van Tongerlo. Destijds was het de woning van de pastoor (tot 1819 een Tongerlose norbertijn), maar ook de tijdelijke verblijfplaats van de abt die geregeld op bezoek kwam om de tienden te innen. In 1995 werd de buitengevel van het gebouw volledig gerestaureerd. Momenteel wordt het gebouw gebruikt door de politie en verschillende verenigingen. De rechterzijvleugel werd begin 2005 ingericht als polyvalente ruimte ‘De Vest’.
Retabel van Sint-Job De kerk van Sint-Job in Schoonbroek bezit een uitzonderlijk meesterwerk, een retabel uit houtsnijwerk uit de 16de eeuw dat het leven van Job uitbeeldt. Het O-L-Vrouwaltaar (1784) is afkomstig uit de Priorij van Corsendonk in de buurgemeente Oud-Turnhout. Over het retabel zijn tot nu toe geen archivalia gevonden. Stilistisch gezien kan het als een relatief hoogstaand Antwerps werk uit ca. 1530 worden beschouwd. In 1864 - 1865 werd het gerestaureerd. Het retabel bevindt zich op het hoofdaltaar en is samengesteld uit een retabelkast met verhoogd middenvak en twee zijvakken, een geschilderde predella en twee dubbele zijluiken, binnen en buiten beschilderd. De bovenzijde is accoladevormig uitgewerkt. Op de verhoogde rondboog boven het middenvak van de kast prijkt een beeldje van Sint-Job.
De Heerser De De Heerser is een windmolen in Retie die zich op 3 kilometer van de dorpskern bevindt, tussen Retie en Schoonbroek
Onze-Lieve-Vrouw-ter-Sneeuwkapel De Onze-Lieve-Vrouw-ter-Sneeuwkapel ligt in Werbeek, een gehucht van Retie, op de weg naar Mol. In 1646 werd een houten kapel gebouwd waarin het beeldje een plaats kreeg. In 1665 werd deze kapel vervangen door een stenen kapel. De kapel heeft een achthoekige vorm met een uitbouw voor het priesterkoor. De legende wordt weergegeven in de vier brandglasramen. In 1974 werd het originele Mariabeeldje gestolen.
Sint-Pieterskapel thumb|De Sint-Pieterskapel De Sint-Pieterskapel is vermoedelijk de oudste kerk van Retie en is gelegen aan de noordwestrand van de dorpskern op het vakantiedomein "De Linde".
Het is een bakstenen zaalkerkje onder een leien dak met dakruiter. De kapel bevindt zich op een verhevenheid en wordt geflankeerd door (lei)linden.
Oorlogsmonumenten In het gehucht Kortijnen staat een oorlogsmonument om de bemanning en passagiers (pathfinders van de Amerikaanse 101e Luchtlandingsdivisie) van Dakota 42-100981 te eren. Het toestel stortte daar neer op 17 september 1944 tijdens de Tweede Wereldoorlog bij het begin van Operatie Market Garden. De vijfkoppige bemanning en vier van de tien pathfinders overleefden de crash niet.
Natuur en landschap Retie ligt in de Kempen op een hoogte van 18-31 meter. Ten oosten van Retie ligt het Kanaal Dessel-Turnhout-Schoten. Verder loopt hier het in onbruik geraakte kanaaltje De Gracht, dat het kanaal verbindt met het zuidelijker gelegen Kanaal Bocholt-Herentals. De beken in de buurt van Retie stromen in zuidwestelijke richting en monden uit in de Kleine Nete die via de Nete en de Rupel in de Schelde uitmondt.
Tot de natuurgebieden van Retie behoort het Provinciaal Domein Prinsenpark.
Demografie Demografische ontwikkeling
Bronnen:NIS, Opm:1806 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari
Inwoners van jaar tot jaar op 1 januari1992 tot heden jaar Aantalhttps://view.officeapps.live.com/op/view.aspx?src=https%3A%2F%2Fstatbel.fgov.be%2Fsites%2Fdefault%2Ffiles%2Ffiles%2Fdocuments%2Fbevolking%2F5.1%2520Structuur%2520van%2520de%2520bevolking%2FBevolking_per_gemeente.xlsx&wdOrigin=BROWSELINK Evolutie: 1992=index 100 1992 9.130 100,0 1993 9.267 101,5 1994 9.316 102,0 1995 9.440 103,4 1996 9.497 104,0 1997 9.568 104,8 1998 9.686 106,1 1999 9.738 106,7 2000 9.733 106,6 2001 9.797 107,3 2002 9.899 108,4 2003 9.957 109,1 2004 10.014 109,7 2005 10.168 111,4 2006 10.321 113,0 2007 10.485 114,8 2008 10.545 115,5 2009 10.683 117,0 2010 10.741 117,6 2011 10.806 118,4 2012 10.799 118,3 2013 10.817 118,5 2014 10.897 119,4 2015 10.980 120,3 2016 11.096 121,5 2017 11.184 122,5 2018 11.240 123,1 2019 11.396 124,8 2020 11.508 126,0 2021 11.582 126,9 2022 11.663 127,7 2023 11.841 129,7 2024 11.867 130,0 2025 11.995 131,4 2026 12.076 132,3
Politiek Structuur De gemeente Retie ligt in het kieskanton Arendonk en het provinciedistrict Turnhout. Deze maken deel uit van het kiesarrondissement Mechelen-Turnhout en de kieskring Antwerpen.
Retie Supranationaal Nationaal Gemeenschap Gewest Provincie Arrondissement Provinciedistrict Kanton Gemeente AdministratiefNiveau Antwerpen Turnhout Retie BestuurEuropese Commissie Belgische regering Vlaamse regering Deputatie Gemeentebestuur RaadEuropees ParlementKamer vanvolksvertegenwoordigers Vlaams Parlement Provincieraad GemeenteraadKiesomschrijvingNederlands KiescollegeKieskring AntwerpenMechelen-TurnhoutTurnhout ArendonkRetieVerkiezing Europese Federale Vlaamse Provincieraads- Gemeenteraads-
College van burgemeester en schepenen Burgemeester Patrick Geuens (Nieuw Retie) Schepenen Koen Claessens (Nieuw Retie) Natalie Adriaensen (Nieuw Retie) Dominik Huysmans (Nieuw Retie) Kato Slegers (Nieuw Retie) Lut Hermans (Nieuw Retie)
Geschiedenis Lijst van burgemeesters Tijdspanne Burgemeester 1800 - 1817 Petrus Joannes Baptiste Van den Eynde 1817 - 1839 Pieter Jozef Van den Eynde 1840 - 1869 Karel Gilbert Van den Eynde 1870 - 1877 Ludovicus Dominicus Van den Eynde 1877 - 1892 Henricus Van Herck 1892 - 1893 Frans Van Gansewinkel 1895 - 1920 Aloïs Van Gansewinkel 1921 - 1938 Aloïs De Vel 1939 - 1943 Edgard De Vel 1943 - 1944 Jan Praet 1947 - 1952 Constant Graulus 1953 - 1964 Frans Schepens 1965 - 1983 Jos Van Looy (CVP) 1983 - 2000 August Adriaensen (CVP) 2001 - 2012 Francis (Cis) Schepens (Nieuw Retie) 2013 - heden Patrick Geuens (Nieuw Retie)
Legislatuur 1977-1982 Bij de lokale verkiezingen in oktober 1976 voorafgaand aan de fusie van gemeenten in januari worden er drie lijsten ingediend, met name door de CVP, SP en Nieuw Retie (NR). Burgemeester was Jos Van Looy (CVP), hij leidde een homogene christendemocratisch schepenbank. De bestuursploeg werd voorts gevormd door August Adriaensen, Vic Adriaensen, Leon Wens en Mia Luyten-Janssens.
Legislatuur 1983-1988 Bij de lokale verkiezingen in oktober 1982 werden vier kieslijsten ingediend. Naast de drie gevestigde partijen, was er de lijst Gemeentebelangen (GMB). Enkele ACW-leden, waaronder Jef Van Gestel en Gust Peeters, maken de overstap van NR naar CVP. Burgemeester was Gust Adriaensen (CVP), hij leidde een homogeen christendemocratische bestuursploeg die voorts bestond uit Roger Vos, Vic Adriaensen, Leon Wens en Jef Van Gestel.
Legislatuur 1989-1994