Westerlo is een plaats en gemeente in de Belgische provincie Antwerpen. De gemeente telt meer dan 25.000 inwoners en is de hoofdplaats van het kieskanton en het gerechtelijk kanton Westerlo.
Geschiedenis Westerlo komt voor de eerste maal in de geschriften voor omstreeks het jaar duizend, wanneer het door gouwgraaf Ansfried aan het kapittel van de Sint-Maartenskathedraal van Utrecht werd geschonken. Deze schenking vond plaats niet lang nadat Ansfried op verzoek van keizer Otto III tot bisschop van Utrecht was gewijd.
Vanaf de dertiende eeuw werd Westerlo beheerd door de heren van Wezemaal, die erfmaarschalk van het hertogdom Brabant waren. De heren van Wezemaal hielden het dorp in erfpacht van het Utrechtse kapittel. De heren van Wezemaal konden de schepenen van Westerlo benoemen, die voor de eerste maal in 1264 werden vermeld. De familie van Wezemaal was bouwheer van de donjon van het kasteel van Westerlo (juiste bouwjaar onbekend). Zij lieten ook het gasthuis van Westerlo in 1377 oprichten (tijdens de Tachtigjarige Oorlog verwoest). In de vijftiende eeuw werd de Grote Nete tot in Westerlo bevaarbaar gemaakt. In die eeuw stond er op de markt van Westerlo een halle (voor het laatst vermeld aan het einde van de zeventiende eeuw).
In 1464 stierf Jan II van Wezemaal zonder wettelijke mannelijke nakomelingen. Via een codicil bij het testament van Jan II, werd Westerlo geschonken aan de graaf van Charolais, Karel van Bourgondië, beter bekend als de Stoute (hertog van Bourgondië, Brabant ... in 1467). In 1472 werd Westerlo door Karel de Stoute aan Guy van Brimeu overgedragen, die tijdens de woelige periode die volgde op de dood van Karel de Stoute op de markt van Gent werd onthoofd. In 1484 kwam Westerlo aan de familie van Merode toe, die al enige tijd aanspraak maakte op Westerlo via het huwelijk van Margaretha van Wezemaal met Richard van Merode. Sindsdien is de naam van de gemeente onverbrekelijk verbonden met de adellijke familie van Merode, die er tot aan de Franse Revolutie het gezag uitoefende en onder andere de schepenen benoemde.
In 1625 werd het land van Westerlo door de Spaanse koning tot markizaat verheven. Dat jaar werd ook de oorspronkelijke eigendomsrechten van het Sint-Maartenskapittel van Utrecht afgekocht en werd Westerlo een leen van het hertogdom Brabant. In de onafhankelijkheidsstrijd van België speelden verschillende leden van de familie Van Merode een belangrijke rol. Het familieslot is nog steeds eigendom van de familie. Een andere opmerkelijke figuur uit geschiedenis van Westerlo is Emmanuel Jozef Van Gansen, een leider uit de Boerenkrijg van 1798. Westerlo was een van de belangrijkste centra van de opstand tegen de Franse bezetter.
De kaart (statuten) van de Sint-Sebastiaansgilde dateert uit de zestiende eeuw, maar heeft meer dan waarschijnlijk een veel oudere oorsprong.
Geografie Deelgemeenten # Naam Opp.(km²) Inwoners(2025) Inwonersper km² NIS-code 1 Westerlo 26,82 12.114 452 13049A 2 Tongerlo 20,41 7.517 368 13049B 3 Zoerle-Parwijs 1,54 2.316 1.502 13049C 4 Oevel 6,68 3.744 561 13049D5Voortkapel5,452.70637213049?
Kernen De fusiegemeente telt naast Westerlo zelf nog drie deelgemeenten: Tongerlo en Zoerle-Parwijs, die in 1971 bij Westerlo gevoegd werden, en Oevel, dat in 1977 bij Westerlo gevoegd werd. In het westen van de deelgemeente Westerlo liggen nog de dorpen Heultje en Voortkapel en in het noordwesten van de deelgemeente Tongerlo ligt het dorp Oosterwijk. Deze dorpen vormen ook eigen parochies. De wijk Trienenkant die hoofdzakelijk op het grondgebied van Tongerlo ligt, sluit aan op de bebouwde kern van Oevel.
Bezienswaardigheden
Het "kasteel van Westerlo", ook wel "kasteel De Merode" genoemd dateert oorspronkelijk uit de middeleeuwen. Het "Nieuw Kasteel" of "Kasteel van Jeanne de Merode" werd in 1973 ingericht als gemeentehuis. Het is een neogotisch kasteel naar het ontwerp van Pierre Langerock. Het bouwjaar is 1909-1911. Het kasteel is samen met het omliggende park als monument en dorpsgezicht beschermd. De Grote Markt is driehoekig. Er rond staan beschermde herenhuizen. Op het plein staat een lindeboom, die in 1630 werd geplant op de fundamenten van de vernielde halle. Het Graaf Henri de Merodemonument op de Grote Markt De dekanale Sint-Lambertuskerk heeft een lange bouwgeschiedenis. Het koor en transept gaan reeds terug tot 1416. Het schip dateert uit de zestiende eeuw en de toren werd heropgebouwd in 1760. De dekenij dateert uit 1618. In 1984 werden het vredegerecht en de politierechtbank hier ondergebracht.
Natuur en landschap Westerlo ligt in de Zuiderkempen. De hoogte bedraagt 12-16 meter. In stuifzandgebieden kan dit oplopen tot 24 meter.
Natuurgebieden zijn het uitgestrekte bosgebied de Beeltjens en het moerasgebied Kwarekken dat gelegen is langs de Grote Nete.
Demografie Demografische ontwikkeling voor de fusie
Bronnen:NIS (volkstellingen)
Demografische ontwikkeling van de fusiegemeente Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.
Bronnen:NIS, Opm:1806 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari
Inwoners van jaar tot jaar op 1 januari1992 tot heden jaar Aantalhttps://view.officeapps.live.com/op/view.aspx?src=https%3A%2F%2Fstatbel.fgov.be%2Fsites%2Fdefault%2Ffiles%2Ffiles%2Fdocuments%2Fbevolking%2F5.1%2520Structuur%2520van%2520de%2520bevolking%2FBevolking_per_gemeente.xlsx&wdOrigin=BROWSELINK Evolutie: 1992=index 100 1992 20.726 100,0 1993 20.900 100,8 1994 21.024 101,4 1995 21.221 102,4 1996 21.461 103,5 1997 21.602 104,2 1998 21.691 104,7 1999 21.799 105,2 2000 21.960 106,0 2001 22.024 106,3 2002 22.202 107,1 2003 22.331 107,7 2004 22.502 108,6 2005 22.685 109,5 2006 22.896 110,5 2007 23.230 112,1 2008 23.435 113,1 2009 23.669 114,2 2010 23.896 115,3 2011 24.200 116,8 2012 24.379 117,6 2013 24.497 118,2 2014 24.494 118,2 2015 24.594 118,7 2016 24.705 119,2 2017 24.688 119,1 2018 24.884 120,1 2019 25.051 120,9 2020 25.119 121,2 2021 25.288 122,0 2022 25.308 122,1 2023 25.466 122,9 2024 25.625 123,6 2025 25.681 124,0 2026 25.723 124,1
Politiek Structuur De gemeente Westerlo maakt deel uit van het kieskanton Herentals, gelegen in het provinciedistrict Herentals, het kiesarrondissement Mechelen-Turnhout en ten slotte de kieskring Antwerpen.
Westerlo Supranationaal Nationaal Gemeenschap Gewest Provincie Arrondissement Provinciedistrict Kanton Gemeente AdministratiefNiveau Antwerpen Turnhout Westerlo BestuurEuropese Commissie Belgische regering Vlaamse regering Deputatie Gemeentebestuur RaadEuropees ParlementKamer vanvolksvertegenwoordigers Vlaams Parlement Provincieraad GemeenteraadKiesomschrijvingNederlands KiescollegeKieskring AntwerpenMechelen-TurnhoutHerentals Westerlo WesterloVerkiezing Europese Federale Vlaamse Provincieraads- Gemeenteraads-
Geschiedenis Burgemeesters Tijdspanne Burgemeester1800 - 1803Amand Helsen1804 - 1807Charles Coomans1807 - 1814Guillaume Donat Coomans1814 - 1830Jacobus Norbertus Verbist 1830 - 1844 Pierre-Egide Peeters (Katholiek) 1844 - 1848 Maarten Norbert Van Schoubroeck 1848 - 1877 Willem Egide Peeters (Katholiek) ... 1879 - 1892 Graaf Karel de Mérode-Westerloo (Kath.Partij) 1892 - 1908 Graaf Henri de Mérode-Westerloo (Kath.Partij) 1908 - 1913 Jan Moortgat 1913 - 1946 Prins Karel de Merode 1947 - 1964 Octaaf Verboven (CVP) 1965 - 1976 Jozef Draulans (PVV) 1977 - 1982 Jos Dupré (CVP) 1983 - 1988 Jef Thys (VU) 1989 - 1996 Jos Dupré (CVP) / André Claes 1996 - heden Guy Van Hirtum (CVP / CD&V)
Legislatuur 2001 - 2006 Voor de lokale verkiezingen van 2000 bundelden de SP, Volksunie en de liberalePlaatsingslijst van het archief CVP-arr Turnhout; KADOC Groep Eenheid (GE) hun krachten op de kieslijst W2000. Lijsttrekker voor het kartel was voormalig burgemeester Jef Thys, een andere opvallende naam op de lijst was die van Johan Engelen.Oud-burgemeester Westerlo wil met W2000 in bestuur; Gazet van Antwerpen; 11 juni 2000 Daarnaast stonden ook twee Vivant-militanten op de kieslijst van het kartel, met name Rob Van Gool en Lea Geerts.W2000 en Vivant samen naar verkiezingen in Westerlo; Gazet van Antwerpen; 16 augustus 2000 De VLD kwam - in tegenstelling tot de lokale verkiezingen van 1994 - met een eigen kieslijst nadat raadsleden Frans De Cock en Monique Gram in de loop van de vorige legislatuur de kartellijst hadden verlaten. Het was de eerste maal in de geschiedenis van Westerlo dat door de partij een autonome lijst werd ingediend.VLD'er Frans De Cock kandidaat-burgemeester; Gazet van Antwerpen; Burgemeester werd Guy Van Hertum (CVP), hij werd verkozen met bijna 4000 voorkeurstemmen.Bittere pil voor Agalev en W2000; De Standaard; 9 oktober 2000 Laatstgenoemde kwam in opspraak eind 2000 na een voorstel om het leger in te schakelen bij inbraken.Westerlo wil nationaal referendum over opdracht leger; Gazet van Antwerpen; 13 december 2000
Legislatuur 2007 - 2012 Bij de lokale verkiezingen van 2006 kwam het tot een vernieuwde samenwerking tussen VLD en W2000.Van Hirtum op twee oren; De Standaard; 8 oktober 2006 Het kartel - onder leiding van lijsttrekker Frans De Cock (VLD) werd echter de grote verliezer van de verkiezingen, het gezamenlijk aantal mandaten van voor de verkiezingen werd gehalveerd. Grote winnaar werd CD&V die haar stemmenaantal zag stijgen tot een tweederdemeerderheid. Ook Vlaams Belang boekte een vooruitgang.CD&V triomfeert in Westerlo; Gazet van Antwerpen; 8 oktober 2006 Na de verkiezingen kwam het tot een kleine rel tussen de voormalige kartelpartners W2000 en VLD rond een OCMW-mandaat. Hoewel er een krachtenbundeling tussen VLD en Groen! kwam rond de kandidatuur van Denis Smets, kwam deze kandidaat-raadslid twee stemmen te kort om verkozen te worden in de OCMW-raad.Groen niet meer in OCMW-raad in Westerlo; Groen Westerlo; 3 maart 2007 Burgemeester was Guy Van Hertum (CD&V).
In mei 2007 werd bekend dat de burgemeester samen met voormalig schepen René Verachtert en huidig schepen Filip Verrezen (beide CD&V) vervolgd werden door het parket van Turnhout. Zij dienden zich te verantwoorden op beschuldiging van inbreuken op de milieuwetgeving en valsheid in geschrifte. De bal ging aan het rollen na een klacht van voormalig gemeenteraadslid Johan Engelen (W2000) met betrekking tot het gebruik van vervuilde grond van het containerpark voor de ophoging van een perceel in de deelgemeente Tongerlo in de periode december 2003 tot april 2004. De Centrale Dienst voor de Bestrijding van de Corruptie (CDBC) startte een dossier op en er werd een verslag opgemaakt door OVAM met betrekking tot de aard van de vervuiling. Dit rapport van de onderzoekers stelde dat de handelingen in strijd waren met het Vlaams reglement betreffende de bodemsanering (Vlarebo).Parket vervolgt burgemeester van Westerlo; Het Nieuwsblad; 23 mei 2007 Omwille van zijn vervolging door zowel de Correctionele rechtbank als het Hof van Beroep werd zijn benoeming tot burgemeester uitgesteld en pas toegestaan in september 2010 na zijn vrijspraak betreffende de beschuldiging 'valsheid in geschrifte'. Wel werd hij veroordeeld tot een boete van € 5500 met uitstel voor milieu-inbreuken, een beslissing waartegen hij beroep aantekende bij het Hof van Cassatie.Guy van Hirtum morgen eindelijk burgemeester van Westerlo; Het Laatste Nieuws; 29 september 2010
Legislatuur 2013 - 2018 In de aanloop naar de lokale verkiezingen van 2000 werd bekend dat Groep Eenheid (GE) volledig zou opgaan in de N-VA.Groep Eenheid gaat volledig op in N-VA Westerlo; Nnieuws; 10 november 2011 De sp.a en Open Vld bundelden de krachten in de kartellijst Positief Westerlo.Persconferentie Positief Westerlo; Open Vld Westerlo; 27 juni 2012 Burgemeester is Guy Van Hirtum (CD&V). Hij leidt een coalitie bestaande uit CD&V en N-VA. Samen vormen ze de meerderheid met 23 op 27 zetels.