thumb|Villa Van Stappen, van 1939 tot de fusie in 2019 het gemeentehuis van de voormalige gemeente Sint-Amands. Nu een van de gemeentehuizen van Puurs-Sint-Amands. thumb|Toeristische stoomtrein Dendermonde-Puurs
Sint-Amands is een dorp in de Belgische provincie Antwerpen en een deelgemeente van Puurs-Sint-Amands. Sint-Amands ligt op de rechteroever van de Schelde. Het grondgebied van deze deelgemeente heeft de vorm van een vijfhoek, en wordt langs drie zijden omgeven door de Vlaamse provincie Oost-Vlaanderen. Sint-Amands grenst enkel aan de noordzijde en de oostzijde aan de provincie Antwerpen, respectievelijk aan het grondgebied van de Bornemse deelgemeenten Mariekerke, Bornem en de andere Puurs-Sint-Amandse deelgemeenten Oppuurs en Lippelo. Een inwoner van Sint-Amands wordt een Sint-Amandsenaar genoemd.
Geschiedenis thumb|Zicht op Sint-Amands en de Sint-Amanduskerk bij valavond Sint-Amands werd voor het eerst in de historische documenten vermeld in het jaar 822. Van die tijd zijn er echter geen monumenten overgebleven. Wel is er de Sint-Amanduskerk die uit de 17e eeuw stamt. Ook staan er in de Kerkstraat nog enkele huizen waarvan de 17e- en 18e-eeuwse gevels bewaard gebleven zijn.
In Sint-Amands bevindt zich, langs de oever van de Schelde, het praalgraf van de Belgische schrijver Emile Verhaeren (1855-1916).
Op 1 januari 2019 fuseerde de toenmalige fusiegemeente Sint-Amands (bestaande uit Sint-Amands, Lippelo en Oppuurs) met Puurs (bestaande uit Puurs, Breendonk, Liezele en Ruisbroek) ter vorming van Puurs-Sint-Amands.
Geografie Sint-Amands heeft een landelijk karakter en maakt deel uit van de regio Klein-Brabant.
Deelgemeenten voor de fusie van 2019
# Deelgemeente Opp.(km²) Inwoners(2025) Inwonersper km² NIS Code 1 Sint-Amands 6,73 5.428 807 12034A 2 Oppuurs 4,79 2.104 439 12034B 3 Lippelo 4,19 1.151 275 12034C
Aangrenzende gemeenten
Bezienswaardigheden thumb|Kapel van Onze-Lieve-Vrouw Ten Donkere thumb|Boonhofkapel thumb|16e-eeuwse burgerhuizen in de Kerkstraat, allen beschermde monumenten. Tevens is de straat ook erkend als dorpsgezicht. thumb|Zicht vanop de Schelde, van de dorpen Mariekerke (vooraan) en Sint - Amands (achteraan)
De Sint-Amanduskerk De Onze-Lieve-Vrouw Ten Donkerekapel aan de Hekkestraat Het Kasteel Fourage aan de Kuitegemstraat De Schandpaal aan de Kerkhofdries Provinciaal Museum Emile Verhaeren: Museum gewijd aan dichter Emile Verhaeren. Ook zijn grafmonument en geboortehuis bevinden zich in de gemeente. Het Praalgraf voor Emile Verhaeren aan de Kaai Het Molenmuseum (Sint-Amands) of Museum voor Molinologie. De Gansakkermolen aan de Molendreef, verplaatst vanuit Geel naar Sint-Amands. Het Museum Romain De Saegher aan de Winkelstraat 38 De toeristische spoorlijn Dendermonde-Puurs. In de zomer kan men vanuit Baasrode of Puurs met de oude stoomtrein naar Sint-Amands sporen.
Natuur en landschap Sint-Amands ligt aan de Schelde, die hier 225 meter breed is. Het Sint-Amandsschoor is een schorrengebied tussen Sint-Amands en Mariekerke. Dit gebied, ook wel Eiland van Mariekerke genaamd (het was ook effectief een eiland tot het einde van de jaren 1940, waarna het aan de walkant aanslibde), werd tot de jaren '60 van de 20e eeuw benut voor de griendcultuur.
Economie Sint-Amands was vanouds vooral een agrarisch dorp. Wel bracht de ligging aan de Schelde allerlei handelsactiviteiten met zich mee. De Kaai werd voor lossen en laden van tal van schepen benut. Ook de visserij op de Schelde speelde een rol. Van 1896-1959 was er de leerlooierij: N.V. Tannerie et Corroierie de Saint-Amands-lez-Puers. Van 1885-1965 bestond de kunstmestfabriek SAPFIA: Société Anonyme Pour Favoriser l'Industrie Agricole ofwel de Kouterfabriek. Verder waren er enkele brouwerijen en stokerijen. Er waren enkele schoenfabrieken en een zuivelfabriek. De NV Scheldemolens is een maalderij die is voortgekomen uit een windmolen en waarvan de oorsprong teruggaat tot de 18e eeuw. Deze elektrische maalderij in de Emile Verhaerenstraat is ondertussen verdwenen. Daarnaast bestond er enige huisnijverheid, zoals mandenmakerij en vlasbewerking. In de Kuitegemstraat bevindt zich sinds 1955 en tot op heden het chocofabriek 't Boerinneke. In de 20e eeuw bloeiden horeca en toerisme op.
Demografie
Demografische ontwikkeling voor de fusie
Bronnen:NIS, Opm:1806 tot en met 1970=volkstellingen; 1976 = inwoneraantal op 31 december
Demografische ontwikkeling van de fusiegemeente Alle historische gegevens hebben betrekking op de gemeente Sint-Amands, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.
Bronnen:NIS, Opm:1806 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari
Inwoners van jaar tot jaarOp 1 januari1992 tot heden Aantal 1992 7.266 1993 7.310 1994 7.396 1995 7.376 1996 7.418 1997 7.421 1998 7.493 1999 7.534 2000 7.560 2001 7.539 2002 7.578 2003 7.604 2004 7.611 2005 7.723 2006 7.781 2007 7.819 2008 7.889 2009 7.950 2010 8.069 2011 8.144 2012 8.124 2013 8.122 2014 8.241 2015 8.303 2016 8.332 2017 8.418 2018 8.480
Politiek Structuur De gemeente Sint-Amands maakt, als deelgemeente van Puurs-Sint-Amands, deel uit van het kieskanton Puurs-Sint-Amands, gelegen in het provinciedistrict Mechelen, het kiesarrondissement Mechelen-Turnhout en ten slotte de kieskring Antwerpen.
Sint-Amands Supranationaal Nationaal Gemeenschap Gewest Provincie Arrondissement Provinciedistrict Kanton Gemeente AdministratiefNiveau Antwerpen Mechelen Puurs-Sint-Amands BestuurEuropese Commissie Belgische regering Vlaamse regering Deputatie Gemeentebestuur RaadEuropees ParlementKamer vanvolksvertegenwoordigers Vlaams Parlement Provincieraad GemeenteraadKiesomschrijvingNederlands KiescollegeKieskring AntwerpenMechelen-TurnhoutMechelen Puurs-Sint-Amands Puurs-Sint-AmandsVerkiezing Europese Federale Vlaamse Provincieraads- Gemeenteraads-
Geschiedenis Voormalige Burgemeesters Tijdspanne Burgemeester 1638 - 1652 Joannes Boeykens 1848 - 1882 Joseph Jacques Peeters 1883 - 1901 Joannes Martinus "Jan" Collier 1902 - 1923 Karel Van Assche 1923 - 1927 Jan De Clercq 1927 - 1935 Honoré Van den Bergh 1935 - 1944 Paul Van Assche 1944 - 1952 Constant Vinck 1953 - 1964 Edmond De Smedt 1965 - 1988 Georges Ceurvelt (CVP) 1989 - 2006 Karel De Smedt (CVP / CD&V) 2007 - 2012 Freddy Sarens (CD&V) 2013 - 2018 Peter Van Hoeymissen (CD&V)
Resultaten gemeenteraadsverkiezingen van 1976 tot en met 2012Zie voor de gemeenteraadsverkiezingen van 2018 en later op de fusiegemeente Puurs-Sint-Amands Partij of kartel 10-10-19761961-2000:Verkiezingsdatabase Binnenlandse Zaken 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000 8-10-2006Vlaanderenkiest.be: Gegevens 2006 14-10-2012www.vlaanderenkiest.be: Gegevens 2012Stemmen / Zetels %19%19%19%19%19%19%19 CVP1 / CD&V265,6811459,911453,9611263,1211345,3411050,3721138,8428 PVV1 / VLD2 / Open Sint-Amands3 21,141310,65117,5710- 15,152312,89229,0131 L.O.S.- - - - 24,16527,02532,847 Gemeentebelangen1 / N-VA2- - - - - 9,721119,3123 SP13,18213,39221,56413,8728,681- - Agalev- 4,220- - 6,670- - VU- 11,85216,91323,014- - - 4761 509251765216535457145815Opkomst % 93,0692,2591,6894,4991,59Blanco en ongeldig %3,42 3,183,484,63,444,592,85 De zetels van de gevormde coalitie staan vetjes afgedrukt. Zie voor de gemeenteraadsverkiezingen van 2018 en later op de fusiegemeente Puurs-Sint-Amands.
Mobiliteit De toeristische spoorlijn Dendermonde-Puurs. In de zomer kan men dus vanuit Baasrode of Puurs met de oude stoomtrein naar Sint-Amands sporen. Veerdienst (alleen voor fietsers en voetgangers).
Economie Net als de meeste gemeenten aan de Schelde kent Sint-Amands een industrieel verleden. Op de terreinen van de Kouter bevonden zich, in de eerste helft van de twintigste eeuw twee fabrieken: een leerlooierij en een meststoffenfabriek. Daarnaast bevond zich in de Verhaerenstraat tot eind 20ste eeuw de industriële bloemmaalderij van Scheldemolens.
Geboren
Emmanuel Benedict Rollier (1769-1851), leider tijdens de Boerenkrijg van 1798 Jacob Olivier Van de Velde (1795-1855), rector universiteit St. Louis (1840), bisschop van Chicago (1848) en Natchez (1853) Jan Van Droogenbroeck (1835-1902), dichter (pseudoniem: Jan Ferguut) Emile Verhaeren (1855-1916), dichter Arthur Borms (1890-1952), politicus Romain De Saegher (1907-1986), schilder Didier De Witte (1934-1970), letterkundige
Nabijgelegen kernen Mariekerke, Oppuurs, Lippelo, Opdorp, Briel, Kastel (veer)
Externe links Officiële website van Puurs-Sint-Amands Inventaris Onroerend Erfgoed
Categorie:Plaats in Antwerpen (provincie)