The Eye of the Needle: An Essay on Participatory Democracy in South Africa is 'n boek oor politieke filosofie deur die Suid-Afrikaanse akademikus en anti-apartheidsaktivis Rick Turner. Dit is in 1972 in Johannesburg deur die Study Project on Christianity in Apartheid Society (SPRO-CAS) gepubliseer. Latere uitgawes verskyn onder die uitgebreide titel The Eye of the Needle: Towards Participatory Democracy in South Africa.
Turner ontwikkel in die boek 'n model van deelnemende sosialistiese demokrasie as alternatief vir die politieke en ekonomiese orde van apartheid-Suid-Afrika. Hy betoog dat die afskaffing van formele rassediskriminasie alleen nie voldoende sou wees om ongelykheid uit te skakel nie, omdat ekonomiese en politieke mag ook herverdeel moes word. Die werk word beskou as een van Turner se belangrikste geskrifte en as 'n invloedryke bydrae tot Suid-Afrikaanse denke oor demokratiese sosialisme, werkersbeheer en politieke deelname.
Agtergrond SPRO-CAS was 'n projek van die Christelike Instituut van Suider-Afrika en die Suid-Afrikaanse Raad van Kerke. Die projek het ondersoek ingestel na die maatskaplike, ekonomiese en politieke gevolge van apartheid en na moontlike alternatiewe vir die bestaande bestel. Turner is genooi om 'n samelewingsmodel te ontwikkel wat Christelike waardes ernstig sou opneem en wat met sowel apartheid as ekonomiese uitbuiting onversoenbaar sou wees.
Die boek is geskryf gedurende 'n tydperk van hernude politieke en intellektuele bedrywigheid in Durban. Hierdie tydperk, wat met die opkoms van die Swartbewussynsbeweging, nuwe studentebewegings en die Durbanse stakings van 1973 saamgeval het, het later as die “Durban-oomblik” bekend geword. Turner se denke het Westerse Marxisme, eksistensialisme, Christelike humanisme en die idees van die internasionale Nuwe Linkse met die Suid-Afrikaanse werklikheid verbind.
Inhoud en argument Utopiese denke Turner begin die boek met 'n verdediging van wat hy “utopiese denke” noem. Volgens hom aanvaar mense dikwels bestaande instellings en magsverhoudinge asof hulle natuurlik en onveranderlik is. Hy onderskei tussen dit wat absoluut onmoontlik is en dit wat slegs onmoontlik voorkom indien die bestaande omstandighede onveranderd bly.
Sy metode behels dat 'n gewenste samelewing eers volgens bepaalde menslike waardes voorgestel word, voordat die praktiese struikelblokke tot die verwesenliking daarvan oorweeg word. Utopiese denke beteken in hierdie verband nie dat 'n volmaakte samelewing voorspel word nie, maar dat die beperkings van die heersende orde nie vooraf bepaal wat as moontlik beskou mag word nie.
Christelike etiek en kapitalisme Turner vergelyk die mensbeskouings wat volgens hom aan die Christendom en kapitalisme onderliggend is. Hy voer aan dat Christelike beginsels van liefde, menswaardigheid en gemeenskap onversoenbaar is met 'n ekonomiese stelsel waarin mense hoofsaaklik as produsente, verbruikers of mededingers behandel word.
Apartheid word in die boek nie bloot as 'n stelsel van rasseklassifikasie beskou nie, maar as 'n politieke en ekonomiese orde waarin wit beheer oor grond, arbeid, onderwys en politieke instellings ongelykheid in stand gehou het. Turner waarsku daarom dat die beëindiging van wetlike rassediskriminasie nie vanself die onderliggende verdeling van mag en welvaart sou verander nie.
Deelnemende demokrasie en werkersbeheer Turner se alternatief is 'n gedesentraliseerde vorm van demokratiese sosialisme. Hy voer aan dat demokrasie nie tot verkiesings en verteenwoordigende staatsinstellings beperk behoort te wees nie. Mense behoort ook betekenisvolle beheer uit te oefen oor die instellings waarin hulle werk, leer en woon. Die werkplek staan sentraal in hierdie beskouing. Volgens Turner bring die meeste mense 'n groot deel van hul lewens by die werk deur, maar het hulle weinig beheer oor die besluite wat hul daaglikse bestaan raak. Vakbonde kon werknemers beskerm en bestuur se mag beperk, maar Turner het gemeen dat volle deelnemende demokrasie uiteindelik meer omvattende werkersbeheer oor ondernemings sou vereis.
Hy onderskei sy model ook van sterk gesentraliseerde staatsosialisme. Die blote oordrag van ondernemings aan die staat sou volgens hom nie noodwendig tot demokrasie lei nie, aangesien dit 'n groot en ondemokratiese burokrasie kon voortbring. Besluitneming moes sover moontlik na kleiner werkplek- en gemeenskapstrukture afgewentel word.
Onderwys en politieke verandering Turner behandel onderwys as 'n belangrike deel van politieke bevryding. Onderwys moes mense volgens hom nie bloot voorberei om bestaande rolle in die samelewing te vervul nie, maar hulle in staat stel om krities oor daardie rolle en instellings na te dink. Sy benadering toon ooreenkomste met Paulo Freire se opvatting van onderwys as 'n praktyk van vryheid.
Turner voer verder aan dat demokratiese bewegings die waardes van die gewenste toekomstige samelewing reeds in hul eie organisasies moes toepas. Organisasies wat 'n demokratiese samelewing wou skep, moes daarom self deelnemend eerder as outoritêr funksioneer.
Publikasie en verbod Die eerste uitgawe is in 1972 deur SPRO-CAS onder die titel The Eye of the Needle: An Essay on Participatory Democracy gepubliseer. Voor die boek deur die apartheidsregering verbied is, het SPRO-CAS minstens 3 500 eksemplare versprei, onder meer aan jong vakbondlede en politieke aktiviste.
Turner is in Februarie 1973 vir vyf jaar ingevolge die apartheidsregering se veiligheidswetgewing verban. Kort voor die aanvang van die verbanningsbevel het hy 'n naskrif geskryf waarin hy die politieke dinamika van Suid-Afrika en die moontlike weg na 'n deelnemende demokrasie bespreek. Die naskrif was nie deel van die oorspronklike Suid-Afrikaanse uitgawe nie en is later by buitelandse en heruitgawes ingesluit.
'n Hersiene Amerikaanse uitgawe het in 1978 verskyn. Ravan Press het die boek in 1980 in Suid-Afrika heruitgegee met 'n biografiese inleiding deur Tony Morphet. Seagull Books het in 2015 'n verdere hersiene uitgawe gepubliseer, met Morphet se opstel oor die intellektuele reikwydte van die werk en 'n nuwe voorwoord deur Rosalind C. Morris.
Ontvangs en invloed Met sy verskyning het die boek aansienlike belangstelling en debat in liberale en radikale kringe ontlok. Colin Gardner het in 'n resensie van die 1980-uitgawe die werk as uitdagend en gedagteprikkelend beskryf, hoewel hy nie met al Turner se voorstelle saamgestem het nie.
Turner se idees oor deelnemende demokrasie en werkersbeheer het deel geword van die intellektuele omgewing waarin die onafhanklike swart vakbondbeweging gedurende die 1970's ontwikkel het. Sy studente en medewerkers was by werkersopvoeding en die organisering wat op die Durbanse stakings van 1973 gevolg het, betrokke. Sy invloed het nietemin verder as vakbondpolitiek gestrek en het ook betrekking gehad op demokratiese onderwys, gemeenskapsorganisasie en die verhouding tussen die middele en doelwitte van politieke verandering.
Latere akademici het Turner se model van demokratiese sosialisme gebruik om die voortbestaan van ongelykheid in Suid-Afrika ná apartheid te ondersoek. Die boek se vyftigste bestaansjaar in 2022 het tot hernude akademiese belangstelling gelei. 'n Versameling opstelle, Rick Turner's Politics as the Art of the Impossible, het in 2024 verskyn en Turner se idees oor ras, werkersbeheer, onderwys, geweld, gender en utopiese denke krities heroorweeg.
Sommige latere beoordelaars meen dat die boek nie 'n volkome oorspronklike politieke teorie ontwikkel nie, maar eerder internasionale radikale idees op 'n samehangende manier met die Suid-Afrikaanse situasie verbind. Kritiek sluit onder meer in dat Turner onvoldoende aandag aan gender gegee het en dat sommige van sy politieke beoordelings, waaronder sy aanvanklike siening van Mangosuthu Buthelezi en die tuislandstelsel, naïef was.
Sien ook Rick Turner
Swartbewussynsbeweging
Eksterne skakels Die boek en afsonderlike hoofstukke by South African History Online
Rick Turner’s Philosophy, 'n webwerf oor Turner se lewe en denke
Verwysings
Kategorie:Suid-Afrikaanse boeke Kategorie:Politieke boeke Kategorie:Politieke filosofie Kategorie:Demokrasie Kategorie:Apartheid