duimnael|regs|300px|"Die Skool van Athene" deur Raffaello Sanzio da Urbino.
Westerse filosofie verwys na die filosofiese denke en werk van die Westerse wêreld. Histories verwys die term na die filosofiese denke van die Westerse kultuur, beginnend met die Griekse filosofie van die pre-Sokratici soos Thales van Milete (ca. 624 – ca. 546 vC) en Pythagoras (ca. 570 – ca. 495 vC), en wat uiteindelik 'n groot deel van die wêreld dek.Kenny, Anthony, A New History of Western Philosophy, Hoofstuk 1.Gottlieb, Anthony, The Dream of Reason: A History of Western Philosophy from the Greeks to the Renaissance, 1ste Uitgawe, Hoofstukke 1 en 2. Die woord filosofie self is afkomstig van die Antieke Griekse filosofie (φιλοσοφία), letterlik, "die liefde van wysheid" (φιλεῖν phileîn, "om lief te hê" en σοφία sophía, "wysheid").
Westerse filosofie, wat dikwels bloot as "filosofie" verwys word, staan as 'n hoeksteen van menslike intellektuele geskiedenis, wat die ontwikkeling van idees, samelewings en kulture oor millennia heen beïnvloed. Dit is gewortel in antieke Griekeland en het voortgegaan om te ontwikkel in verskeie vorme. Vandag verteenwoordig dit 'n diepgaande soeke om die fundamentele vrae oor bestaan, kennis, etiek en om die aard van die werklikheid te verstaan. Dit sluit 'n uitgebreide korpus van gedagtes oor die maniere waarop ons dink, redeneer en die wêreld om ons waarneem in.
Die omvang van die filosofie in sy antieke betekenis, en die geskrifte van (ten minste sommige van) die antieke filosowe, was almal intellektuele pogings. Dit sluit die probleme van die filosofie in soos dit vandag verstaan word; maar dit bevat ook baie ander dissiplines, soos suiwer wiskunde en natuurwetenskappe soos fisika, sterrekunde en biologie (Aristoteles, byvoorbeeld, het oor al hierdie onderwerpe geskryf). Hierdie artikel spoor sy oorsprong, groot bewegings, invloedryke denkers en blywende bydraes tot menslike denke na. Van die grondliggende ondersoeke van die pre-Sokratiese filosowe tot die kompleksiteit van kontemporêre debatte, het Westerse filosofie 'n deurlopende dialoog aangebied wat die dieptes van menslike bewussyn en die verwikkeldheid van ons plek in die heelal ondersoek. Dit verteenwoordig 'n intellektuele reis wat die sleuteltemas, figure en ontwikkelings ondersoek wat Westerse filosofie deur die eeue gedefinieer het.
Antiek Pre-Sokratiese periode duimnael|Ionië, bron van vroeë Griekse filosofie, in Klein Wes-Asië In die pre-Sokratiese periode het antieke filosowe vrae oor die archḗ (oorsaak of eerste beginsel) van die heelal geartikuleer. Die Westerse filosofie begin gewoonlik in die Griekse stede van Klein-Asië in Ionië, met Thales van Miletus, wat aktief was van ongeveer 585 vC en was verantwoordelik vir die opaque dictum "alles is water." Sy bekendste studente was onderskeidelik Anaximander ("alles is apeiron", wat ongeveer "die onbeperkte" beteken) en Anaximenes van Miletus ("alles is lug").
Pythagoras, van die eiland Samos aan die kus van Ionië, het later in Croton in die suide van Italië (Magna Graecia) gewoon. Pythagoreërs glo dat 'alles getal' is en formele verhale word vertel in teenstelling met die vorige materialisme van die Ioniërs. Hulle glo ook in metempsigose, die oordrag van siele of reïnkarnasie.
Klassieke periode Sokrates links|duimnael|Borsbeeld van Sokrates, Romeinse kopie van 'n Griekse oorspronklike uit die 4de eeu v.C. Sokrates is 'n sleutelfiguur in die Griekse filosofie. Sokrates het onder verskillende sofiste gestudeer, maar het die Griekse filosofie omskep in 'n tak van filosofie wat vandag nog gevolg word. Daar word gesê dat hy na 'n besoek aan die Orakel van Delphi 'n groot deel van sy lewe deurgebring het om enige iemand in Athene te ondervra wat met hom gesprek sou voer, om die orakel profesie te weerlê dat daar geen wyser mens as Sokrates sou wees nie.West, Thomas G., and Platon. Plato's Apology of Socrates: an interpretation, with a new translation. Ithaca, NY: Cornell University Press, 1979. Sokrates het 'n kritiese benadering genaamd die elenchus of Sokratiese metode gebruik om mense se siening te ondersoek. Hy het daarop gemik om menslike aangeleenthede te bestudeer: die goeie lewe, geregtigheid, skoonheid en deug. Alhoewel Sokrates niks self geskryf het nie, het sommige van sy vele dissipels sy gesprekke neergeskryf. Hy is deur die demokratiese Griekse stadstaat verhoor omdat hy na bewering die jeug gekorrupteer het en is ook van onbehoorlikheid beskuldig. Hy is skuldig bevind en ter dood veroordeel. Alhoewel sy vriende aangebied het om hom uit die gevangenis te laat ontsnap, het hy verkies om in Athene te bly en by sy beginsels te hou. Sy teregstelling het bestaan uit die drink van die gif en hy is in 399 vC oorlede.
Plato Plato was 'n student van Sokrates. Plato stig die Akademie van Athene en skryf 'n aantal dialoë wat die Sokratiese metode van ondersoek toegepas het om filosofiese probleme te ondersoek. Sommige sentrale idees in die dialoë van Plato is die onsterflikheid van die siel, die voordele daarvan om regverdig te wees, dat boosheid onkunde is en die teorie van vorms. Vorms is universele eienskappe wat ware werklikheid uitmaak en kontrasteer met die veranderlike materiële dinge wat hy "wording" genoem het.
Aristoteles duimnael|Aristoteles in die skool van Athene, geskilder deur Raphael Aristoteles was 'n leerling van Plato. Aristoteles was miskien die eerste werklik sistematiese filosoof en wetenskaplike. Hy het geskryf oor fisika, biologie, dierkunde, metafisika, estetika, poësie, teater, musiek, retoriek, politiek en logika. Aristoteliese logika was die eerste soort logika wat probeer het om elke geldige silogisme te kategoriseer. Aristoteles het Alexander die Grote opgevoed, wat op sy beurt vinnig 'n groot deel van die antieke wêreld verower het. Hellenisering en Aristoteliaanse filosofie het groot invloed op byna alle daaropvolgende Westerse en Midde-Oosterse filosowe uitgeoefen, waaronder Hellenistiese, Romeinse, Bisantynse, Westerse Middeleeuse, Joodse en Islamitiese denkers.
Helleniestiese periode Na Sokrates het 'n verskeidenheid denkrigtings ontstaan. Benewens Plato se Akademie en Aristoteles se Peripatetiese skool, het ander denkrigtings afgelei van die Sokratiese filosofie ook die Akademiese Skeptici, die Sinici, die Sireneïese, die Stoïsisme en die Neoplatoniste ingesluit. Daarbenewens het twee nie-Sokratiese skole afgelei van die leer van die hedendaagse Demokritus van Sokrates gefloreer, Pyrrhonisme en Epikureanisme.
Romeinse periode Die Romeinse filosofie is sterk beïnvloed deur die tradisies van die Griekse filosofie. 'n Deeglike studie van die Griekse filosofie is die eerste keer deur Cicero bekendgestel. In die keisertye was Epikureanisme en Stoïsisme veral gewild, veral laasgenoemde, soos voorgestel deur die werke van Seneca die jongere en Marcus Aurelius.
Middeleeue links|duimnael|Sint Augustinus was die grootste filosoof van die vroeë Middeleeue duimnael|Sint Anselmus van Kantelberg word beskou as die stigter van skolastiek. Middeleeuse filosofie strek ongeveer van die kerstening van die Romeinse Ryk tot die Renaissance.Frederick Copleston, A History of Philosophy, Volume II: From Augustine to Scotus (Burns & Oates, 1950), bl. 1 Middeleeuse filosofie word deels gedefinieer deur die herontdekking en verdere ontwikkeling van die klassieke Griekse en Hellenistiese filosofie, en deels deur die behoefte om teologiese probleme aan te spreek en die destyds wydverspreide heilige leerstellings van die Abrahamitiese godsdientes (Islam, Judaïsme en Christendom) te integreer met die sekulêre leerstellings. Vroeë-Middeleeuse filosofie is beïnvloed deur die aard van Stoïsme, Neoplatonisme, maar veral die filosofie van Plato self.
Die Karolingiese Renaissance van die 8ste en 9de eeu is gevoed deur kerklike sendelinge wat uit Ierland gereis het, veral Johannes Scotus Eriugena, 'n neoplatoniese filosoof.
Die moderne universiteitstelsel het oorsprong in die Europese Middeleeuse universiteit, wat in Italië geskep is en ontwikkel het uit die Katolieke katedraal skole vir die geestelikes gedurende die laat Middeleeue.
Thomas Aquinas, 'n akademiese filosoof en die vader van Thomisme, was uiters invloedryk in die Katolieke Europa. Hy plaas 'n groot klem op rede en beredenering, en was een van die eerstes wat die nuwe vertalings van Aristoteles se metafisiese en epistemologiese werke gebruik het.
Filosowe uit die Middeleeue sluit die Christelike filosowe Augustinus van Hippo, Boethius, Anselm, Gilbert de la Porrée, Petrus Abaelardus, Roger Bacon, Bonaventura (Giovanni di Fidanza), Thomas Aquinas, Johannes Duns Scotus,Willem van Ockham en Jean Buridan in; die Joodse filosowe Maimonides en Gersonides; en die Moslem-filosowe Alkindus, Alfarabi, Alhazen, Avicenna, Algazel, Avempace, Abubacer, Ibn Khaldun en Averroes. Die middeleeuse tradisie van skolastiek het steeds laat in die 17de eeu gefloreer, deur figure soos Francisco Suárez en Johannes van St. Thomas.
Renaissance links|duimnael|Desiderius Erasmus word beskou as die "Prins van die Humaniste" Die Renaissance ('wedergeboorte') was 'n periode van oorgang tussen die Middeleeue en moderne denke,Schmitt & Skinner , 1988 The Cambridge History of Renaissance Philosophy, bl. 5. waarin die herstel van klassieke tekste gehelp het om die filosofiese belangstellings weg te skuif van tegniese studies in logika, metafisika en teologie na eklektiese ondersoeke na moraliteit, filologie en die mistieke.Frederick Copleston, A History of Philosophy, Volume III: From Ockham to Suarez (The Newman Press, 1953), bl. 18: "When one looks at Renaissance philosophy … one is faced at first sight with a rather bewildering assortment of philosophies."Brian Copenhaver and Charles Schmitt, Renaissance Philosophy (Oxford University Press, 1992), bl. 4: "one may identify the hallmark of Renaissance philosophy as an accelerated and enlarged interest, stimulated by newly available texts, in primary sources of Greek and Roman thought that were previously unknown or partially known or little read." Die bestudering van die klassieke en menslike kunste, soos geskiedenis en letterkunde, geniet 'n wetenskaplike belangstelling wat tot dusver onbekend was in die Christendom, 'n neiging waarna verwys word as die humanisme. Die humaniste het die middeleeuse belangstelling in metafisika en logika verdring deur die skyfstyl van Francesco Petrarca te volg en die mens en sy deugde die fokus van filosofie te maak.Cassirer; Kristeller; Randall, eds. (1948). "Introduction". The Renaissance Philosophy of Man. University of Chicago Press.
Op die punt na die beweging van die Renaissance na die vroeë / klassieke moderne filosofie, is dialoog gebruik as 'n primêre skryfstyl deur Renaissance-filosowe, soos Giordano Bruno.James Daniel Collins, Interpreting Modern Philosophy, Princeton University Press, 2015, bl. 85.
Die mate waartoe die Renaissance-intellektuele geskiedenis deel uitmaak van die moderne filosofie word betwis.Brian Leiter (ed.), The Future for Philosophy, Oxford University Press, 2006, bl. 44
Moderne filosofie duimnael|René Descartes Die term "moderne filosofie" het veelvuldige gebruike. Thomas Hobbes word byvoorbeeld soms beskou as die eerste moderne filosoof omdat hy 'n sistematiese metode op politieke filosofie toegepas het."Hobbes: Moral and Political Philosophy". Internet Encyclopedia of Philosophy. In teenstelling hiermee word René Descartes dikwels beskou as die eerste moderne filosoof omdat hy sy filosofie gegrond het in probleme van kennis, eerder as metafisika.Diane Collinson (1987). Fifty Major Philosophers, A Reference Guide. bl. 125.