miniatuur|Kasteel Cleydael miniatuur|Gemeentehuis Aartselaar is een plaats en gemeente in de Belgische provincie Antwerpen. De gemeente telt ruim 15.000 inwoners, die AartselarenarenVRTtaal.net - Aartselaar worden genoemd. Aartselaar behoort tot het kieskanton Kontich en het gerechtelijk kanton Boom.
Toponymie Er bestaan verschillende opvattingen over de herkomst van het toponiem Aartselaar.
De eerste visie gaat uit van de oude naam Arcelar. Arce zou verwijzen naar archas (grens), lar zou afkomstig zijn van laar en open plek in het bos betekenen. De naam kan dan ook samengevat worden als: "Een open plek in het bos nabij de grens".
De tweede visie gaat uit van de drieledigheid van de naam en verklaart de plaatsnaam als volgt: aart (veld, open plaats), sel (van het Latijnse sala: nederzetting) en laar (open plek in bos). De naam kan dan ook samengevat worden als: "Een nederzetting met veld op een open plaats in het bos".
Geschiedenis Middeleeuwen Aartselaar wordt voor het eerst vermeld als Serlaer in 1247 en als Aerschelaer in 1309. Aanvankelijk was Aartselaar een deel van Kontich. Kerkelijk werd het een zelfstandige parochie in 1309, maar bestuurlijk bleef Aartselaar van Kontich afhangen tot 1558, toen een eigen schepenbank werd opgericht.
De heerlijkheid Kontich was bezit van de hertogen van Brabant. Dit gebied brokkelde geleidelijk aan af door verkopen aan plaatselijke heren. Filips II verkocht in 1557 de gebieden binnen de grenzen van de parochie Aartselaar aan de Heer van Cleydael waardoor de heerlijkheid Aartselaar ontstond. De heerlijkheid Aartselaar bleef in handen van de heren van Cleydael tot aan het ontstaan van de gemeenten op het einde van de 18e eeuw.
Ancien régime In de periode 1758-1763 werd de steenweg van Boom naar Antwerpen aangelegd dwars doorheen Aartselaar. Ondanks de goede ligging aan deze weg bleef het steeds een landbouwgemeente met een zeer beperkte nijverheidsontwikkeling. In het begin van de 19e eeuw werd meer dan de helft van de oppervlakte in beslag genomen door landbouwgrond. Als gevolg hiervan was er slechts een geringe bevolkingsgroei in de gemeente.
Tweede Wereldoorlog De gemeente werd rond 20 mei 1940 bezet door het Duitse leger en bevrijd rond 7 september 1944.
Moderne Tijd Na de Tweede Wereldoorlog ontwikkelde de gemeente zich dankzij haar ligging aan de verkeersas Antwerpen-Brussel en de nabijheid van de Antwerpse agglomeratie van een landbouwgemeente tot een industriële gemeente. Tussen 1950 en 1964 werden een dertigtal nieuwe bedrijven opgericht. Als gevolg hiervan was er een sterke immigratie en werden talrijke nieuwe woonwijken opgericht. Hierdoor ging de landbouw in de gemeente sterk achteruit. Enkel de tuinbouw hield nog lange tijd stand. Vooral tussen 1960 en 1985 nam de bevolking zeer sterk toe. De gemeente ontwikkelde zich verder tot een verstedelijkte randgemeente van de Antwerpse agglomeratie met veel groothandel en distributiecentra langs de A12. Het inwonertal bereikte een maximum rond 1995 met 14.500 inwoners, waarna het lichtjes begon te dalen.
De gemeente Aartselaar is niet betrokken geweest in de grootschalige fusie van 1976 en heeft ook geen gebiedsaanpassingen gekend sinds zijn ontstaan als gemeente.
Geografie Hydrografie Er zijn slechts enkele kleine waterlopen in de gemeente: de Wullebeek, die naar de Rupel stroomt en de Benedenvliet (Grote Struisbeek) die, gevoed met zijn zijbeken Edegemse Beek en Mandoerse Beek, in Hemiksem in de Schelde uitmondt. De Grote Struisbeek loopt over een kleibed van grote dikte en heeft een smalle ondiepe vallei behalve in de omgeving van het kasteel Cleydael, waar zij een brede kom vormt. Het kasteel heeft hieraan zijn naam ontleend.
Geologie Het grondgebied van de gemeente bestaat voornamelijk uit een vlakke bodem van zand en klei.
Kernen Aartselaar is een verstedelijkte randgemeente ten zuiden van de Antwerpse agglomeratie. De gemeente heeft geen deelgemeenten. Ten zuiden van de dorpskern ontwikkelden zich de gehuchten Koekoek en Lindenbos. Het gehucht Koekoek ligt aan de westkant van de Boomsesteenweg (A12), en vormt één kern met de wijk Kleine Paependaele in Reet en nog verder de noordelijke wijk van Boom. Deze kern ligt centraal tussen Aartselaar, Boom en Niel. Het gehucht Lindenbos, ten oosten van de A12, ligt in een iets groenere omgeving. Deze zuidelijke kern vormt tevens een parochie, opgericht in 1949, toegewijd aan het Onbevlekt Hart van Maria, dat zich uitstrekt over de gemeentegrenzen van Aartselaar heen en ook Kleine Paependaele en de oostelijke woonkern van Schelle aan de Boomsesteenweg omvat. De parochiekerk stond in Lindenbos, terwijl er in de Koekoek een hulpkerk staat (de Sint-Janskerk, van 1966, in de Koekoekstraat). Ook in het nabijgelegen Reet staat een hulpkerk: de Sint-Jozefskerk van 1958. De hoofdkerk van de parochie, de Onbevlekt Hart van Mariakerk, werd in 2006 onttrokken aan de eredienst.Rupelkerk. Gearchiveerd op 24 september 2021.
Door nijverheidszones langs de A12 zijn de dorpskern en de zuidelijke kern met elkaar vergroeid.
Nabijgelegen kernen Hemiksem, Schelle, Boom, Reet, Kontich, Wilrijk
Demografische ontwikkeling
Bronnen:NIS, Opm:1806 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari
Inwoners van jaar tot jaar op 1 januari1992 tot heden jaar Aantalhttps://view.officeapps.live.com/op/view.aspx?src=https%3A%2F%2Fstatbel.fgov.be%2Fsites%2Fdefault%2Ffiles%2Ffiles%2Fdocuments%2Fbevolking%2F5.1%2520Structuur%2520van%2520de%2520bevolking%2FBevolking_per_gemeente.xlsx&wdOrigin=BROWSELINK Evolutie: 1992=index 100 1992 14.309 100,0 1993 14.437 100,9 1994 14.533 101,6 1995 14.488 101,3 1996 14.390 100,6 1997 14.380 100,5 1998 14.270 99,7 1999 14.393 100,6 2000 14.438 100,9 2001 14.440 100,9 2002 14.378 100,5 2003 14.317 100,1 2004 14.237 99,5 2005 14.272 99,7 2006 14.375 100,5 2007 14.325 100,1 2008 14.273 99,7 2009 14.265 99,7 2010 14.290 99,9 2011 14.311 100,0 2012 14.281 99,8 2013 14.226 99,4 2014 14.207 99,3 2015 14.157 98,9 2016 14.262 99,7 2017 14.222 99,4 2018 14.304 100,0 2019 14.293 99,9 2020 14.427 100,8 2021 14.455 101,0 2022 14.610 102,1 2023 14.752 103,1 2024 14.890 104,1 2025 15,093 105,5 2026 15,085 105,4
Bezienswaardigheden thumb|De Heimolen thumb|Kasteel Buerstede
Het waterslot Cleydael, deels uit de 14e eeuw. Het Kasteel Buerstede Het Kasteel Solhof Het Wolffaertshof uit de 16e eeuw was oorspronkelijk de pastorie. Nu in gebruik als deel van het gemeentehuis. De schandpaal aan het Laar, van voor 1559, en in 1866 op de dorpspomp geplaatst De Sint-Leonarduskerk waarvan de oudste delen uit 1495 dateren. In 1791 werd de kerk verbreed met 2 zijbeuken en in 1858 werden de kruisbeuken en het koor aan de kerk toegevoegd. De kerk is sinds 1974 beschermd omwille van haar waardevol en rijk interieur. Het bevat o.m. een orgel van Egidius-Franciscus Van Peteghem uit 1778-1779. De Heimolen, een standerdmolen van circa 1801.
Natuur en landschap Natuur Het domeinbos van Cleydael dat vroeger behoorde tot het kasteel Cleydael. Het werd beschermd als cultuurhistorisch landschap en is eigendom van het agentschap natuur en bos. Natuurgebied 'De Reukens' in het zuiden van de gemeente.
Parken De Engelse tuin rond het kasteel Solhof met een vijver, kronkelende paden en imposante bomen. Het geheel van het kasteelpark en de bijbehorende beukendreven werd beschermd als stads-of dorpsgezicht omwille van zijn esthetische waarde. In het park komen typische parkbomen met een groot bestand aan: gewone beuk, rode beuk en tamme kastanje. Er staan ook dendrologische bijzonderheden zoals de reuzenlevensboom, de zwarte tupeloboom, de varenbeuk en de kroesbeuk. De dikste bomen in het park zijn rode beuken in de omgeving van het kasteel met omtrekken van meer dan 5 m (533, 514 en 505 cm, 2021). Volgens de inventaris van BELTREES staat hier ook de dikste varenbeuk van het land (449 cm, 2021).
Houtig erfgoed Op de hoek van de grens met Hemiksem staat een linde (tilia) als grens- en kapelboom. In de boom werd een O.L.V. kapelletje opgehangen.
Politiek Structuur Aartselaar Supranationaal Nationaal Gemeenschap Gewest Provincie Arrondissement Provinciedistrict Kanton Gemeente AdministratiefNiveau Antwerpen Antwerpen Aartselaar BestuurEuropese Commissie Belgische regering Vlaamse regering Deputatie Gemeentebestuur RaadEuropees ParlementKamer vanvolksvertegenwoordigers Vlaams Parlement Provincieraad GemeenteraadKiesomschrijvingNederlands KiescollegeKieskring AntwerpenAntwerpenBoomKontich AartselaarVerkiezing Europese Federale Vlaamse Provincieraads- Gemeenteraads-
Geschiedenis (Voormalige) burgemeesters Periode Burgemeester 1800 - 1801 Petrus De GreefBenoeming van C. De Greef tot burgemeester en van A.M. Dewandele tot adjunct van de burgemeester, Inventaris van het Archief van de provincie Antwerpen: burgemeesters (1798-1970), 1800Ontslag burgemeester De Greef. De Greef stelt Bernard Fiocco voor, die ook benoemd wordt, Inventaris van het Archief van de provincie Antwerpen: burgemeesters (1798-1970), 1801 1801 - 1830 Bernard Fiocco 1831 - 1857 Karel de Crane d'Heysselaer 1858 - 1860 Jan Van Royen 1861 - 1863 Jan Luytgaerens 1864 - 1872 Jan Verschueren 1872 - 1875 Victor van Ertborn 1876 - ? Jan Verschueren ? - 1882 Jan Ceulemans 1882 - 1884 Jacob Suykerbuyk 1885 - 1891 Jan Ceulemans 1891 - 1914 Léon Gilliot Periode Burgemeester 1914 - 1919 ? (waarnemend) 1919 - 1921 Norbert Jacob De WeerdtN.J. De Weerdt tot burgemeester benoemd in vervanging van L. Gilliot, overleden, Inventaris van het Archief van de provincie Antwerpen: burgemeesters (1798-1970), 1919 1921 - 1932 L. VerschuerenLijst van kandidaten. Benoeming L. Verschueren, Inventaris van het Archief van de provincie Antwerpen: burgemeesters (1798-1970), 1921 1933 - 1941 Jef Ceulemans (Kath. Verb.) 1941 - 1944 August Brants (VNV, oorlogsburgemeester) 1944 - 1947 ? De Weerdt (waarnemend) 1947 - 1980 Frans De Groof (CVP) 1980 - 1988 Frans Van den Eynde (CVP) 1989 - 1993 Camille Paulus (PVV) 1993 - 2012 Marc van den Abeelen (VLD / Open Vld) 2013 - heden Sophie De Wit (N-VA)
Legislatuur 2013 - 2018 Burgemeester is Sophie De Wit (N-VA). Zij leidt een coalitie bestaande uit N-VA en sp.a-Groen. Samen vormen ze de meerderheid met 12 op 23 zetels.
Legislatuur 2019 - 2024 De christendemocraten van CD&V en de Nieuwe Aartselaarse Partij (NAP) bundelden de krachten en trokken in kartel naar de kiezer.CONAERTS Ben, NAP en CD&V vormen kartel, Het Laatste Nieuws, 20 oktober 2015. Gearchiveerd op 2 april 2019. sp.a en Groen van hun kant verbraken het kartel en namen met eigen kieslijsten deel aan de gemeenteraadsverkiezingen van 2018. Lijsttrekkers waren Sophie De Wit (N-VA), Kris WilsCD&V-NAP heeft kieslijst klaar, Het Laatste Nieuws, 7 juli 2018. Gearchiveerd op 2 april 2019. (CD&V-NAP), Glenn Anné (Open Vld), René Lauwers (Groen), Mike Schuurmans (Vlaams Belang) en Shari Van Kerckhoven (sp.a).De partijen doorgelicht, Het Laatste Nieuws, 12 oktober 2018. Gearchiveerd op 2 april 2019.
De N-VA (+3) behaalde een absolute meerderheid met 13 van de 23 zetels. Het grootste verlies was voor Open Vld dat 3 zetels verloor. Sp.a verdween dan weer uit de raad.Monsterscore voor uittredend burgemeester, Het Nieuwsblad, 14 oktober 2018. Gearchiveerd op 2 april 2019. Sophie De Wit (N-VA) was de populairste politica met 2.537 voorkeurstemmen,Monsterscore voor burgemeester Sophie De Wit van Aartselaar, Gazet van Antwerpen, 14 oktober 2018. Gearchiveerd op 2 april 2019. gevolgd door partijgenoot Mark Vanhecke met 792 stemmen. De top vijf wordt vervolgens vervolledigd door Glenn Anné (712, Open Vld), Kris Wils (678, CD&V-NAP) en Bart Lambrecht (658, N-VA).
Ondanks haar absolute meerderheid bleef N-VA regeren met haar voormalige coalitiepartner Groen. Hun gezamenlijk bestuursakkoord was veelal gebaseerd op het N-VA-programma, met toevoeging van groene accenten.