Hongarije is in lân mei Boedapest as haadstêd en it Hongaarsk as offisjele taal.European Union, Hungary – EU country, rieplachte 11 septimber 2026. De Hongaarske grûnwet bepaalt dat de namme fan it lân Hongarije is en dat de steatsfoarm in republyk is.Hongaarsk Parlemint, The Fundamental Law of Hungary. Hongarije is in parlemintêre republyk, dêr't de minister-presidint as haad fan it regear de útfierende macht útoefenet en de presidint as steatshaad benammen represintative taken hat.
Op 1 jannewaris 2026 hie Hongarije neffens it Hongaarske Sintraal Buro foar de Statistyk (KSH) 9.488.428 ynwenners.Központi Statisztikai Hivatal, Népesség településtípus szerint, január 1., 26 juny 2026. Neffens de KSH hat it lân in oerflak fan 93.025 km²; op 1 jannewaris 2025 wie de befolkingstichtens 102,55 ynwenners de fjouwerkante kilometer.Hungarian Central Statistical Office, Area, settlements density, population density, 1 January 2025. De muntienheid is de Hongaarske forint (HUF). Hongarije is sûnt 1 maaie 2004 lid fan de Jeropeeske Uny en sûnt 21 desimber 2007 ûnderdiel fan it Schengengebiet.
Namme De Fryske namme Hongarije heart ta in grutte groep Europeeske nammen foar it lân dy't úteinlik weromgeane op in âlde namme foar de Hongaren. Dy nammen wurde ornaris yn ferbân brocht mei de Onoguren, in iere Turkske stammeferiening. De namme On-Ogur wurdt útlein as 'tsien stammen'. De foarâlden fan de Hongaren kamen by harren trek nei it westen mei Turkske folken yn kontakt en waarden yn bûtenlânske boarnen mei nammen út dy tradysje oantsjut.
Yn it midsiuwske Latyn komme foarmen as Ungri, Hungri en letter Hungari foar. De h oan it begjin fan Hungari wie net oarspronklik, mar waard nei alle gedachten tafoege trochdat de Hongaren yn midsiuwske boarnen mei de Hunnen yn ferbân brocht waarden. Dy foarm mei h waard yn ferskate West-Europeeske talen oernommen en leit ek oan de basis fan de Fryske foarmen Hongaar en Hongarije. Yn oare talen bleau de âldere foarm sûnder h bewarre, lykas yn it Dútsk Ungar en Ungarn.
De Hongaren sels brûke in oare namme. Yn it Hongaarsk hjit it lân 'Magyarország, wylst de Hongaren harsels magyar neame. It elemint ország betsjut 'lân' of 'steat'. De namme Magyarország stiet etymologysk los fan de West-Europeeske nammen fan it type Hongarije en Ungarn.
Yn it Frysk waard eartiids ek de tradysjonele namme it Ongerslân brûkt. Dy foarm heart by deselde âldere nammetradysje sûnder de letter tafoege h en slút oan by Dútsk Ungarn en eardere Nederlânske foarmen as Honger en Onger foar in Hongaar. De foarm hat in langere tradysje yn it skreaune Frysk. Sa komt Ongerlân foar yn in njoggentjinde-iuwske Fryske oersetting fan Gottfried August Bürgers ballade Lenore en wurdt it Ongerslân yn moderne Fryske wurdlisten en taalpublikaasjes as namme foar Hongarije neamd. Yn in Fryske útjefte fan it frijheidsprivileezje dat Roomsk-kening Sigismund yn 1417 oan de Friezen joech, wurdt syn titel werjûn as „kening fan it Ongerslân, Dalmaasje, Kroäasje, ensfh.”
Geografy en klimaat It Hongaarske statistykburo berekkenet it oerflak fan Hongarije op 93.025 km². Begjin 2025 wie de befolkingstichtens gemiddeld 102,55 ynwenners de fjouwerkante kilometer. De Balatonmar is in grut binnenwetter yn it lân; it by it Europeesk Miljeu-agintskip registrearre gebiet Balaton hat in oerflak fan likernôch 595 km².European Environment Agency, Site factsheet for Balaton.
Foar de klimaatperioade 1991–2020 berekkene de Hongaarske meteorologyske tsjinst foar it hiele lân in gemiddelde jierstemperatuer fan 10,8 °C.HungaroMet, Éves és évszakos középhőmérsékletek változása. Yn dyselde klimaatperioade wie de gemiddelde temperatuer yn 'e maitiid 11,2 °C, yn 'e simmer 20,8 °C, yn 'e hjerst 10,7 °C en yn 'e winter 0,4 °C.
De gemiddelde jierlikse delslach leit neffens de klimaatnormalen fan 1991–2020 yn Hongarije yn 'e regel tusken 500 en 800 millimeter, al binne der regionale ferskillen.HungaroMet, Precipitation – General characteristics. Yn it súdwesten en yn heger lizzende gebieten, benammen yn it Bükkberchtme, kin it jiergemiddelde boppe de 800 millimeter útkomme. It gebiet by de Zagyva, Tisza en Hármas-Kőrös heart yn 'e langjierrige gemiddelden ta de drûchste dielen fan it lân, mei jierliks omtrint 500 oant 550 millimeter delslach. Foar syn klimaatberekkeningen brûkt de meteorologyske tsjinst kwaliteitskontrolearre en homogenisearre gegevens.HungaroMet, Data and methods.
Befolking By de folkstelling fan 1 oktober 2022 telde Hongarije 9.603.634 ynwenners.Hungarian Central Statistical Office, Census 2022 – Main population characteristics. Dat wiene 334.000 minder as by de foarige folkstelling yn 2011. It tal minsken fan 65 jier en âlder lei mei hast twa miljoen 42% heger as it tal bern ûnder de fyftjin jier.
It ynwennertal wie op 1 jannewaris 2026 9.488.428. Dêrfan wennen 1.675.777 yn Boedapest, 4.973.266 yn oare stêden en 2.839.385 yn doarpen. Foar 1 jannewaris 2025 jout deselde KSH-rige noch in totaal fan 9.539.502 ynwenners.
By de folkstelling fan 2022 wiene de fragen oer etnyske of nasjonale bining frijwillich; 86% fan de befolking beantwurde dy. Op grûn fan etnyske bining, memmetaal en de taal dy't yn famylje- en freonerûnte brûkt waard, registrearre de KSH ûnder de respondinten 210.000 minsken dy't ta de Roma-mienskip hearden. Fierders waarden 143.000 minsken mei in Dútske bining, 30.000 Slowaken, 28.000 Roemenen en 25.000 Oekraïners registrearre.
Yn 2022 wennen 218.000 bûtenlânske steatsboargers yn Hongarije, 52% mear as yn 2011. Fan dy bûtenlânske ynwenners kaam 76% út oare Jeropeeske lannen en 82.000 hiene de nasjonaliteit fan in buorlân fan Hongarije.
Ek de fraach nei religieuze bining wie by de folkstelling fan 2022 frijwillich; 60% fan de befolking joech dêr antwurd op. Fan de respondinten joech 50%, likernôch 2,9 miljoen minsken, oan katolyk te wêzen; dêrfan wiene likernôch 2,6 miljoen roomsk-katolyk en 165.000 Gryksk-katolyk. Fan de respondinten joech 16% oan grifformeard te wêzen en 3,1% luthersk, wylst 27% oanjoech net-religieus te wêzen.
Skiednis Hongaarske lânyntocht en it midsiuwske keninkryk De Hongaarske stammen kamen neffens it Hongaarsk Nasjonaal Museum yn 895 yn it Karpatebekken oan en setten har dêr benammen yn 'e leechlizzende gebieten nei wenjen.Magyar Nemzeti Múzeum, Age of Hungarian Conquest. Yn de njoggende en tsiende iuw ûndernamen Hongaarske groepen militêre fjildtochten bûten it Karpatebekken, wylst fan 'e midden fan de tsiende iuw ôf in proses fan oanpassing oan de feroarjende politike omjouwing op gong kaam. Om de millenniumwiksel hinne ûntstie it kristlike Keninkryk Hongarije.
De earste trije iuwen fan it Keninkryk Hongarije, fan 1000 oant 1301, wurde ferbûn mei de Árpád-dynasty.Magyar Nemzeti Múzeum, Árpádian period. Stefanus I, dy't fan 1000 oant 1038 as kening regearre, wurdt troch it Hongaarsk Nasjonaal Museum beskreaun as de stifter fan it keninkryk.Magyar Nemzeti Múzeum, Collection B – Denarius of King Saint Stephen I. By syn kroaning waard neffens it West-Jeropeeske denariusstelsel de earste Hongaarske keninklike munt útjûn. De oergong nei it kristendom ferbûn it keninkryk mei de oare kristlike steaten fan Jeropa.Magyar Nemzeti Múzeum, History of Hungary Part I.
Yn de maitiid fan 1241 foelen Mongoalske legers ûnder lieding fan Batu Khan Hongarije fan ferskate kanten binnen.Magyar Elektronikus Könyvtár, The Mongol Invasion and Its Consequences. De wichtichste Mongoalske legermacht fersloech it keninklike leger yn 'e delling fan de Sajó, wêrnei't kening Béla IV mei it oerbleaune part fan syn troepen nei it westen útwykte. Ek Transsylvaanje waard troch ferskate Mongoalske legers ynfallen en ferskate stêden en delsettings waarden ferwoastge. Nei it fuortgean fan de Mongoalen waard ûnder Béla IV wurke oan de weropbou en de ferdigening fan it keninkryk.
Yn de lettere Midsiuwen kaam it Keninkryk Hongarije hieltyd faker yn konflikt mei it Osmaanske Ryk, dat him fierder útwreide.Nemzeti Emlékhely és Kegyeleti Bizottság, Mohács, Nemzeti Emlékhely. Sultan Süleyman I sette nei syn troansbestiging yn 1520 syn ekspânsje yn 'e rjochting fan Jeropa krêftiger fuort en foel yn 1521 de súdlike ferdigeningsliny fan it Hongaarske keninkryk oan. Op 29 augustus 1526 waard it leger fan kening Loadewyk II by de Slach by Mohács ferslein troch it leger fan Süleyman I. De nederlaach by Mohács hie grutte gefolgen foar de fierdere politike ûntjouwing fan it Hongaarske keninkryk.
thumb|De Slach by Mohács.
Osmaanske en Habsburchske perioade Nei Mohács gie de machtsstriid om it keninkryk troch, wylst de Osmaanske oanwêzigens yn Hongarije fierder útwreide.Magyar Nemzeti Múzeum, Várostromok és ostromtechnikák a török elleni határvédelemben, 6 july 2021. Yn 1541 namen de Osmanen Boeda yn, wêrnei't de politike ferdieling fan it eardere keninkryk yn trije gebieten in mear bliuwend karakter krige. It sintrale part fan Hongarije kaam ûnder Osmaansk bestjoer, de westlike en noardlike dielen foarmen it troch de Habsburchers regearre Keninklik Hongarije en yn it easten ûntjoech him it Prinsdom Transsylvaanje.
Yn de sechstjinde en santjinde iuw ûntstie yn it grinsgebiet in stelsel fan fersterke plakken en festingen dêr't Osmaanske en Habsburchsk-Hongaarske troepen foarinoar oer stiene. Nei de ynname fan Boeda fierden de Osmanen nije fjildtochten om it sintrale gebiet fan harren hearskippij te befeiligjen en namen se ferskate Hongaarske festingen yn.
Yn 1684 waard yn it ramt fan de Hillige Liga besocht Boeda werom te feroverjen, mar dy belegering mislearre.R. Várkonyi Ágnes, Buda visszavívása, 1686, Móra, 1984. Twa jier letter waard Boeda, nei in belegering fan 75 dagen, yn 1686 op de Osmanen weromferovere. De weromferovering makke diel út fan in bredere militêre weromkringing fan it Osmaanske Ryk út it grutste part fan it eardere Keninkryk Hongarije.C. A. Macartney, Hungary: A Short History. By de Frede fan Karlowitz fan 1699 joech it Osmaanske Ryk it grutste part fan syn Hongaarske gebieten op.
Revolúsje fan 1848 en Eastenryk-Hongarije Yn de earste helte fan de njoggentjinde iuw ûntstie yn Hongarije in herfoarmingsbeweging dy't politike en ekonomyske feroaringen en de ûntwikkeling fan de Hongaarske taal en kultuer neistribbe.University of Szeged, Brief History of Hungary. Op 15 maart 1848 briek yn Pest in revolúsje út, dy't ûnderdiel wie fan de bredere revolúsjegolf fan 1848 yn Jeropa.Magyar Nemzeti Múzeum, Az 1848–49-es forradalom és szabadságharc kora. It plein foar it Hongaarsk Nasjonaal Museum wie dy deis ien fan de wichtichste gearkomstplakken fan de revolúsjonêren.
As gefolch fan de revolúsje kaam ûnder minister-presidint Lajos Batthyány in ferantwurdlik Hongaarsk regear ta stân.Magyar Nemzeti Levéltár, „A haza, mely csak most nyert szabadságával felvirulandó vala, veszélyben van.” Az 1848–1849-es forradalom és szabadságharc emlékére, 14 maart 2025. Kening Ferdinand V bekrachtige op 11 april 1848 de saneamde Aprilwetten. Dy wetten brochten wichtige politike, bestjoerlike en maatskiplike feroaringen en setten ûnder oare útein mei it ôfskaffen fan it liifeigenskip en de privileezjes fan de adel.
De ferhâlding mei it Habsburchske hof waard yn 'e rin fan 1848 hieltyd minder en de politike krisis groeide út ta in wapene konflikt. Yn april 1849 behellen de Hongaarske troepen yn de maitiidskampanje ferskate militêre súksessen tsjin it keizerlike leger.Magyar Nemzeti Levéltár, Kossuth Windisch-Grätz ágyában, 13 jannewaris 2015. Op 14 april 1849 ferklearre it parlemint yn Debrecen Hongarije ûnôfhinklik, ferklearre it it Hûs Habsburch-Lotharingen ôfset en keas it Lajos Kossuth ta gûverneur-presidint.Magyar Nemzeti Levéltár, A Függetlenségi Nyilatkozat, 16 april 2013.