Radjastan (Ingelsk: Rajasthan; Hindy: राजस्थान, transliteraasje: Rājasthāna, letterlike betsjutting: "Lân fan Keningen") is in dielsteat yn it noardwesten fan Yndia. It is de grutste steat fan it lân neffens oerflak. Radjastan grinzget yn it westen en noardwesten oan Pakistan, yn it noarden oan Pûndjaab, yn it noardeasten oan Haryana en Uttar Pradesh, yn it easten oan Madhya Pradesh en yn it súdwetsten oan Gûdjarat. De haadstêd en grutste stêd is Jaipur, ek wol bekend as de "Rôze Stêd".
Geografy It lânskip fan Radjasthan wurdt foar in grut part bepaald troch de Aravalli-berchketen, ien fan 'e âldste berchtmen fan 'e wrâld, dy't de steat fan it súdwesten nei it noardeasten trochsnijt. thumb|left|Tharwoastyn. It westlike en noardwestlike diel fan 'e steat bestiet út de Tharwoastyn. Dit gebiet is drûch en hat in soad sândunen.
Eastlik fan 'e Aravalli-bergen is it gebiet fruchtberder. It hat mear wetter mei rivieren lykas de Chambal.
Mount Abu is it iennichste berchstasjon (hill station) yn 'e steat, dêr't it heechste punt, de Guru Shikhar (1.722 m), leit.
Skiednis De namme Radjastan betsjut "Lân fan 'e Keningen". De regio bestie foarhinne út ferskillende foarstedommen dy't laat waarden troch de Rajputs, in krigerskaste dy't bekend stie om harren moed en earekoade. De Rajputs fersetten harren iuwenlang tsjin ynfallen fan bûtenôf, wêrûnder dy fan de Mogols. Under it Britske bestjoer stie de regio bekend as Rajputana.
Troch syn lokaasje oan 'e grins mei it hjoeddeiske Pakistan hat Radjastan altiten in strategysk krúspunt west. De westlike woastynstêden bloeiden iuwenlang troch de hannel tusken de Yndus-delling en it binnenlân fan Yndia. Sûnt de ferdieling fan Yndia yn 1947 foarmet de steat in krúsjale ferdigeningsliny. Nei de ûnôfhinklikens fan Yndia yn 1947 waarden de 22 foarstedommen tusken 1948 en 1956 stadichoan gearfoege ta de hjoeddeistige dielsteat.
De regio om Pokhran hinne krige yn 'e 20e iuw bekendheid as de lokaasje dêr't Yndia syn earste kearnproeven die.
Befolking en Kultuer thumb|left|250px|Tradisjonele Ghoomar-dûns. De offisjele taal is it Hindy, mar it Radjastany wurdt troch de grutte mearderheid fan 'e befolking as memmetaal praten. It Radjastany bestiet út ferskate dialekten, lykas it Marwary, Mewary en Dhundhary.
De kultuer fan Radjastan is wrâldferneamd om syn libbene kleuren. Dat is werom te sjen yn 'e klean fan 'e minsken, sa as de bûnte tulbanden (pagri) fan 'e manlju en de rike ghagra-choli fan 'e froulju. De steat hat in rike tradysje fan folkmuzyk en dûns, wêrûnder de ferneamde Ghoomar-dûns.
Radjastan hat ien fan 'e grutste mienskippen fan Jaïnisten yn Yndia. Harren Dilwara-timpels op Mount Abu binne wrâldferneamd fanwegen it detailearre moarmerwurk.
+ Religy yn Radjastan Religy % (2001) % (2011) Ferskil (%) Hindoeïsme 88,8% 88,5% -0,3% Islam 8,5% 9,1% +0,6% Sikhisme 1,4% 1,3% -0,1% Jaïnisme 1,2% 0,9% -0,3%
Stêden De stêden yn Radjastan steane faak bekend om harren eigen kleur en arsjitektuer. Likernôch in fearn fan 'e befolking fan Radjastan wennet yn stêden. Dat betsjut dat it plattelân noch jimmeroan in tige grutte rol spilet. Dochs hat de groei fan 'e stêden de lêste tiid grut west. De measte grutte stêden lizze yn it easten en easten fan 'e steat (Jaipur, Kota en Ajmer) om't dêr mear wetter en de grûn fruchtberder is. Stêden yn it westen, lykas Jaisalmer en Bikaner, lizze as oäzes fier útinoar yn 'e Thar-woastyn en hawwe eartiids in wichtige rol spile as hannelsposten op 'e karavaanrûtes. thumb|250px|Fort Jaipur. Rang Stêd Distrikt Ynwennertal (2011) 1 Jaipur Jaipur 3.046.163 2 Jodhpur Jodhpur 1.033.756 3 Kota Kota 1.001.694 4 Bikaner Bikaner 644.406 5 Ajmer Ajmer 542.321
Bestjoerlike yndieling Radjastan hat in dynamyske bestjoerlike skiednis. Yn 2023 hat de oerheid it oantal distrikten flink ferhege om it bestjoer tichter by de boarger te bringen. De steat is no (2026) ferdield yn 10 divyzjes en 50 distrikten.
Distrikt Haadplak Oerflak (km²) Inwennertal (2011) Ajmer Divyzje Ajmer Ajmer 8.481 2.583.052 Nagaur Nagaur 17.718 3.307.743 Tonk Tonk 7.194 1.421.326 Biawar Biawar -- (Nij, út Ajmer/Pali) Didwana-Kuchaman Didwana -- (Nij, út Nagaur) Kekri Kekri -- (Nij, út Ajmer/Tonk) Shahpura Shahpura -- (Nij, út Bhilwara) Bharatpur Divyzje Bharatpur Bharatpur 5.066 2.548.462 Dholpur Dholpur 3.033 1.206.516 Karauli Karauli 5.530 1.458.248 Sawai Madhopur Sawai Madhopur 4.498 1.335.551 Deeg Deeg -- (Nij, út Bharatpur) Gangapur City Gangapur City -- (Nij, út Sawai Madhopur) Bikaner Divyzje Bikaner Bikaner 30.247 2.363.937 Sri Ganganagar Sri Ganganagar 11.154 1.969.165 Hanumangarh Hanumangarh 9.656 1.774.692 Anupgarh Anupgarh -- (Nij, út Ganganagar) Jaipur Divyzje Jaipur Jaipur 11.143 6.626.178 Alwar Alwar 8.380 3.674.179 Dausa Dausa 3.432 1.634.409 Jaipur Rural Jaipur -- (Nij, út Jaipur) Dudu Dudu -- (Nij, út Jaipur) Kotputli-Behror Kotputli -- (Nij, út Jaipur/Alwar) Khairthal-Tijara Khairthal -- (Nij, út Alwar) Jodhpur Divyzje Jodhpur Jodhpur 22.850 3.687.165 Jaisalmer Jaisalmer 38.401 669.919 Barmer Barmer 28.387 2.603.751 Jodhpur Rural Jodhpur -- (Nij, út Jodhpur) Phalodi Phalodi -- (Nij, út Jodhpur) Balotra Balotra -- (Nij, út Barmer) Kota Divyzje Kota Kota 5.217 1.951.014 Baran Baran 6.992 1.222.755 Bundi Bundi 5.776 1.110.906 Jhalawar Jhalawar 6.219 1.411.129 Udaipur Divyzje Udaipur Udaipur 13.419 3.068.420 Chittorgarh Chittorgarh 7.822 1.544.338 Rajsamand Rajsamand 3.860 1.156.597 Bhilwara Bhilwara 10.455 2.408.523 Salumbar Salumbar -- (Nij, út Udaipur) Sikar Divyzje (Nij) Sikar Sikar 7.732 2.677.337 Jhunjhunu Jhunjhunu 5.928 2.137.045 Churu Churu 13.830 2.039.547 Neem Ka Thana Neem Ka Thana -- (Nij, út Sikar/Jhunjhunu) Pali Divyzje (Nij) Pali Pali 12.387 2.037.573 Jalore Jalore 10.640 1.828.730 Sirohi Sirohi 5.136 1.036.346 Sanchore Sanchore -- (Nij, út Jalore) Banswara Divyzje (Nij) Banswara Banswara 4.522 1.797.485 Dungarpur Dungarpur 3.770 1.388.552 Pratapgarh Pratapgarh 4.449 867.848 Totaal Radjastan 342.239 68.548.437
Natoer Hoewol't in grut part fan 'e steat út woastyn bestiet, hat Radjastan in ferskaat oan wylde bisten, lykas de tiger, de panter en de tige selsume Yndyske trap .
Nasjonale parken thumb|250px|Nasjonaal Park Keoladeo. Nasjonaal Park Ranthambore: ien fan 'e bekendste tigerreservaten fan Yndia, ferneamd om de Bingaalske tigers dy't sels by dei goed te sjen binne. Nasjonaal Park Keoladeo (Bharatpur): in wrâldferneamd fûgelreservaat en UNESCO-wrâlderfgoed, dêr't tûzenen wetterfûgels oerwinterje. Nasjonaal Park Desert: leit flakby Jaisalmer en beskermet it unike ekosysteem fan 'e Thar-woastyn. Nasjonaal Park Sariska: in tigerreservaat yn 'e Aravalli-heuvels mei in rike skiednis. Nasjonaal Park Mukundra Hills: in relatyf nij park yn it súdeasten fan de steat.
Kategory:Steat yn Yndia Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1949