links|70px
Apollo 13 (11–17 April 1970) was die sewende bemande sending in die Apollo-ruimteprogram en sou die derde maanlanding gewees het. Die ruimtetuig is op 11 April 1970 vanaf die Kennedy-ruimtesentrum gelanseer, maar die beplande maanlanding is afgelas nadat 'n suurstoftenk in die diensmodule twee dae na die sending se aardlansering ontplof en die elektriese en lewensondersteuningstelsel buite werking gestel het.
Die bemanning, ondersteun deur rugsteunstelsels op die Apollo-maanmodule (LM), het eerder in 'n baan om die maan gereis en op 17 April, na erge ontbering, veilig na die Aarde teruggekeer. Jim Lovell was die bevelvoerder van die sending, met Jack Swigert as vlieënier van die beheermodule (CM) en Fred Haise as vlieënier van die maanmodule. Swigert was 'n laat plaasvervanger vir Ken Mattingly, wat onttrek is uit die sending na blootstelling aan Duitse masels.
'n Roetine-roer van 'n suurstoftenk het beskadigde draadisolasie daarin aan die brand gesteek, wat 'n ontploffing veroorsaak het wat die inhoud van beide die suurstoftenks van die diensmodule die ruimte ingeblaas het. : "Ek het natuurlik af en toe gedink aan die moontlikheid dat die ruimtetuigontploffing ons dalk gestrand kon gelaat het...... Dertien minute na die ontploffing het ek toevallig by die linkervenster uitgekyk en die finale bewyse gesien wat op 'n potensiële ramp dui." Die formele ongeluksverslag vermy egter die gebruik van die term "ontploffing". Destydse NASA ingenieurs het "tenkfaling" verkies, beide omdat dit meer akkuraat is en om die negatiewe konnotasies rondom die woord "ontploffing" te vermy.: "Later, in describing what happened, NASA engineers avoided using the word "explosion;" they preferred the more delicate and less dramatic term "tank failure," and in a sense it was the more accurate expression, inasmuch as the tank did not explode in the way a bomb does but broke open under pressure."
Sonder suurstof, wat nodig is vir asemhaling en vir die opwekking van elektriese krag, kon die diensmodule se aandrywing- en lewensondersteuningstelsels nie funksioneer nie. Die beheermodule se stelsels is afgeskakel om die oorblywende hulpbronne vir hertoetrede tot die atmosfeer te bewaar, wat die bemanning gedwing het om na die maanmodule deur te kruip en dit as 'n reddingsboot te gebruik. Met die maanlanding gekanselleer, het sendingbeheerders voltyds gewerk om die bemanning lewend terug Aarde toe te bring.
Alhoewel die maanmodule ontwerp is om twee mense vir twee dae op die maanoppervlak te ondersteun, het sendingbeheer in Houston nuwe prosedures geïmproviseer sodat dit drie mense vir vier dae kon ondersteun. Die bemanning het groot ontbering ervaar, veroorsaak deur beperkte krag, 'n koue en klam kajuit en 'n tekort aan drinkwater. Daar was 'n kritieke behoefte om die beheermodule se patrone aan te pas vir die koolstofdioksied-suiweraar om in die maanmodule te werk; die bemanning en sendingbeheerders was suksesvol in die improvisasie van 'n oplossing. Die gevaar vir die ruimtevaarders het die openbare belangstelling in die Apollo-program kortliks hernu; tientalle miljoene het die neerplonsing in die suid-Stille Oseaan op televisie dopgehou.
'n Ondersoekraad het foute gevind met die voorvlugtoetsing van die suurstoftenk en die Teflon wat daarin geplaas is. Die raad het veranderinge aanbeveel, insluitend die minimalisering van die gebruik van potensieel brandbare items binne die tenk; dit is vir Apollo 14 aangepas. Die storie van Apollo 13 is al verskeie kere gedramatiseer, veral in die 1995-film Apollo 13 gebaseer op Lost Moon, die 1994-memoir wat deur Lovell medegeskryf is en 'n episode van die 1998-minireeks From the Earth to the Moon.
Agtergrond In 1961 het die Amerikaanse president John F. Kennedy sy nasie uitgedaag om teen die einde van die dekade 'n ruimtevaarder op die Maan te land en veilig terug te bring Aarde toe. NASA het geleidelik aan hierdie doelwit gewerk deur opgeleide ruimtevaarders die ruimte in te stuur met die Mercury- en Gemini-programme, wat gelei het tot die Apollo-program. Die doelwit is bereik met Apollo 11, wat op 20 Julie 1969 op die Maan geland het. Neil Armstrong en Buzz Aldrin het op die maanoppervlakte geloop terwyl Michael Collins om die Maan gewentel het in die Beheermodule Columbia. Die sending het op 24 Julie 1969 na die Aarde teruggekeer; daarmee is aan pres. Kennedy se uitdaging voldoen.
NASA het kontrakte vir vyftien Saturn V-vuurpyle gesluit om die doel te bereik; destyds het niemand geweet hoeveel sendings dit sou vereis nie. Sedert sukses in 1969 met die sesde Saturn V met Apollo 11 behaal is, het nege vuurpyle beskikbaar gebly vir 'n verwagte totaal van tien landings.
Na die opwinding van Apollo 11 het die algemene publiek apaties teenoor die ruimteprogram geword en die Kongres het voortgegaan om NASA se begroting te verminder; Apollo 20 is gekanselleer. Ten spyte van die suksesvolle maanlanding, is die sendings as so riskant beskou dat ruimtevaarders nie lewensversekering kon bekostig om vir hul gesinne te sorg as hulle in die ruimte sou sterf nie.Geen Apollo-ruimtevaarder het sonder lewensversekering gevlieg nie, maar die polisse is betaal deur private derde partye wie se betrokkenheid nie gepubliseer is nie.
duimnael|links|alt=see caption|Sending-operasiebeheerkamer tydens die TV-uitsending net voor die Apollo 13-ongeluk. Die ruimteman Fred Haise kan op die skerm gesien word. Selfs voordat die eerste Amerikaanse ruimtevaarder in 1961 die ruimte betree het, het die beplanning vir 'n gesentraliseerde fasiliteit om met die ruimtetuie te kommunikeer en die werkverrigting daarvan te monitor, begin. Dit was grotendeels die visie van Christopher C. Kraft Jr., wat NASA se eerste vlugdirekteur geword het. Tydens John Glenn se Mercury Friendship 7-vlug in Februarie 1962 (die eerste bemande wentelvlug deur die VSA), is een van Kraft se besluite deur NASA-bestuurders tersyde gestel. Hy is geregverdig deur 'n nasending-analise en het 'n reël geïmplementeer dat die vlugdirekteur se woord tydens die sending absoluut was; om sy besluite te verander, sou NASA hom dadelik moes afdank. Vlugdirekteure tydens die Apollo-program het 'n eensin posbeskrywing gehad, "Die vlugdirekteur mag enige stappe neem wat nodig is vir bemanningsveiligheid en sendingsukses."
Houston se Sendingbeheersentrum is in 1965 geopen. Dit is gedeeltelik deur Kraft ontwerp en is later na hom vernoem. In Sendingbeheer was elke vlugbeheerder, benewens die monitering van telemetrie vanaf die ruimtetuig, in kommunikasie via stemlus met spesialiste in 'n Personeelondersteuningskamer (of "agterkamer"), wat op spesifieke ruimtetuigstelsels gefokus het.
Apollo 13 was die tweede H-sending, ten doel om presisie-maanlandings te demonstreer en spesifieke plekke op die Maan te verken. Met Kennedy se doelwit bereik deur Apollo 11, en Apollo 12 wat demonstreer dat die ruimtevaarders 'n presisielanding kon uitvoer, kon sendingbeplanners fokus op meer as net om veilig te land en ruimtevaarders wat minimaal in geologie opgelei is, maanmonsters te laat versamel om terug te neem na die Aarde. Daar was 'n groter rol vir wetenskap op Apollo 13, veral vir geologie, iets wat beklemtoon is deur die sending se leuse, Ex luna, scientia (Van die Maan, kennis).
Ruimtemanne en die sleutel- sendingbeheerpersoneel Jim Lovell was Apollo 13 se sendingbevelvoerder en 42 jaar oud ten tyde van die ruimtevlug. Hy was 'n gegradueerde van die Verenigde State se Vlootakademie en was 'n vlootvlieënier en toetsvlieënier voordat hy in 1962 vir die tweede groep ruimtevaarders gekies is. Hy het in 1965 saam met Frank Borman in Gemini 7 en die volgende jaar saam met Buzz Aldrin in Gemini 12 gevlieg voordat hy in 1968 in Apollo 8 gevlieg het, die eerste ruimtetuig wat om die Maan gewentel het. Ten tye van Apollo 13 was Lovell die NASA-ruimtevaarder met die meeste tyd in die ruimte, met 'n totaal van 572 uur oor die drie sendings.
Jack Swigert, die beheermodulevlieënier (CMP), was 38 jaar oud en het 'n B.Sc. in meganiese ingenieurswese en 'n M.Sc. in lugvaartwetenskap gehou; hy het in die Amerikaanse Lugmag en in die staat se Lugmag Nasionale Wag gedien en was 'n ingenieurstoetsvlieënier voordat hy in 1966 vir die vyfde groep ruimtevaarders gekies is. Fred Haise, die maanmodule-vlieënier (LMP), was 36 jaar oud. Hy het 'n B.Sc. in lugvaartingenieurswese gehad, was 'n vegvlieënier van die Marine Korps, en was 'n burgerlike navorsingsvlieënier vir NASA toe hy as deel van Ruimtevaardergroep 5 gekies is.
Volgens die standaard Apollo-bemanningsrotasie sou die hoofbemanning vir Apollo 13 die rugsteunbemanningDie rol van die rugsteunbemanning was om op te lei en gereed te wees om te vlieg ingeval iets met die hoofbemanning sou gebeur. Rugsteunspanne is, volgens die rotasie, drie missies na hul toewysing as rugsteun as die hoofbemanning aangewys.vir Apollo 10 gewees het, met Mercury- en Gemini-veteraan Gordon Cooper in bevel, Donn F. Eisele as beheermodule-vlieënier en Edgar Mitchell as maanmodule-vlieënier. Deke Slayton, NASA se Direkteur van Vlugbemanningsoperasies, het nooit beoog om Cooper en Eisele na 'n primêre bemanningsopdrag te roteer nie, aangesien albei uit die guns was – Cooper vir sy laks houding teenoor opleiding en Eisele vir voorvalle aan boord van Apollo 7 en 'n buite-egtelike verhouding. Hy het hulle aan die rugsteunbemanning toegewys omdat geen ander veteraan-ruimtevaarders beskikbaar was nie. Slayton se oorspronklike keuses vir Apollo 13 was Alan Shepard as bevelvoerder, Stuart Roosa as beheermodulevlieënier, en Mitchell as maanmodulevlieënier. Die bestuur het egter gevoel dat Shepard meer opleidingstyd benodig het, aangesien hy eers onlangs sy aktiewe status hervat het na 'n operasie vir 'n binneoorafwyking en sedert 1961 nie gevlieg het nie. Dus is Lovell se bemanning (homself, Haise en Ken Mattingly), wat almal Apollo 11 ondersteun het en vir Apollo 14 geskeduleer was, met Shepard s'n omgeruil.
Swigert was oorspronklik bevelvoerder van Apollo 13 se rugsteunbemanning, met John Young as bevelvoerder en Charles Duke as maanmodule-vlieënier. Sewe dae voor die lansering het Duke se seun se vriend hom aangesteek met Duitse masels. Dit het beide die hoof- en rugsteunspanne, wat saam geoefen het, blootgestel. Van die vyf was slegs Mattingly nie immuun deur vorige blootstelling nie. Normaalweg, as enige lid van die hoofbemanning onttrek moes word, sou die oorblywende bemanning ook vervang word en die rugsteunbemanning sou vervang word maar Duke se siekte het dit nie moontlik gemaak nie, dus twee dae voor die bekendstelling is Mattingly deur Swigert vervang. Mattingly het nooit Duitse masels ontwikkel nie en het later op Apollo 16 gevlieg.
Vir Apollo is 'n derde stel bemanning van ruimtevaarders, bekend as die ondersteuningsbemanning, aangewys benewens die hoof- en rugsteunspanne wat op die Mercury- en Gemini-projekte gebruik is. Slayton het die ondersteuningspanne geskep omdat James McDivitt, wat Apollo 9 sou bevel voer, geglo het dat, met voorbereiding wat in fasiliteite regoor die VSA aan die gang was, vergaderings wat 'n lid van die vlugbemanning benodig het, gemis sou word. Ondersteuningsbemanningslede moes help soos deur die sendingbevelvoerder aangedui. Gewoonlik laag in senioriteit, het hulle die sending se reëls, vlugplan en kontrolelyste saamgestel en dit op datum gehou, vir Apollo 13 was hulle Vance D. Brand, Jack Lousma en óf William Pogue óf Joseph Kerwin.Sommige bronne lys Kerwin en ander lys Pogue as die derde lid.
Die vlugdirekteure vir Apollo 13 was Gene Kranz, Witspan (die hoofvlugdirekteur); Glynn Lunney, Swartspan; Milton Windler, Rooispan en Gerry Griffin, Gouespan. Die CAPCOM's (Capsule Communicator die persoon in Sendingbeheer, tydens die Apollo-program 'n ruimtevaarder, wat verantwoordelik was vir stemkommunikasie met die bemanning) vir Apollo 13 was Kerwin, Brand, Lousma, Young en Mattingly.
Sendingkentekens en roeptekens duimnael|alt=see caption|Apollo 13 silwer Robbins gedenkpennings