mini|Tenzin Gyatso, de 14. Dalai Lama, 2012 Tenzin Gyatso (boren as Lhamo Döndrub ( / lha mo don 'grub) 6. Juli 1935 in Taktser, Provinz Amdo, Osttibet) is de 14. Dalai Lama vun de Gelug-School vun den tibetischen Buddhismus un Beförworter vun de Rime-Bewegung. Siet sien Inthroniseeren weer he, as völ vun sien Vörgänger, Böverhööft vun de tibetischen Regieren. 2011 is he vun all sien politischen Ämtern torüchtreden un gellt siether blots noch as geistliches Böverhööft vun de Tibeter.

1989 wurr he mit den Fredensnobelpries uttekent.

Sien formeller Titel luut up Düütsch, in Anlehnung an vergliekbare religiöös Würdendräger Seine Heiligkeit oder Eure Heiligkeit bi direkter Anreed. Tibeter nöömen hüm Kundün (tibetisch „Gegenwart“), Yishi[n] Norbu (tibetisch „Wunscherfüllendes Juwel“) oder Gyelwa Rinpoche.

Leven mini|Tenzin Gyatso in dat Öller vun fief Johren

Tenzin Gyatso is de Mönksnaam vun den jetzigen Dalai Lama. He wurr an’n 6. Juli 1935 mit den Naam Lhamo Döndrub in Taktser, en Dörp in de tibetisch Provinz Amdo in‘n Nordosten vun Tibet, as tweet Söhn vun de Buurnfamilie Dekyi Tshering un Chökyong Tshering boren. Sien Moder hett insgesamt 16 Kinner to Welt brocht, vun de söben Kinner överleevt hemm. Tenzin Gyatso hett veer Bröers – Thubten Jigme Norbu (Reinkarnatschoon vun den Taktser Rinpoche), Gyalo Thöndrup, Lobsang Samten un Tenzin Chögyel – as ok twee Süsters: Tsering Dolma un Jetsün Pema. Vun sien Geschwistern is blots noch sien Süster Jetsün Pema an‘n Leven.

Utteknungen Tenzin Gyatso kreeg en Reeg vun Utteknungen, dorünner 1989 den Freedensnobelpries. Bi den Grammy Awards 2026 wurr he för Meditations: The Reflections of His Holiness the Dalai Lama in de Kategorie Grammy Award for Best Audio Book, Narration, and Storytelling Recording uttekent.

In den düütschsprakigen Ruum kreeg he folgende Utteknungen: 1988: Dr.-Leopold-Lucas-Pries 2002: Minschenrechtspries vun de Karl-Franzens-Universität Graz 2025: Hessischer Freedenspries 2007: Osgar 2007: Ehrendokterwürde vun den Fackberiek Chemie un Pharmazie vun de Universität Mönster Ehrenpromotion – doctor honoris causa im Fachbereich 12, Översicht över de Ehrenpromotschonen, afropen an’n 4. Februar 2026. 2009: Düütsch Medienpries 2008 2009: Ehrendokterwürde vun den Fackberiek frömdsprakliche Philologien vun de Philipps-Universität Marburg 2012: Templeton-Pries 2013: Süüdtiroler Minnerheitenpries

Warken (Utwahl) Inführungen un Grundlagen Die Lehren des tibetischen Buddhismus. Goldmann, München 1998, ISBN 3-442-21539-0 Das Herz aller Religionen ist eins, Goldmann, München 1999, ISBN 3-442-13278-9 Die Vier Edlen Wahrheiten – Die Grundlage buddhistischer Praxis. Fischer, Frankfurt am Main 2000, ISBN 3-596-14973-8 Einführung in den Buddhismus – Die Harvard-Vorlesungen. Herder, Freiburg 2015, ISBN 978-3-451-06778-5 Dalai Lama, Felizitas von Schönborn: Mitgefühl und Weisheit – Ein Gespräch mit Felizitas von Schönborn. Diogenes, Zürich 2004, ISBN 978-3-257-06397-4 Die Weisheit des Herzens. Goldmann, München 2004, ISBN 3-442-21686-9 Die Stufen des Pfades zum Erwachen. Die Essenz meiner Lehre. Zusammengestellt von Dagyab Kyabgön Rinpoche. Herder, Freiburg im Breisgau 2024, ISBN 978-3-451-39331-0

Eenzelaspekte Das Buch der Menschlichkeit – Eine neue Ethik für unsere Zeit. Bastei Lübbe, Bergisch Gladbach 2002, ISBN 3-404-60514-4 Der Weg zum Glück. 4. Auflage. Herder, Freiburg 2004, ISBN 3-451-05490-6 (Platz 1 der Spiegel-Bestsellerliste vom 24. Juni bis zum 1. September und vom 9. bis zum 15. September 2002) Die Weisheit des Verzeihens. 3. Auflage. Geb. Ausgabe – Lübbe, Juli 2005, ISBN 3-7857-2051-3 Dzogchen – Die Herz-Essenz der Großen Vollkommenheit. Theseus, Berlin 2001, ISBN 3-89620-171-9 Gesang der inneren Erfahrung – Die Stufen auf dem Pfad zur Erleuchtung. Dharma Edition, Hamburg 1998, ISBN 3-927862-28-2 Dalai Lama, Howard C. Cutler: Glücksregeln für den Alltag. Herder, Freiburg im Breisgau 2004, ISBN 978-3-451-05843-1 Kalachakra-Tantra. Theseus, Berlin 2002, ISBN 3-89620-182-4 Logik der Liebe. Goldmann, München 1991, ISBN 3-442-13266-5 Mögen alle Wesen glücklich sein. Diamant, München, ISBN 3-9807572-3-4 Ratschläge des Herzens. Diogenes, Zürich 2003, ISBN 3-257-06338-5 Die Essenz der Meditation. Wurzeltext von Kamalashila. Praktische Erklärungen zum Herzstück buddhistischer Spiritualität. Aus dem Englischen von Stephan Schuhmacher. Ansata, München 2001, ISBN 978-3-7787-7177-8; Der Appell des Dalai Lama an die Welt. (Platz 1 der Spiegel-Bestsellerliste vom 18. Juli bis zum 18. September 2015) (38 S.)

Verbinnen to de westliche Wetenschap Die Welt in einem einzigen Atom – Meine Reise durch Wissenschaft und Buddhismus. Theseus Verlag, 2005, ISBN 3-89620-270-7 Dalai Lama, Laurens van den Muyzenberg: Führen, gestalten, bewegen: Werte und Weisheit für eine globalisierte Welt. Aus dem Engl. von Jürgen Neubauer. Campus, Frankfurt 2008, ISBN 978-3-593-38687-4

Autobiographische Schriften Mein Leben und mein Volk. Die Tragödie Tibets. Ins Deutsche übertragen von Maria Steininger, Droemer Knaur, München 1962 (Originalausgabe My land and my people. McGraw Hill, New York 1962) Das Buch der Freiheit. Die Autobiographie des Friedensnobelpreisträgers. 14. Auflage. Bastei Lübbe, Bergisch Gladbach 2004, ISBN 3-404-61239-6 Eine Stimme für die Entrechteten. Meine über sieben Jahrzehnte währende Auseinandersetzung mit China. Für meine Heimat und mein Volk. HarperCollins, 2025, ISBN 978-3-365-01217-8. (Originalausgabe: Voice for the Voiceless: Over Seven Decades of Struggle with China for My Land and My People. HarperCollins, New York 2025, ISBN 978-0-06-339139-0.)

Literatur Manuel Bauer u. a.: Unterwegs für den Frieden. DVA, München 2005, ISBN 3-421-05873-3. Mayank Chhaya: Dalai Lama: The Revealing Life Story and His Struggle for Tibet. I.B. Tauris, New York City 2008, ISBN 978-1-84511-763-4 Daniel Goleman: Dialog mit dem Dalai Lama: Wie wir destruktive Emotionen überwinden können. dtv, München 2005, ISBN 3-423-34207-2. Gilles van Grasdorff: Der Dalai Lama. Die Biographie. 2. Auflage. Barth, Frankfurt am Main 2004, ISBN 3-502-61133-5. John Kenneth Knaus: Orphans of the Cold War – America and the Tibetan Struggle for Survival, PublicAffairs 2000, ISBN 978-1-891620-85-0. Claude B. Levenson: Dalai-Lama. Die autorisierte Biographie des Nobelpreisträgers. Patmos, Düsseldorf 2004, ISBN 3-491-69415-9. Sabine Wiegand: Dalai Lama XIV. Rowohlt, Reinbek bei Hamburg 2009, ISBN 978-3-499-50673-4

Filme Martin Scorsese: Kundun, 1997 Jean-Jacques Annaud: Sieben Jahre in Tibet, 1997. Verfilmung vun dat glieknamig Book vun Heinrich Harrer. Albert Knechtel und Thea Mohr: Ein Leben für Tibet, 2005. Ein Porträt des 14. Dalai Lama. Focus TV Reportage vun Gabor Harrach: Kommt ein Gott auf Besuch… über die Dalai Lama Grootveranstaltung 2009 in Frankfort, afropbar hier auf focus.de Rick Ray: 10 Fragen an den Dalai Lama, USA 2006. Elodie Emory, Wandville Lanos: Buddhismus: Missbrauch im Namen der Erleuchtung, Frankriek 2022, arte – kritiseert wurrd in den Film ok dat Verhollen vun den Dalai Lama in Betoog up sexuellen Missbruuk dör tibetische un westliche Lehrer vun den tibetischen Buddhismus, över den he anschienen latestens siet en Konferenz 1993 Bescheed wuss. Barbara Miller, Philip Delaquis un Manuel Bauer: Wisdom of Happiness, Swiezer Kino-Dokumentarfilm, 2024. En filmisch Porträt vun den 14. Dalai Lama. De wennd sück direkt an dat Publikum un deelt sien Wiesheiten to de Söök nah Glück in de Wekt vun hüüd. De Film kombineert persönliche Upnahmen vun den Dalai Lama, historsche Archivupnahmen un aktuelle Szenen vun de global Herutforderungen, den sück de Minschheit hüüd tegenöver sücht. Wisdom of Happiness entstunn in Tosommenarbeit mit Richard Gere un Oren Moverman.

Weblinks

DNB-Katalog up de Siet vun den Nobelpries (engelsch) Offizielle Website vun den Dalai Lama (engelsch) Archivupnahmen mit un över den Dalai Lama Tenzin Gyatso in den Onlinebeständen vun de Öösterrieksch Mediathek (Radiobidrääg)

Enkeld Nahwiesen

Kategorie:Mann Kategorie:Börger von China Kategorie:Boren 1935 Kategorie:Freedensnobelpries