Arunachal Pradesh is in dielsteat yn it uterste noardeasten fan Yndia. It is neffens oerflak de grutste fan 'e saneamde "Sân Sustersteaten" en likernôch twa kear sa grut as Nederlân. De steat stiet bekend om syn rûge bergen, rike stamkultueren en de politike gefoelichheid fanwegen de grins mei Sina.

Geografy thumb|left|Lânskip fan Arunachal Pradesh. De steat wurdt foar it grutste part foarme troch de útrinners fan 'e Himalaya. It grinzget yn it suden oan Assam en Nagalân, yn it westen oan Bûtan, yn it noarden oan Tibet (Sina) en yn it easten oan Birma.

Arunachal Pradesh hat in hiel fariearre klimaat: fan subtropysk yn 'e dellingen yn it suden oant in poalklimaat yn 'e hege bergen yn it noarden. De rivier de Brahmaputra (hjir de Siang neamd) streamt út Tibet wei de steat binnen.

Skiednis De moderne skiednis fan 'e steat begûn mei de fêststelling fan 'e McMahon-liny yn 1914, de grins tusken Britsk-Yndia en Tibet. Sina hat dizze grins nea offisjeel erkend en sjocht in grut part fan Arunachal Pradesh as 'Súd-Tibet'.

In kearpunt wie de Sineesk-Yndiaaske Oarloch fan 1962. Sineesk troepen foelen de steat binnen en besetten it grutste part fan it gebiet, mar lieten it letter wer los. Oant 1972 hiet it gebiet de North-East Frontier Agency (NEFA). Yn 1987 krige it de folsleine status fan dielsteat yn 'e Uny fan Yndia.

Befolking en Kultuer thumb|left|Froulju fan 'e Miju Mishmistamme yn harren tradisjonele klean. De befolking is ekstreem ferskaat en bestiet út mear as 26 grutte stammen en hûnderten lytse groepen, lykas de Nyishi, Adi, Galo en Monpa.

Foar 1961 wie it gebiet sa isolearre dat der hast gjin betroubere sifers wienen. Earst doe't de regio de status fan North-East Frontier Agency (NEFA) krige, begûn de statistyske mjitting goed op gong te kommen. De steat hat de leechste befolkingstichtens fan hiel Yndia (mar 17 minsken de kante kilometer).

+ Ynwennerûntwikkeling fan Arunachal Pradesh Jier 1951* 1961 1971 1981 1991 2001 2011 Inwennertal 4.100 336.558 467.511 631.839 864.558 1.097.968 1.383.727 Groei (%) — — +38,9% +35,1% +36,8% +27,0% +26,0% * De telling fan 1951 wie de earste yn 'e skiednis fan 'e steat en besloech mar in lyts diel fan it grûngebiet.

Neffens de sifers fan 2011 is likernôch 30% fan 'e ynwenners kristlik (yn 1971 noch gjin 1%The Rise of Christianity in Arunachal Pradesh, Natwar Singh), 29% hindoe en 12% boedistysk (benammen yn it westen by de grins mei Bûtan). In grut part fan 'e befolking (26%) hinget noch de lânseigen religy Donyi-Polo oan, de ferearing fan 'e sinne en de moanne.

{| class="wikitable sortable" style="width: auto; text-align: right;" |+ Religy yn Arunachal Pradesh ! Religy !! % (2001) !! % (2011) !! Ferskil (%) |- | style="text-align: left;" | Kristendom || 18,7% || 30,3% || style="color: green;" | +11,6% |- | style="text-align: left;" | Hindoeïsme || 34,6% || 29,0% || style="color: red;" | -5,6% |- | style="text-align: left;" | Donyi-Polo (en oare lânseigen) || 30,7% || 26,2% || style="color: red;" | -4,5% |- | style="text-align: left;" | Boedisme || 13,0% || 11,8% || style="color: red;" | -1,2% |- | style="text-align: left;" | Islam || 1,9% || 1,9% || 0,0% |- | style="text-align: left;" | Sikhisme, Jaïnisme ensfh.)' || 1,1% || 0,8% || style="color: red;" | -0,3%

Yn it westen fan 'e steat leit it kleaster fan Tawang, it grutste boedistyske kleaster fan Yndia en it op ien nei grutste fan 'e wrâld.

Natoer De steat is ien fan 'e rykste gebieten yn 'e wrâld wat biodiversiteit oanbelanget. It Nasjonaal Park Namdapha is ferneamd om't it it iennichste park is dêr't fjouwer grutte katten foarkomme: de tiger, de loaihoars, de snieloaihoars en de dizepanter.

Bestjoer Arunachal Pradesh wurdt bestjoerd út de haadstêd Itanagar wei. Fanwegen de grutte fan 'e steat en de minne berikberens fan in soad dellingen, is de steat opdield yn in grut oantal distrikten. Op it stuit (2026) binne dat 26.

Koade Distrikt Haadplak Lokaasje Stifte Oerflak(km²) Ynw.(2011) Ynw. / km² AJ Anjaw Hawai 130px|center 2004 6.190 21.089 3,4 CH Changlang Changlang 130px|center 1987 4.662 147.951 31,7 DV Dibang Valley Anini 130px|center 2001 9.129 7.948 0,9 EK East Kameng Seppa 130px|center 1980 4.134 78.413 19,0 ES East Siang Pasighat 130px|center 1980 4.005 99.019 24,7 KA Kamle Raga 130px|center 2017 — — — KD Kra Daadi Palin 130px|center 2015 — — — KK Kurung Kumey Koloriang 130px|center 2001 5.981 89.717 15,0 LR Lepa Rada Basar 130px|center 2018 — — — LO Lohit Tezu 130px|center 1980 5.212 145.538 27,9 LD Longding Longding 130px|center 2012 — — — LB Lower Dibang Valley Roing 130px|center 2001 3.856 53.986 14,0 LS Lower Siang Likabali 130px|center 2017 — — — LU Lower Subansiri Ziro 130px|center 1980 3.452 82.839 24,0 NA Namsai Namsai 130px|center 2014 — — — PK Pakke-Kessang Lemmi 130px|center 2018 — — — PA Papum Pare Yupia 130px|center 1992 2.875 176.385 61,3 SY Shi-Yomi Tato 130px|center 2018 — — — SI Siang Pangin 130px|center 2015 — — — TA Tawang Tawang 130px|center 1984 2.172 49.950 23,0 TI Tirap Khonsa 130px|center 1965 2.362 111.997 47,4 US Upper Siang Yingkiong 130px|center 1994 6.188 35.289 5,7 UB Upper Subansiri Daporijo 130px|center 1980 7.032 83.205 11,8 WK West Kameng Bomdila 130px|center 1980 7.422 87.013 11,7 WS West Siang Aalo 130px|center 1980 8.325 112.272 13,5 IC Itanagar Capital Complex Itanagar 130px|center 2022 — 122.930 —

In oantal fjilden yn 'e tabel binne net ynfolle (oanjûn mei in streekje). Dit hat de folgjende oarsaken:

Arunachal Pradesh hat sûnt 2011 in soad nije distrikten krigen troch gruttere distrikten op te spjalten (lykas Kamle, Lepa Rada en Pakke-Kessang). De lêste offisjele folkstelling (Census of India'') fûn plak yn 2011. De sifers foar oerflak en ynwennertal fan 'e nije distrikten binne dêrtroch net offisjeel en apart fêststeld; dy sifers binne yn 'e statistiken noch opnommen by de "memme-distrikten" dêr't se foarhinne by hearden. De nije folkstelling fan 2021 is troch de COVID-pandemy en logistike redenen ferskate kearen útsteld, wêrtroch't aktuele offisjele data op distriksnivo noch ûntbrekke. It Capital Complex krige yn 2022 in aparte distriktsstatus.

Kategory:Steat yn Yndia

Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1987