thumb|Berlaar en de rivier de Grote Nete Berlaar is een plaats en gemeente in de provincie Antwerpen. De gemeente telt ruim 12.000 inwoners, die Berlaarnaars genoemd worden. In het plaatselijk dialect wordt de plaats als Balder uitgesproken. De gemeente behoort tot het gerechtelijk kanton en het kieskanton Lier.
Geschiedenis In de oudste gekende vermelding wordt het dorp Berlaer genoemd, een schrijfwijze die doorheen de geschiedenis afwisselde met Berlar, Ballaer, Ballaert en Balaer. Het was in het bezit van de heren van Mechelen en Grimbergen, de familie Berthout.
De oudste sporen van menselijke aanwezigheid worden geleverd door overblijfselen uit de Ahrenburgcultuur (8000 v.Chr ). Het is ook vrij logisch dat op de noordrand van het Kolenwoud en aan de rand van de moerassige Netegronden vrij vlug landbouwnederzettingen gegroeid zijn. Een deel van het dorp werd door Egidius I, bijgenaamd Met-de-Baard, afgestaan aan het cisterciënzerabdij van Rozendaal te Walem. Het afgestane deel werd pas terug deel van Brabant bij de dood van Margaretha van York in 1503.Geschiedenis van Berlaar
De huidige gemeente Berlaar is ontstaan op 1 januari 1965 uit de fusie van de kerngemeente Berlaar (met woonkern Berlaar-Heikant) met de toen opgeheven gemeente Gestel. Tegelijkertijd werden er kleine gebiedsdelen van Berlaar afgestaan aan de gemeenten Putte en Kessel.
Geografie Deelgemeenten # Naam Opp.(km²) Inwoners(2025) Inwonersper km² NIS-code 1 Berlaar 22,04 11.960 543 12002A 2 Gestel 2,48 155 62 12002A1
Kernen In de gemeente ligt naast Berlaar met het station Berlaar zelf nog de deelgemeente Gestel. De kleine dorpskern van Gestel ligt ten noordoosten van Berlaar-centrum, aan de Grote Nete en in het zuiden ligt het grote gehucht Heikant. In het plaatselijk dialect wordt dit gehucht als "Balder-Hei" uitgesproken. En wordt soms ook kortweg aangeduid als 'de-Hei'. Ook is er nog een kleiner gehucht ten zuidoosten van het centrum genaamd Melkouwen met een eigen station Melkouwen.
Demografie Demografische evolutie deelgemeente voor de fusie
Bronnen:NIS, Opm:1806 tot en met 1970=volkstellingen, 1976= inwonersaantal op 31 december
Demografische ontwikkeling van de fusiegemeente Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.
Bronnen:NIS, Opm:1806 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari
Inwoners van jaar tot jaar op 1 januari1992 tot heden jaar Aantalhttps://view.officeapps.live.com/op/view.aspx?src=https%3A%2F%2Fstatbel.fgov.be%2Fsites%2Fdefault%2Ffiles%2Ffiles%2Fdocuments%2Fbevolking%2F5.1%2520Structuur%2520van%2520de%2520bevolking%2FBevolking_per_gemeente.xlsx&wdOrigin=BROWSELINK Evolutie: 1992=index 100 1992 9.759 100,0 1993 9.792 100,3 1994 9.825 100,7 1995 9.829 100,7 1996 9.865 101,1 1997 9.887 101,3 1998 10.041 102,9 1999 10.060 103,1 2000 10.150 104,0 2001 10.169 104,2 2002 10.242 104,9 2003 10.286 105,4 2004 10.345 106,0 2005 10.438 107,0 2006 10.612 108,7 2007 10.668 109,3 2008 10.730 109,9 2009 10.817 110,8 2010 10.889 111,6 2011 10.891 111,6 2012 10.960 112,3 2013 11.013 112,8 2014 11.034 113,1 2015 11.174 114,5 2016 11.203 114,8 2017 11.385 116,7 2018 11.507 117,9 2019 11.527 118,1 2020 11.656 119,4 2021 11.710 120,0 2022 11.730 120,2 2023 11.949 122,4 2024 12.061 123,6 2025 12.115 124,1 2026 12.151 124,5
Bezienswaardigheden thumb|Sint-Pieterskerk
De Hoeve Hooghuys, aan Hemelshoek, een zeventiende-eeuws kasteeltje, met delen die uit de middeleeuwen dateren. De Schandpaal van 1779, gerestaureerd in 1897Inventaris Onroerend Erfgoed De Sint-Pieterskerk aan de Markt De Onbevlekt Hart van Mariakerk aan de Misstraat Het Kasteel Berlaarhof aan de Pastorijstraat
Natuur en landschap Berlaar ligt in de Antwerpse Kempen op een hoogte van 5-15 meter. Berlaar ligt aan de Grote Nete.
Politiek Structuur Berlaar Supranationaal Nationaal Gemeenschap Gewest Provincie Arrondissement Provinciedistrict Kanton Gemeente AdministratiefNiveau Antwerpen Mechelen Berlaar BestuurEuropese Commissie Belgische regering Vlaamse regering Deputatie Gemeentebestuur RaadEuropees ParlementKamer vanvolksvertegenwoordigers Vlaams Parlement Provincieraad GemeenteraadKiesomschrijvingNederlands KiescollegeKieskring AntwerpenMechelen-TurnhoutLier Lier BerlaarVerkiezing Europese Federale Vlaamse Provincieraads- Gemeenteraads-
Geschiedenis thumb|Gemeentehuis
(Voormalige) burgemeesters Periode Burgemeester 1800 - 1806 Jan Baptist CaeymaexBurgemeesters Berlaar 1878 - 1970; Inventaris van het archief van de provincie Antwerpen 1806 - 1807 Frans Bauwens1807 - 1815Jan Baptist de Ram 1815 - 1842 Dominicus Cornelis 1843 - 1848 Karel Pieter Jozef Le Grelle 1848 - 1860 Jan Baptiste Lambrechts 1861 - 1863 Paul Augustijnen 1864 - 1873 Joannes Cornelius de Rest 1873 - 1878 Karel Pieter Jozef Le Grelle 1878 - 1887 Jan Baptiste Eduard Lambrechts 1888 - 1895 Louis Rijmenants 1896 - 1921 Jan Ferdinand Florent Lambrechts 1921 - 1927 Jozef De Schutter 1927 - 1941 Jules Lambrechts 1941 - 1944 Jules Croonen 1944 - 1958 Jules Lambrechts 1959 - 1963 Jozef Lambrechts 1963 - 1965 Frans Van Hove 1965 - 1970 Albert Lambrechts 1971 - 1994 Jos Houben (BSP / SP) 1995 - 2006 André Martens (CVP / CD&V) 2007 - heden Walter Horemans (CD&V)
Legislatuur 2013 – 2018 In tegenstelling tot elders in Vlaanderen hield het Valentijnskartel stand in de gemeente en trokken CD&V en N-VA samen naar de verkiezingen van 2012. Lijsttrekker was zittend burgemeester Walter Horemans (CD&V). Voor de andere partijen waren dit respectievelijk Koen Kerremans (Groen), Dirk Aras (Vlaams Belang), Christiane Dockx (Open Vld) en Jef Daems voor VU-ID-erfgenaam SamBA (Samen Berlaar Anders). Voor sp.a ten slotte was Lies Ceulemans lijsttrekster.Is zaak al beklonken voor huidige coalitie in Berlaar?; deredactie.be; 24 mei 2012
Het kartel N-VA-CD&V behaalde een absolute meerderheid met 48,88% van de stemmen. (+10,41%). Daarnaast mocht Groen - dat zijn stemmen zag vermeerderen met 2,81% tot 10,01% - zich tot de winnaars van verkiezingen rekenen. SamBA bleef nagenoeg status quo (−0,51%) Alle andere partijen moesten in meerdere of mindere mate een verlies slikken. Grootste verliezers waren Vlaams Belang met een verlies van 5,98% (9,58%, - 2 raadsleden) en sp.a met een verlies van 4,62% (13,56%, een raadslid minder). Open Vld ten slotte boekte een verlies van 2,08% (4,89%) en verloor zijn enige vertegenwoordiger in de gemeenteraad.
Walter Horemans verlengde zijn ambt als burgemeester met een coalitie bestaande uit CD&V & N-VA. Deze coalitie had een meerderheid met 13 op 21 zetels.
Legislatuur 2019 - 2024 Burgemeester was Walter Horemans (CD&V). Eerste schepen was Jan Hendrickx (N-VA), voorts was het schepencollege samengesteld uit Stefaan Lambrechts, Suzy Put en Willy Beullens (allen CD&V). OCMW-voorzitster is Nadine Boekaerts (N-VA).
Voorts zetelden in de gemeenteraad Ingeborg Van Hoof, Guy Staes, Nathan Rijnders, Geert Fierens (allen CD&V), Thomas Wellens, Hanne Cuypers, Miguel Vissers (allen N-VA), Rudy Nuyens, Liesbeth Ceulemans, (beide Vooruit - Kartel BHG), Koen Kerremans, Brend Van Ransbeeck (beide Groen), Wim Kelber (SamBA - Kartel BHG), Giel Van de Zande (Open VLD - Kartel BHG), Dirk Arras en Werner Van den Broeck (beide Vlaams Belang).
Legislatuur 2024 - 2030 Burgemeester bleef Walter Horemans (CD&V). Hij vormde een coalitie met de lokale partij Ons Dorp, die samen met CD&V over een meerderheid van 12 op 23 zetels. Het schepencollege werd samengesteld uit Wim Soons, Stefan Lambrechts en Ann Van Loock (allen CD&V) en Jef Daems en Adela Janssens (beiden Ons Dorp).
De gemeenteraad bestond verder uit Willy Beullens, Geert Fierens, Kris Martlé, Karolien Goris en Victor Van Loock (allen CD&V), Nadine Boekaerts, Simon Spits, Adriaan Jans, Kevin Van den Wyngaert, Karl De Ceuster, Didier Toussaint en Philip Dillen (allen N-VA), Dirk Aras, Eric Stuy en Maddy De Reyck (allen Vlaams Belang), Mit Roothooft (Ons Dorp) en Cathy Rousseau (Groen Toekomst 2590).
Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976 Partij of kartel 10-10-19761961-2000:Verkiezingsdatabase Binnenlandse Zaken 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000 8-10-2006 14-10-2012www.vlaanderenkiest.be: Gegevens 2012 14-10-2018 13-10-2024Stemmen / Zetels %21%21%21%21%21%21%21%21%23 Agalev1/ Groen!2/ Groen3/ Groen Toekomst25904 - - 4,0410- - 7,202110,013214,3328,241 SP1/ sp.a2/ Kartel BHGB/ Vooruit3 31,921735,241929,521726,141618,311418,182413,562319,6B44,930 PVV1/ VLD2/ Open Vld3/ Kartel BHGB - 6,87105,91013,582215,21236,97214,8930- SamBA1/ Kartel BHGB- - - - - 13,601213,0912 Ons Dorp- - - - - - - - 13,73 CVP1/ CD&V+N-VAA/ CD&V2 27,191626,251623,591630,681836,941938,45A1048,86A1333,32833,429 VU1/ VU&ID2 / CD&V+N-VAA/ N-VA39,741112,891217,661421,421520,012421,63525,037 Vlaams Blok1/ Vlaams Belang2- - 1,86105,39109,531115,60239,582111,12214,823 W.O.W. - - - 2,780- - - - - Lambrechts1/ BVP231,151 718,762417,4224- - - - - -Totaal stemmen 6899 71147351735176427876785985636035Opkomst % 95,1694,1793,97 93,2594,164,6Blanco en ongeldig %2,09 3,183,414,153,363,1 3,64,10,8 De rode cijfers naast de gegevens duiden aan onder welke naam de partijen telkens bij een verkiezing opkwamen. De zetels van de gevormde coalitie staan vetjes weergegeven. De grootste partij is in kleur.
Cultuur Evenementen Quondam, middeleeuws spektakel met steekspelen en demonstraties, op het domein van het Hooghuys, in de winter en de zomer.
Streekproducten Super Balder, een lokaal bier Beer Van Balder, een feestbier van de oudste nog actieve vereniging van Berlaar, de Koninklijke Fanfare Ste Cecilia. Ter gelegenheid van hun 160-jarig bestaan in 2021 besloot de fanfare een feestbier uit te brengen in samenwerking met 't Hofbrouwerijke uit Beerzel. Door het grote succes werd besloten om dit bier ook na het feestjaar nog aan te bieden.
Onderwijs De gemeente biedt op twee locaties gemeentelijk onderwijs aan in de Gemeentelijke Basisschool.
Naast de gemeenteschool telt Berlaar ook een aantal scholen van het gemeenschapsonderwijs en van het katholieke net.
Gemeentelijke Basisschool Basisschool De Lotusbloem Gesubsidieerde Vrije Basisschool De Balderschool Instituut Heilig Hart van Maria (secundair) Stedelijke Academie voor Muziek, Woord en Dans (afdeling Berlaar)
Sport Voormalige voetbalclub KFC Rita Berlaar speelde verscheidene jaren in de Belgische nationale reeksen, tot de club in 2000 verdween. Als nieuwe club werd toen SK Berlaar opgericht.
Sinds het seizoen 2010-2011 speelde er ook enkele jaren een Berlaarse club in de hoogste reeks van het Belgische tafeltennis, de Superdivisie. Tafeltennisclub Dylan Berlaar knokte zich met voornamelijk eigen jeugdspelers naar de Belgische top. Ter ere van de promotie werd zelfs een oud Berlaars bier, de Super Balder, opnieuw tot leven gewekt. In het seizoen 2013-2014 kwam Dylan Berlaar voor de derde keer in vier jaar uit in Superdivisie. De ploeg kon de degradatie niet vermijden en speelt sindsdien als subtopper in Eerste Nationale.
Bekende inwoners Geboren Jules Lambrechts (1882-1959), brouwer en politicus Jos Houben (1919-2018), syndicalist en politicus Walter Luyten (1934-2008), politicus en historicus Ludo Helsen (1944-2026), politicus
Bewoners
Bekende personen die in Berlaar wonen of woonden, of een andere significante band met de gemeente hebben: Pieter Van Dale, stichtte in 1569 het College Van Dale te Leuven Nicolaas Rubens, zoon van Peter Paul Rubens en heer van Ramay (Rameyen)Portret van Rubens' zoon, september 1655, Rubenshuis Willem K.G. de Merode, laatste grondheer van Berlaar Constant Verhulst, koster van Berlaar en componist van 'Te Lourdes op de bergen' Ernest Van Dijck (1861-1923), operazanger Joseph Lambrechts (1918-1963), politicus Jules Croonen (1904), politicus Placide Tempels (1906-1977), missionaris en auteur van het invloedrijke boek Bantoe-filosofie Albert Lambrechts, politicus