Rijkevorsel (plaatselijk dialect: Rièkeveussel/ Veussel) is een plaats en gemeente in de Belgische provincie Antwerpen. De gemeente behoort tot het gerechtelijk kanton en kieskanton Hoogstraten. De Kempense gemeente telt ruim 12.000 inwoners.
Geschiedenis Tussen 1902 en 1915 werd onder meer een urnenveld uit de IJzertijd aangetroffen. Vermoedelijk kreeg Willibrordus begin 8e eeuw het goed Vorsel geschonken door Pepijn van Herstal. Dit werd later gesplitst in drie heerlijkheden: Hoogstraten, Wortel en Rijkevorsel. De oudste vermelding van Rijkevorsel is van 1194, als Forsela, later werd dit: Vorsel. De precieze betekenis van het woord is niet duidelijk. De parochie van Vorsel, later Rijkevorsel, dateert uit de middeleeuwen. In 1194 werd het patronaatsrecht van de parochie door Jean d'Antoing, deken van Kamerijk, afgestaan aan het Onze-Lieve-Vrouwekapittel te Antwerpen.
Van de heerlijkheid Rijkevorsel is reeds sprake in de 13de eeuw, toen ze aan Weinemar van Gemenich toebehoorde. In 1358 vond een overdracht plaats van Jan I van Cuijk (1312-1357), heer van Hoogstraten, aan zijn broer Hendrik. In 1518 werd Hoogstraten een graafschap onder Antoon I van Lalaing. Rijkevorsel maakte er deel van uit maar behield zijn eigen bestuur.Eug. de Seyn, "Geschied- en aardrijkskundig woordenboek der Belgische gemeenten," uitgeverij Bieleveld, Brussel (ongedateerd, rond 1934). Dit bleef zo tot de val van het Ancien régime (einde 18e eeuw),
Pieter Breughel de Oude trok rond in de Noorderkempen en Rijkevorsel om het boerenleven te bestuderen.
Rijkevorsel bleef tot ongeveer 1850 een van de armste Kempense dorpen, waarvan slechts een kwart van de oppervlakte door de landbouw werd ingenomen. Rogge, haver, klaver, boekweit en aardappelen werden er geteeld. 700 ha waren hertogelijk jachtgebied en het overige was woeste grond (heide, moeras en vennen). Er waren een aantal thuiswevers en daarnaast was er nog een jeneverstokerij en een leerlooierij.
Van 1864-1874 werd het Kanaal Dessel-Turnhout-Schoten op het grondgebied van Rijkevorsel gegraven. Vanaf 1870-1924 kwamen er 14 steenovens, welke gebruik maakten van de in de ondergrond aanwezige klei en welke de transportmogelijkheden van het kanaal benutten. Ook stadsmest werd vanuit Antwerpen aangevoerd, waarmee de bodemvruchtbaarheid werd verbeterd. Vanaf 1910 kwamen er ook enkele diamantslijperijen naar Rijkevorsel. Ook werden er enige tijd sigaren vervaardigd.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog liep Rijkevorsel aanzienlijke schade op, waaronder de verwoesting van de kerk door Duits artillerievuur op 26 september 1944.
Geografie Woonkernen Binnen de grenzen van Rijkevorsel liggen enkele kleinere gehuchten. Namelijk Sint-Jozef, Achtel, Gammel en Keirschot. thumb|left|Luchtopname van Rijkevorsel
Aangrenzende gemeenten
Bezienswaardigheden
De Sint-Willibrorduskerk in het centrum. De oude kerk werd tijdens de bevrijdingsdagen van de Tweede Wereldoorlog verwoest, er bleef enkel een gevelfragment en de restanten van de toren over. Dit gevelfragment werd op 28 maart 1956 geklasseerd en de toren werd heropgebouwd. De Stenen Bergmolen De Sint-Jozefkerk, gelegen in het dorp Sint-Jozef. Deze neogotische driebeukige kerk met kruisbeuk en koor werd ontworpen door architect Taeymans en dateert uit 1909. Zij werd ingewijd op 12 september 1912. De Onze-Lieve-Vrouw van Zeven Weeënkapel te Achtel De Sint-Luciakapel, gelegen tussen Molen- en Sint-Willibrordusstraat op ommuurd plantsoentje met drie grote lindebomen. Toegewijd aan reeds vanouds in Rijkevorsel vereerde beschermheilige. Het Domein De Hees Het gehucht Gammel met industriegebouw Het Hof ter Looi
Natuur en landschap Rijkevorsel ligt in de Noorderkempen op een hoogte van 17-30 meter. Rijkevorsel ligt nabij de Kleine Mark die in noordelijke richting stroomt. Het Kanaal Dessel-Turnhout-Schoten verloopt ten zuiden van de kom in oost-westrichting. Kleilagen in de ondergrond zorgden voor baksteenindustrie waarbij kleiputten ontstonden. Hier zijn natuurgebieden ontstaan zoals de Bonte Klepper ten zuidwesten van de kom. Het bosrijke Domein De Hees ligt ten noordwesten van de kom. Verdere bos- en natuurgebieden liggen ten oosten van het dorp Sint-Jozef.
Demografie Demografische ontwikkeling
Bronnen:NIS, Opm:1806 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari
Inwoners van jaar tot jaar op 1 januari1992 tot heden jaar AantalExcel sheet: bevolking per gemeente Evolutie: 1992=index 100 1992 9.730 100,0 1993 9.842 101,2 1994 9.928 102,0 1995 10.037 103,2 1996 10.092 103,7 1997 10.171 104,5 1998 10.308 105,9 1999 10.376 106,6 2000 10.455 107,5 2001 10.482 107,7 2002 10.464 107,5 2003 10.513 108,0 2004 10.495 107,9 2005 10.626 109,2 2006 10.674 109,7 2007 10.847 111,5 2008 10.982 112,9 2009 11.142 114,5 2010 11.259 115,7 2011 11.271 115,6 2012 11.434 117,5 2013 11.512 118,3 2014 11.535 118,6 2015 11.691 120,2 2016 11.823 121,5 2017 11.879 122,1 2018 11.932 122,6 2019 12.060 123,9 2020 12.178 125,2 2021 12.262 126,0 2022 12.324 126,7 2023 12.531 128,8 2024 12.561 129,1 2025 12.560 129,1 2026 12.552 129,0
Politiek Structuur De gemeente Rijkevorsel ligt in het kieskanton Hoogstraten en het provinciedistrict Turnhout. Deze maken deel uit van het kiesarrondissement Mechelen-Turnhout en de kieskring Antwerpen.
Rijkevorsel Supranationaal Nationaal Gemeenschap Gewest Provincie Arrondissement Provinciedistrict Kanton Gemeente AdministratiefNiveau Antwerpen Turnhout Rijkevorsel BestuurEuropese Commissie Belgische regering Vlaamse regering Deputatie Gemeentebestuur RaadEuropees ParlementKamer vanvolksvertegenwoordigers Vlaams Parlement Provincieraad GemeenteraadKiesomschrijvingNederlands KiescollegeKieskring AntwerpenMechelen-TurnhoutTurnhout HoogstratenRijkevorselVerkiezing Europese Federale Vlaamse Provincieraads- Gemeenteraads-
College van burgemeester en schepenen Burgemeester Dorien Cuylaerts (N-VA) Schepenen Lieven Van Nyen (Samen2310) Bob Van den Eijnden (Samen2310) Nathalie Cuylaerts (N-VA) Peter Janssens (N-VA) Bert Vangenechten (N-VA)
Geschiedenis Lijst van burgemeesters Tijdspanne Burgemeester 1800 - 1823 Joannes Gerardus Van Beckhoven 1823 - 1842 Andreas Bogaerts 1843 - 1848 Joannes Fransen 1848 - 1867 Andreas Van Roey 1868 - 1881 Franciscus Fransen 1881 - 1917 Karel Geerts 1918 Petrus Joannes Van Roey 1919 - 1931 Karel Van Roey ... 1939 - 1941 Frans Leonard Schrijvers Tijdspanne Burgemeester 1941 - 1944 Frans Fransen (VNV, oorlogsburgemeester) 1944 - 1964 Frans Leonard Schrijvers 1965 - 1980 Jozef Hufkens 1980 - 1982 Jan De Gruyter (ACW) 1982 - 1994 August Stoffels (CD) 1995 - 2000 Jan De Gruyter (SNR) 2001 - 2006 Maria Brughmans (CVP / CD&V) 2007 - 2012 August Van De Mierop (Open Vld) 2013 - heden Dorien Cuylaerts (N-VA)
Legislatuur 1995 - 2000 Het ACW, 'Dorp Voor De Mensen' (DVDM)/VU en enkele onafhankelijke kandidaten bundelden de krachten en trokken als kartel onder de kieslijst 'Samen Nieuw Rijkevorsel' (SNR) naar de kiezer. Burgemeester was Jan De Gruyter (SNR).Programma 2012-2017: Wie is SNR?; SNRBegliselverklaring; SNR; 19 mei 2010
Legislatuur 2013 - 2018 In de aanloop naar de lokale verkiezingen maakten Karl Geens en Dorien Cuylaerts van SNR hun overstap naar N-VA bekend.Partij van de burgemeester verliest een zetel; Het Nieuwsblad; 14 oktober 2012Karl Geens trekt N-VA in Rijkevorsel; Deredactie.be; 17 augustus 2012 Burgemeester werd Dorien Cuylaerts (N-VA). Zij leidde een coalitie bestaande uit N-VA, CD&V en SNR. Samen vormden ze de meerderheid met 15 op 21 zetels.
Legislatuur 2019 - 2024 Burgemeester bleef Dorien Cuylaerts (N-VA) die een coalitie leidde van N-VA en CD&V met een meerderheid van 14 op 21 zetels.
Legislatuur 2024 - 2030 Burgemeester bleef Dorien Cuylaerts (N-VA). Ze vormde een coalitie met N-VA en Samen2310, goed voor 16 op 23 zetels.
Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976 Partij of kartel 10-10-19761961-2000:Verkiezingsdatabase Binnenlandse Zaken 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000 8-10-2006 14-10-2012www.vlaanderenkiest.be: Gegevens 201214-10-201813-10-2024Stemmen / Zetels %19%19%19%21%21%21%21%21%23 CD1/ CVP2/ CDE3/ CD&V4 / Samen23105- 36,441836,142830,573728,862724,824624,184516,94328,257 PVV1/ VLD2/ SNR-GBA/ GB&VLD 3/ GemeenteBelangen4 - 6,21014,81318,272427,7A 725,713622,213524,44511,142 Vlaamse L1/ DVDM2/ VU3/ SNRB / SNR-GBA/ N-VA418,021 315,692 35,043 030,44B 720,20B 529,394745,841134,649 ACW1/ SNRB/ SNR-GBA/ ProVeussel235,371828,941619,841415,14B312,82 211,132 Agalev1/ Groen!2/ Groen3- - 12,49128,221110,54125,9020- - SP1/ sp.a2 13,071212,741211,681212,51213,521314,30239,0921- - Vlaams Belang - - - - - - - - 12,93 Groot Rijkevorsel- - - - - 9,071- - - RVWD- - - - 9,321- - - - VORSEL- - - - 10,071- - - - DEP20,274- - - - - - - - S Jozef13,272- - - - - - - - BBB-Rijkevorsel - - - - - - - - 2,20 5539 61186707704474157664785882275510Opkomst % 97,4795,9394,7895,3091,5692,961,7Blanco en ongeldig %4,24 4,775,935,657,27,374,995,10,5 De zetels van de gevormde coalitie staan vetjes. De grootste partij is in kleur.
Cultuur Streekproducten 'Het Veusseltje' is een likeur op basis van graanjenever, afkomstig van Rijkevorsel.
Evenementen Elk jaar werd er in het gebuurt Kleine Gammel ‘Spek- en Eierenfeesten’ gehouden. Waaronder een kruiwagenkoers, fuif, jokprijskamp en een paaptornooi. Elk jaar passeert in het dorpscentrum de Halfvastenstoet, georganiseerd door de Rijkevorselse Rederijkers. Elk jaar wordt in het tweede weekend van september door de Chiro van Sint-Jozef ‘Bar Kanaal’ georganiseerd. In de nacht van 30 april op 1 mei wordt Poortje Pik gehouden.
Cultuur Heemkundige Kring: Heemkundige Kring
Muziek De Singer vzw: muziekclub (jazz, rock, pop, stand-upcomedy, etc.) Koninklijke Fanfare Vermaak na Arbeid Koninklijke Brass Band Condor Koninklijke Harmonie Broederband
Theater 't Veussels Tonjel Jeugdtheater Globe Rijkevorsel
Jeugdverenigingen Plussers Rijkevorsel & Sint-Jozef Chiro Rijkevorsel Chiro Sint-Jozef Rijkevorsel JH De Wauwel Jong KVG (grensoverschrijdend)
Economie Volgens Het Nieuwsblad produceerde Rijkevorsel de kleinste afvalberg van Vlaanderen met zo'n 69,76 kg restafval per inwoner.Afval in uw gemeente - cijfers - Het Nieuwsblad Buurgemeente Merksplas staat op de tweede plaats.
Onderwijs Kleuter- en lager onderwijs Scholengemeenschap "De Roos" Het Moleke (vrije kleuterschool) Sint-Lucia (vrije basisschool) Het Kompas (vrije basisschool) De Wegwijzer (gemeentelijke basisschool)
Sport Verenigingen KFC Zwarte Leeuw is de grootste voetbalploeg in Rijkevorsel. Deze ploeg voetbalde in 1989 nog in tweede klasse. In de provinciale reeksen speelt ook FC Sint-Jozef SK Rijkevorsel volleybalclub Rijkevoc en korfbalclub Rijko KC. Motorcrossteams Barwin en Low Gear Team Kruisbooggilde St-Joris en staande wip St-Willibrordus. gevechtsportclub Fusegi Ryu, Judoclub De Bres, Taekwondoclubs De Tijgers. KWB Rijkevorsel AC Rijkevorsel
Bekende personen uit Rijkevorsel Bekende personen die geboren of woonachtig zijn of waren in Rijkevorsel of een andere significante band met de gemeente hebben: Lodewijk Fransen (1896-1956), politicus en arts Francis Bay (1914-2005), dirigent Aster Berkhof (1920-2020), schrijver Leo Pleysier (1945), schrijver George Kooymans (Den Haag 1948-2025), gitarist Golden Earring Luk Van Soom (1956), beeldend kunstenaar Toon Aerts (1993), veldrijder Thijs Aerts (1996), veldrijder Paul Stoffels (1962), Belgisch medicus, baron Guy Van Den Langenbergh (1968), wielersportjournalist bij De Standaard en Het Nieuwsblad, schrijver Constant Janssen (1895-1970), Belgisch arts, vader van Paul Janssen, stichter Janssen Pharmaceutica Louis Doms (1897-1982), muzikant en volkskundige Willy Geest (Wegé) (1954), striptekenaar Emiel Janssen (1926-2017), kanunnik (° Rijkevorsel, 9-11-1926, † Antwerpen, 31-5-2017), voormalig vicaris-generaal en oud-deken van het kapittel van de O.-L.-Vrouwekathedraal te Antwerpen