Jammu en Kasjmier is in unyterritoarium yn it uterste noarden fan Yndia. Oant 2019 wie it in dielsteat mei in spesjale autonome status, mar nei in grûnwetlike feroaring waard it omfoarme ta in unyterritoarium, wylst Ladakh dêrfan losmakke waard as in apart territoarium. It unyterritoarium Jammu en Kasjmier (42.241 km²) is krekt wat grutter as Nederlân (41.850 km²).
Geografy thumb|left|Pahalgam-delling. Jammu en Kasjmier bestiet út twa geografysk tige ferskillende regio’s. De Kasjmierdelling is in fruchtbere, heechlizzende delling, omklamme troch de sniebedutsen piken fan de Himalaya en de Pir Panjal-berchrêch. Troch dizze delling streamt de Jhelum, en it gebiet is wrâldferneamd om syn natoer, mei marren lykas de Dal-mar (Dal Lake) en grutte berchgreiden.
It súdlike diel, Jammu, bestiet út de legere heuvels fan 'e Shiwaliks en in diel fan 'e flakten fan Pûndjaab. It klimaat is hjir folle waarmer as yn 'e Kasjmierdelling.
Skiednis De skiednis fan Jammu en Kasjmier is nau ferbûn mei de spanning tusken Yndia en Pakistan. Oant 1947 wie it gebiet in prinsdom ûnder in hindoe-maharadja, wylst de mearderheid fan 'e befolking moslim wie.
1947 thumb|left|Yndiaaske troepen dy't yn Srinagar oankomme (1947–1948). By de dieling fan Britsk-Ynje yn 1947 kaam it gebiet yn in krisis telâne. Nei in ynfal fan stammen út Pakistan naam de maharadja it beslút him oan te sluten by Yndia. Dat feroarsake de earste oarloch tusken beide lannen en resultearre yn in de fakto spjalting fan it gebiet troch in bestânsline (Line of Control).
Autonomy ûnder Artikel 370 Yn 'e jierren dêrnei krige it gebiet in bysûndere status yn 'e Yndiaaske uny. Under Artikel 370 fan 'e Yndiaaske grûnwet hie Jammu en Kasjmier in grutte mjitte fan selsbestjoer, mei in eigen grûnwet en in eigen flagge. De federale oerheid hold allinnich foech oer saken lykas definsje en bûtenlânske polityk. Dêrnjonken wie it foar minsken fan bûten de steat net tastien om grûn of ûnreplik guod te keapjen.
2019 Yn 2019 feroare de situaasje yngrevend mei't de Yndiaaske oerheid dy spesjale status ophefte. Mei it skrassen fan Artikel 370 waard de autonomy beëinige en de eigen grûnwet ôfskaft. Tagelyk waard de eardere dielsteat opdield yn twa unyterritoaria: Jammu en Kasjmier en Ladakh.
It doel fan 'e feroaringen wie om it gebiet sterker yn 'e Yndiaaske steatstruktuer te yntegrearjen. Sûnt dy tiid falle plysje en iepenbiere oarder fuort ûnder de federale oerheid yn New Delhi, en jilde de nasjonale wetten ek foar de ynwenners fan Kasjmier en Jammu.
Befolking thumb|260px|Frou mei bern yn Kasjmier. Jammu en Kasjmier is it iennichste unyterritoarium fan Yndia mei in moslimmearderheid, mar de religieuze ferdieling ferskilt sterk per regio. Yn 'e Kasjmierdelling is de befolking hast hielendal moslim (likernôch 96%), en dêr spilet de kultuer fan it saneamde Kashmiriyat in wichtige rol, in mingfoarm fan islamityske en sufy-ynfloeden mei âlde Kasjmierske tradysjes.
Yn it súdlike diel, Jammu, foarmje hindoes de mearderheid (sa'n 62%), neist wichtige minderheden fan moslims en sikhs. In promininte groep yn 'e regio binne de Dogra's, dy’t in grutte kulturele en histoaryske rol spylje. thumb|260px|Ynterieur fan 'e Jamia-moskee yn Srinagar. + Religy yn Jammu en Kasjmier (2011) Religy % Karakteristyk Islam 68,31% Benammen konsintrearre yn 'e Kasjmierdelling (96%). Hindoeïsme 28,44% De mearderheid yn 'e regio Jammu (62%). Sikhisme 1,87% In lytse mar ynfloedrike mienskip, fral yn Jammu en Srinagar. Boedisme 0,90% Lytse mienskip (de measte boedisten falle no ûnder Ladakh). Kristendom 0,28% In hiele lytse minderheid.
+ Befolkingsûntwikkeling fan Jammu en Kasjmier (1951–2011) Jier 1951 1961 1971 1981 1991 2001 2011 Ynwennertal 3.253.852 3.560.976 4.616.632 5.987.389 7.718.700* 10.143.700 12.258.433 Groei — +9,4% +29,6% +29,7% +28,9% +31,4% +23,6% * Yn 1991 fûn der yn Jammu en Kasjmier gjin offisjele folkstelling plak troch de ûnrêst; dit sifer is in rûzing.
Ekonomy De ekonomy fan Jammu en Kasjmier is foar in grut part ôfhinklik fan lânbou, toerisme en tradisjoneel hânwurk. Foar in soad ynwenners is de lânbou de wichtichste boarne fan ynkommen. Yn 'e Kasjmierdelling libje in soad boeren fan 'e tylt fan apels, kersen en walnuten. Ek saffraan, ien fan 'e djoerste krûden fan 'e wrâld, wurdt hjir ferboud en bringt in hege opbringst op. thumb|left|Hûsboaten op 'e Dal-mar. Dêrnjonken fertsjinje in soad minsken harren jild yn it toerisme. Nettsjinsteande politike ûnrêst bliuwt de regio in populêre bestimming foar besikers út Yndia, dy't komme foar it berchlânskip, de snie en de wenboaten op 'e marren by Srinagar.
Ek it hânwurk is foar in grut part fan 'e befolking fan belang. Ambachtslju meitsje wrâldferneamde produkten lykas Pashmina-sjaals, hânknope kleden en fyn fykwurk fan walnutehout, dy't sawol yn Yndia as dêrbûten ferkocht wurde.
Natoer De natoer fan Jammu en Kasjmier ferskilt fan subtropyske flakten yn it suden oant berchpiken fan 'e Himalaja yn it noarden. It lânskip wurdt benammen bepaald troch hichteferskillen en in soad wetter.
De Kasjmierdelling is in heechlizzende delling (±1.600 m). Troch it gebiet streamt de Jhelum. Bekende marren binne de Dal-mar en de Wular-mar. De Dal-mar stiet bekend om syn driuwende tunen. De natoer is grien en ryk en yn 'e maitiid bloeie de berchgreiden fan Gulmarg en Sonamarg fol blommen.
Yn it suden is it lânskip rûger. De Shiwaliks rinne oer yn 'e hegere berchgebieten fan 'e Midden-Himalaja. Rivieren lykas de Chenab, Tawi en Ravi hawwe hjir djippe dellingen útgroeven. De bosken besteane benammen út iken en dennen. thumb|De lêste populaasje fan it Sintraalaziatysk reahart. It gebiet hat ferskate beskerme natoergebieten, wêrûnder it Nasjonaal Park Dachigam. It bekendste bist is it Sintraalaziatysk reahart (Cervus hanglu), in seldsume hart dy't hast allinnich hjir foarkomt. Yn 'e hegere bergen libje ek de snieloaihoars (Panthera uncia), de Aziatyske swarte bear (Ursus thibetanus en Ursus arctos isabellinus) en ferskate soarten wylde geiten en skiep.
Oare nasjonale parken binne:
Nasjonaal Park Kishtwar: bekend om syn rûge bergen. Nasjonaal Park Kaziranga: in gebiet dat tichetby de Line of Control leit. Nasjonaal Park Salim Ali: in lyts park flakby Srinagar dat fral rjochte is op fûgels.
Bestjoer De politike struktuer fan Jammu en Kasjmier is bysûnder en hat sûnt 2019 grutte feroarings ûndergien. As unyterritoarium wurdt it bestjoerd troch in Luitenant-gûverneur, dy’t troch de presidint fan Yndia beneamd wurdt. Dy hat de úteinlike ferantwurdlikheid oer plysje en iepenbiere oarder.
Dêrnjonken hat Jammu en Kasjmier in keazen wetjaande gearkomste. Nei in perioade fan streekrjocht federaal bestjoer fûnen yn 2024 foar it earst wer ferkiezings plak, wêrtroch fertsjintwurdigers fan 'e befolking wer wetten meitsje kinne oer lokale saken lykas ûnderwiis, sûnenssoarch en lânbou.
In histoarysk skaaimerk is it systeem fan in simmer- en winterhaadstêd. Srinagar fungearret as haadstêd yn 'e simmermoannen, wylst it bestjoer yn 'e winter ferhûzet nei it súdliker lizzende Jammu.
Op it mêd fan rjochtspraak falt it gebiet ûnder it High Court fan Jammu en Kasjmier en Ladakh, dat ek rjochtsprekt foar it buor-unyterritoarium Ladakh.
thumb|Distrikten fan Jammu en Kasjmier. Distrikt Haadplak Ynwennertal (2011) Oerflak (km²) Regio Kasjmier |- | Srinagar || Srinagar || 1.236.829 || 1.979 |- | Anantnag || Anantnag || 1.078.692 || 3.574 |- | Baramulla || Baramulla || 1.008.039 || 4.243 |- | Kupwara || Kupwara || 870.354 || 2.379 |- | Badgam || Badgam || 753.745 || 1.371 |- | Pulwama || Pulwama || 560.440 || 1.086 |- | Kulgam || Kulgam || 424.483 || 410 |- | Bandipora || Bandipora || 392.232 || 345 |- | Ganderbal || Ganderbal || 297.446 || 258 |- | Shopian || Shopian || 266.215 || 312 |- style="background:#efefef; text-align: center;" | colspan="4" | Regio Jammu Jammu Jammu 1.529.958 2.342 Rajouri Rajouri 642.415 2.630 Kathua Kathua 616.435 2.651 Udhampur Udhampur 554.985 2.637 Poonch Poonch 476.835 1.674 Doda Doda 409.936 8.912 Samba Samba 318.898 904 Reasi Reasi 314.667 1.719 Ramban Ramban 283.713 1.329 Kishtwar Kishtwar 230.696 7.737
Kategory:Unyterritoarium yn Yndia Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 2019