thumb|De voormalige site van Stokerij Meeus Wijnegem is een plaats en gemeente in de Belgische provincie Antwerpen. De gemeente ligt in het Schijnbekken en telt sinds 2020 meer dan 10.000 inwoners. Binnen de gemeentegrenzen liggen geen andere kernen. Wijnegem behoort tot het kieskanton Zandhoven en het gerechtelijk kanton Schilde.
Toponymie Het toponiem Wijnegem is tweeledig en bestaat uit de woorddelen Wijne- en gem. Beide vinden hun oorsprong in het Frankisch. Wijne verwijst naar de Wini. Een Frankische familie die zich tijdens de Frankische landname in deze streek vestigden. Mogelijks verwijst Wini naar het voormalige stamhoofd van deze familie. -Gem is een veel voorkomende afkorting die kan terug gevoerd worden naar ingahaim. Dit betekent zoveel als het heem van of het huis van. In vroegere tijden werden nederzettingen vaak genoemd naar een belangrijke bewoner of oprichter van de nederzetting.
De naam Wijnegem kan dan ook verklaard worden als woning van de familie van Wini.
Geschiedenis Archeologische opgravingen hebben uitgewezen dat er al in de Gallo-Romeinse periode een kleine nederzetting op het grondgebied van de huidige gemeente bestond. De oudste vermelding van het dorp dateert uit 1161, in een oorkonde van de Abdij van Tongerlo. Tot 1559 behoorde Wijnegem toe aan de hertog van Brabant. De oude kerk van Wijnegem stond aan de huidige Oude Sluisstraat. Deze brandde af in 1562, de nieuwe kerk werd gebouwd op de locatie van de huidige kerk. In 1542 werd het dorp geplunderd en gedeeltelijk verwoest tijdens de doortocht van Maarten van Rossum. Gedurende de Spaanse Successieoorlog was het Franse hoofdkwartier gevestigd in het dorp.
Geografie Aangrenzende gemeenten
Bezienswaardigheden thumb|Gemeentehuis thumb|Kasteel Kijckuit
Het gemeentehuis in neorenaissancestijl naar ontwerp van De Braey. Er worden tal van archeologische vondsten uit de Romeinse tijd tentoongesteld. Fort 1, onderdeel van de Stelling van Antwerpen Kasteel Kijckuit Kasteel Ertbrugge Kasteel Buyckhoeve Kasteel Pulhof Onze-Lieve-Vrouwekerk
Natuur en landschap Wijnegem ligt op een hoogte van 8 meter, tussen de valleien van het Groot Schijn en het Klein Schijn. Ook wordt het gebied doorsneden door het Albertkanaal. Natuurgebieden zijn de domeinen van enkele kastelen, en het natuurgebied Wijtschot dat zich voornamelijk in de aangrenzende gemeente Schoten bevindt.
Demografie Demografische ontwikkeling
Bronnen:NIS, Opm:1806 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari
Inwoners van jaar tot jaar op 1 januari1992 tot heden jaar Aantalhttps://view.officeapps.live.com/op/view.aspx?src=https%3A%2F%2Fstatbel.fgov.be%2Fsites%2Fdefault%2Ffiles%2Ffiles%2Fdocuments%2Fbevolking%2F5.1%2520Structuur%2520van%2520de%2520bevolking%2FBevolking_per_gemeente.xlsx&wdOrigin=BROWSELINK Evolutie: 1992=index 100 1992 8.421 100,0 1993 8.483 100,7 1994 8.526 101,2 1995 8.554 101,6 1996 8.543 101,4 1997 8.572 101,8 1998 8.580 101,9 1999 8.561 101,7 2000 8.660 102,8 2001 8.665 102,9 2002 8.717 103,5 2003 8.790 104,4 2004 8.767 104,1 2005 8.836 104,9 2006 8.816 104,7 2007 8.890 105,6 2008 8.884 105,5 2009 8.972 106,5 2010 8.984 106,7 2011 9.039 107,3 2012 9.041 107,4 2013 9.137 108,5 2014 9.131 108,4 2015 9.314 110,6 2016 9.365 111,2 2017 9.659 114,7 2018 9.711 115,3 2019 9.816 116,6 2020 9.983 118,5 2021 10.084 119,7 2022 10.244 121,6 2023 10.432 123,9 2024 10.580 125,6 2025 10.650 126,5 2026 10.703 127,1
Politiek Structuur De gemeente Wijnegem maakt deel uit van het kieskanton Zandhoven, gelegen in het provinciedistrict Kapellen, het kiesarrondissement Antwerpen en ten slotte de kieskring Antwerpen.
Wijnegem Supranationaal Nationaal Gemeenschap Gewest Provincie Arrondissement Provinciedistrict Kanton Gemeente AdministratiefNiveau Antwerpen Antwerpen Wijnegem BestuurEuropese Commissie Belgische regering Vlaamse regering Deputatie Gemeentebestuur RaadEuropees ParlementKamer vanvolksvertegenwoordigers Vlaams Parlement Provincieraad GemeenteraadKiesomschrijvingNederlands KiescollegeKieskring AntwerpenAntwerpenKapellen Zandhoven WijnegemVerkiezing Europese Federale Vlaamse Provincieraads- Gemeenteraads-
Geschiedenis Lijst van burgemeesters Tijdspanne Burgemeester 1795 - 1844 Henri Aerts 1848 - 1892 Gustave Van Havre (LP) 1892 - 1914 Hippoliet Meeus 1914 - 1919 Constant Ceulemans 1919 - 1934 Georges van Havre 1934 - 1941 Henri Saveniers 1941 - 1944 Frans Wuyts (VNV) 1944 - 1946 Henri Saveniers 1947 - 1976 Theo Michielsens (CVP) 1977 - 1999 Leo Nuyts (CVP) 1999 - 2012 Leo Carpentier ( CVP / CD&V) 2013 - 2021 Ivo Wynants (N-VA) 2021 - 2024 Leen Wouters (N-VA) 2024 - heden Tom Tachelet (Dorpspartij durf!)
Legislatuur 2013 - 2018 Burgemeester is Ivo Wynants (N-VA). Hij leidt een coalitie bestaande uit N-VA en DURF!. Samen vormen ze de meerderheid met 12 op 21 zetels.
Legislatuur 2019 - 2024 DURF! heeft zich opgesplitst in een Dorpspartij DURF! (dat samenwerken met de N-VA wilt verderzetten) en Groen (dat hier tegen is). N-VA en Dorpspartij DURF! vormden de meerderheid met 13 op 21 zetels. Burgemeester was Ivo Wynants (N-VA), tot hij in september 2021 werd opgevolgd door partijgenote Leen Wouters (N-VA).
Legislatuur 2024 - 2030 Burgemeester is Tom Tachelet (Dorpspartij DURF!). Hij leidt een coalitie bestaande uit Dorpspartij DURF! en N-VA. Beide partijen vormen de meerderheid met 12 op 21 zetels.
Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976 Partij of kartel 10-10-19761961-2000:Verkiezingsdatabase Binnenlandse Zaken 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000 8-10-2006Vlaanderenkiest.be: Gegevens 2006 14-10-2012www.vlaanderenkiest.be: Gegevens 2012 14-10-2018 13-10-2024Stemmen / Zetels %19%19%19%19%19%19%21%21%21 VU1/ VU&ID2/ N-VA325,721 520,071 417,611 35,191 05,222 0- 29,863732,83923,835 SP1/ SP-VLDA/ sp.a220,081318,221323,561419,011424,47A512,162210,53224,820- PVV1/ VLD2/ SP-VLDA/ Open Vld3/ Wij voor WijnegemB- 4,4410- 10,42211,73229,54315,83024,1B 5 CVP1/ CD&V2/ Wij voor WijnegemB54,2011146,0311145,1411031,581831,211731,002618,042411,522 Agalev1 /DURF!2/ Dorpspartij DURF!3- 11,241113,6912161315,31320,592421,172518,93431,837 Groen410,442- Vlaams Blok1/ Vlaams Belang2- - - 10,971219,341424,512510,882215,82420,424 GEMBEL- - - 6,8404,460- - - -Totaal stemmen 6054 59406021590560376441643267754605Opkomst % 93,3890,3990,3591,8288,8690,258,6Blanco en ongeldig %4,64 4,735,034,444,163,357 2,673,00,8 De zetels van de gevormde coalitie staan vetjes. De grootste partij is in kleur.
Economie Verleden Stokerij Meeus
Heden Wijnegem maakt deel uit van het Economisch Netwerk Albertkanaal. Tevens is Wijnegem Shopping Center, een groot winkelcentrum, er gevestigd.
Sport Wijnegem VC, een voetbalclub actief in de 3de Provinciale Antwerpen
Transport Openbaar vervoer Wijnegem wordt ontsloten door de Antwerpse tramlijnen 5 en 10, die sinds 2012 Wijnegem verbinden met het stadscentrum van Antwerpen. Terwijl tramlijn 10 de Turnhoutsebaan volgt door Deurne tot de grens van Borgerhout, de oude route van buurtspoorweg 41 volgend, tot ze daar de Antwerpse premetro in duikt richting Schoonselhof, maakt tramlijn 5 een omweg langs Deurne-Noord om aan het Sportpaleis de Antwerpse premetro in te duiken, onder de Schelde door tot de terminus op Linkeroever.
Tram 10 volgt zo grotendeels de route van de eerste buurtspoorlijn in de provincie Antwerpen, van Antwerpen (Turnhoutse Poort) naar Wijnegem (vaart), die op 15 augustus 1885 werd geopend. Op 20 september van datzelfde jaar volgde de rest van de lijn naar Oostmalle en Hoogstraten en een jaar later bereikte de lijn Turnhout.Rail Atlas Vicinal, Uitgever: Rail memories. Door Stefan Justens & Dick van der Spek Op 7 juni 1926 werd de buurtspoorweglijn geëlektrificeerd tot Schilde, in 1941 volgde de rest tot Turnhout. Op 26 mei 1962 reed de buurtspoorwegtram voor laatst in Wijnegem, maar vijftig jaar rijdt er dus weer een tram op dat traject van Wijnegem naar Antwerpen. Oorspronkelijk was het de bedoeling om de tram door Wijnegem te verlengen tot Schilde, maar dat is via de vernieuwde brug over het Albertkanaal die geen tramverkeer toelaat uitgesloten.
Naast de beide tramlijnen kent Wijnegem ook een uitgebreid busnetwerk, met als stamlijnen de lijnenbundel 410/411/412/414, de opvolgers van de vroegere buurtspoorweglijn 41, die Antwerpen via Wijnegem verbinden met Turnhout, Zandhoven en Sint-Job-in-'t-Goor. Buslijn 413 is een variant die het noorden van de gemeente aandoet en daarna lijn 410 vervoegt tot Oostmalle. Naast die oost-westverbinding zijn er ook bussen naar het zuiden (lijnen 140/141 van Wijnegem naar Hoboken) en het noorden (lijn 780 naar Zandvliet).
Wegennetwerk Wijnegem wordt doorsneden door de oude Turnhoutsebaan, die binnen de gemeentegrenzen als N112 genummerd is sinds de aanleg van de omleidingsweg Houtlaan. Die laatste neemt nu de grootste stroom doorgaand verkeer van Antwerpen naar Schilde op zich, en kreeg daarom ook het wegnummer N12 over van de oude weg. De andere gewestwegen die door de gemeente lopen zijn de R11 (een klein stuk in het westen) en de N120, die het Schijnpoort via de industriegebieden in het uiterste noorden van Deurne en het uiterste zuiden van Schoten verbindt met Wijnegem-centrum. De Krijgsbaan (R11) heeft alle dagen wel met file te maken, richting Wommelgem rond punt en aan de andere kant richting Shopping Center en zo naar Schilde naar de Houtlaan.
Waterwegennetwerk Wijnegem ligt ook aan het Albertkanaal, met een sluizencomplex aan de brug van de Turnhoutsebaan over dit kanaal. Enkele meters van de gemeentegrens met Schoten komt het Kanaal Dessel-Turnhout-Schoten uit in het Albertkanaal.
Bekende inwoners Constantin Joostens (1804-1870), politicus Gustave van Havre (1817-1892), politicus Karel Verbist (1883-1909), wielrenner; Belgisch kampioen in 1908 en 1909 Isidore Vignol (1889-?), atleet Paul Van Hoeydonck (1925-2025), kunstenaar Jan Bosschaert (1957), tekenaar Evert Venema, radiomaker Sugar Jackson (1981), voormalig bokser
Nabijgelegen kernen Deurne, Schoten, Wommelgem, Schilde
Externe links Website van de gemeente Inventaris Onroerend erfgoed
Categorie:Plaats in Antwerpen (provincie)