Die Russiese Burgeroorlog was 'n meerparty-burgeroorlog in die voormalige Russiese Ryk wat van 1917 tot 1922 geduur het. Dit het uit die omverwerping van die Russiese Voorlopige Regering in die Oktoberrewolusie ontstaan, terwyl talle faksies om Rusland se politieke toekoms meegeding het. Dit het tot die stigting van die Russiese Sosialistiese Federale Sowjetrepubliek en later die Sowjetunie oor die grootste deel van sy gebied gelei. Die einde daarvan het die afsluiting van die Russiese Rewolusie gemerk, een van die sleutelgebeure van die 20ste eeu.
Die Russiese monargie het met die abdikasie van tsaar Nikolaas II gedurende die Februarie-rewolusie tot 'n einde gekom, en Rusland was in 'n toestand van politieke onbestendigheid. 'n Gespanne somer het in die Oktoberrewolusie uitgeloop, waarin die Bolsjewiste die voorlopige regering van die nuwe Russiese Republiek omvergewerp het. Die Bolsjewiste se magsoorname is nie algemeen aanvaar nie, en die land het in 'n konflik verval wat in Mei en Junie 1918 'n volskaalse burgeroorlog geword het. Die twee grootste strydendes was die Rooi Leër, wat vir die vestiging van 'n Bolsjewies geleide sosialistiese staat onder Wladimir Lenin geveg het, en die magte wat as die Wit beweging (en sy Wit Leër) bekend gestaan het, hoofsaaklik gelei deur die regsgesinde offisiere van die Russiese Ryk, wat hulle rondom die figuur van Aleksander Koltsjak verenig het. Mededingende militante sosialiste, veral die Oekraïense anargiste van die Machnowstsjina en die Linkse Sosialiste-Rewolusionêre, was daarby ook in konflik met die Bolsjewiste betrokke. Hulle, sowel as die nie-ideologiese groen leërs, het die Bolsjewiste, die Wittes en die buitelandse intervensiemagte teengestaan. Dertien buitelandse state het teen die Rooi Leër ingegryp, veral met die Geallieerde ingryping, waarvan die hoofdoel was om die Oosfront van die Eerste Wêreldoorlog te herstel. Drie buitelandse state van die Sentrale Moondhede het ook ingegryp en met die Geallieerde ingryping meegeding, met die hoofdoel om die gebied te behou wat hulle in die Verdrag van Brest-Litovsk met Sowjet-Rusland ontvang het.
Die Bolsjewiste het aanvanklik beheer oor die grootste deel van die voormalige ryk gekonsolideer. Die Verdrag van Brest-Litovsk was 'n noodvrede met die Duitse Keiserryk, wat gedurende die chaos van die rewolusie uitgestrekte dele van Russiese gebied verower het. In Mei 1918 het die Tsjeggo-Slowaakse Legioen in Rusland in Siberië in opstand gekom. Die Geallieerdes het in reaksie daarop hulle Noord-Russiese en Siberiese ingrypings begin. Dit, saam met die stigting van die Voorlopige Al-Russiese Regering, het die Bolsjewisties beheerde gebied tot die grootste deel van Europese Rusland en dele van Sentraal-Asië laat inkrimp. In 1919 het die Wit Leër verskeie offensiewe geloods: uit die ooste in Maart, uit die suide in Julie en uit die weste in Oktober. Die opmarse is later deur die Oosfront-teenoffensief, die Suidfront-teenoffensief en die nederlaag van die Noordwesterleër gestuit.
Teen 1919 was die Wit leërs op die terugtog en teen die begin van 1920 op al drie fronte verslaan. Hoewel die Bolsjewiste geseëvier het, was die Russiese staat se gebied kleiner geword, want baie nie-Russiese etniese groepe het die wanorde gebruik om vir nasionale onafhanklikheid te stry. In Maart 1921, gedurende 'n verwante oorlog teen Pole, is die Vrede van Riga onderteken, wat betwiste gebiede in Belarus en Oekraïne tussen die Republiek Pole aan die een kant en Sowjet-Rusland en Sowjet-Oekraïne aan die ander kant verdeel het. Sowjet-Rusland het al die pas onafhanklike nasies van die voormalige ryk binnegeval of die Bolsjewistiese en sosialistiese magte daar gesteun, hoewel die sukses van sulke invalle beperk was. Estland, Letland en Litaue het alles Sowjet-invalle afgeweer, is Oekraïne en Belarus as gevolg van die Pools-Sowjetoorlog verdeel, terwyl Armenië, Azerbeidjan en Georgië deur die Rooi Leër beset is. Teen 1921 het die Bolsjewiste die nasionale bewegings in Oekraïne en die Kaukasus verslaan, hoewel anti-Bolsjewistiese opstande in Sentraal-Asië tot laat in die 1920's voortgeduur het.
Die leërs onder Koltsjak is uiteindelik tot 'n massaterugtog ooswaarts gedwing. Bolsjewistiese magte het ooswaarts opgeruk, ten spyte van weerstand in Tsjita, Jakoetsk en Mongolië. Die Rooi Leër het die Don- en Vrywilligerleërs gou geskei en ontruimings by Nowarossiejsk in Maart en die Krim in November 1920 afgedwing. Daarna was die gevegte sporadies tot die oorlog met die inname van Wladiwostok in Oktober 1922 geëindig het, maar anti-Bolsjewistiese weerstand het met die Moslem-Basmatsjibeweging in Sentraal-Asië en in Chabarofsk tot 1934 voortgeduur. Na raming was daar 7 tot 12 miljoen ongevalle gedurende die oorlog, waarvan die meeste burgerlikes was.
Agtergrond Van die Eerste Wêreldoorlog tot die Russiese Rewolusie
Die Russiese Ryk het van 1914 aan die Eerste Wêreldoorlog deelgeneem, aan die kant van Frankryk en die Verenigde Koninkryk (die Drievoudige Entente) teen Duitsland, Oostenryk-Hongarye en die Ottomaanse Ryk (die Sentrale Moondhede).
Die Februarie-rewolusie van 1917 het op die abdikasie van keiser Nikolaas II van Rusland uitgeloop. Die Russiese Voorlopige Regering is gevolglik deur 'n koalisie van sentristiese partye gestig, en sowjets, verkose rade van werkers, soldate en boere, is regoor die land georganiseer, wat tot 'n toestand van tweeledige mag gelei het. Die Russiese Republiek is in September van dieselfde jaar uitgeroep.
Oktoberrewolusie
Die Voorlopige Regering, onder leiding van die Sosialiste-Rewolusionêre politikus Aleksander Kerenski, kon nie die land se dringendste vraagstukke oplos nie, en veral nie die oorlog met die Sentrale Moondhede beëindig nie. 'n Mislukte militêre staatsgreep deur generaal Lawr Kornilof in September 1917 het tot 'n sterk toename in steun vir die Bolsjewiste gelei. Hulle het beheer oor die sowjets oorgeneem, wat tot op daardie punt in die Sosialiste-Rewolusionêre se hande was. Met die belofte van 'n einde aan die oorlog en "alle mag aan die sowjets" het die Bolsjewiste die tweeledige mag toe beëindig deur die Voorlopige Regering laat in Oktober omver te werp, aan die vooraand van die Tweede Al-Russiese Kongres van Sowjets van Werkers- en Soldateafgevaardigdes, in wat die tweede rewolusie van 1917 sou wees. Die aanvangsfase van die Oktoberrewolusie, wat die bestorming van Petrograd ingesluit het, het grotendeels sonder menslike verliese verloop. Ondanks die Bolsjewiste se magsoorname het hulle die verkiesing vir die Grondwetlike Vergadering in 1917 teen die Sosialiste-Rewolusionêre Party verloor, en die Bolsjewiste het die Grondwetlike Vergadering uit vergelding ontbind. Die Bolsjewiste het gou die steun van ander uiters linkse bondgenote verloor, soos die Linkse Sosialiste-Rewolusionêre, nadat hulle die bepalings van die Verdrag van Brest-Litovsk aanvaar het wat die Duitse Keiserryk voorgelê het. Omgekeerd het 'n aantal prominente lede van die Linkse Sosialiste-Rewolusionêre poste in Lenin se regering beklee en kommissariate op verskeie gebiede gelei. Dit het landbou (Kolegajef), eiendom (Karelin), justisie (Steinberg), pos en telegraaf (Prosjan) en plaaslike regering (Troetofski) ingesluit. Die Bolsjewiste het ook 'n aantal vakante setels in die sowjets en die Sentrale Uitvoerende Komitee vir die Mensjewiste en die Linkse Sosialiste-Rewolusionêre gereserveer, in verhouding tot hulle aandeel van die stemme op die kongres. Die ontbinding van die Grondwetlike Vergadering is ook deur die Linkse Sosialiste-Rewolusionêre en die anargiste goedgekeur; albei groepe was ten gunste van 'n meer radikale demokrasie.
Stigting van die Rooi Leër
Van die middel van 1917 af het die Russiese Leër, die opvolgerorganisasie van die ou Keiserlike Russiese Leër, begin disintegreer; "[...] the Russian Army disintegrated after the failure of the Galician offensive in July 1917." die Bolsjewiste het die vrywillige Rooi Gardes as hulle hoofmag gebruik, aangevul deur 'n gewapende militêre komponent van die Tsjeka (die Bolsjewistiese staat se geheime polisie). In Januarie 1918, ná beduidende Bolsjewistiese terugslae in die stryd, het die toekomstige Russiese volkskommissaris vir militêre en vlootsake, Leon Trotsky, die herorganisasie van die Rooi Gardes in 'n Werkers- en Boere-Rooi Leër gelei om 'n doeltreffender vegmag tot stand te bring. Die Bolsjewiste het politieke kommissarisse by elke eenheid van die Rooi Leër aangestel om die moreel te handhaaf en lojaliteit te verseker.
In Junie 1919, toe dit duidelik geword het dat 'n rewolusionêre leër wat net uit werkers bestaan, nie sou volstaan nie, het Trotsky verpligte diensplig vir die landelike boerestand in die Rooi Leër ingestel. Teen 1920 was 77% van die Rooi Leër se gewone geledere boere-dienspligtiges. Die Bolsjewiste het die verset van landelike Russe teen die Rooi Leër se diensplig-eenhede oorkom deur gyselaars te neem en hulle waar nodig dood te skiet om instemming af te dwing.: "Typically, men of military age (17 to 40 years old) in a village would vanish when Red Army draft-units approached. The taking of hostages and a few summary executions usually brought the men back." Die gedwonge diensplig het gemengde resultate gelewer: dit het wel 'n groter leër as dié van die Wittes tot stand gebring, maar met lede wat onverskillig teenoor die kommunistiese ideologie was.
Die Rooi Leër het ook voormalige tsaristiese offisiere as "militêre spesialiste" (wojenspetsy) gebruik; Teen die einde van die burgeroorlog was 'n derde van alle Rooi Leër-offisiere voormalige tsaristiese wojenspetsy. soms is hulle families as gyselaars geneem om hulle lojaliteit te verseker. Aan die begin van die burgeroorlog het voormalige tsaristiese offisiere drie kwart van die Rooi Leër se offisierskorps uitgemaak. Teen die einde daarvan was 83% van alle divisie- en korpsbevelvoerders van die Rooi Leër voormalige tsaristiese soldate.
Verset rondom die Grondwetlike Vergadering Ontbinding van die Grondwetlike Vergadering en die eerste opstande duimnael|upright|Viktor Tsjernof duimnael|regs|Maria Spiridonowa
Die Russiese Grondwetlike Vergadering was een van die Bolsjewiste se eise teen die Voorlopige Regering, wat dit gedurig uitgestel het. Ná die Oktoberrewolusie is die verkiesing deur die liggaam bestuur wat die vorige Voorlopige Regering aangestel het. Dit was op algemene stemreg gebaseer, maar het partylyste van voor die skeuring tussen die Linkse en die Regse Sosialiste-Rewolusionêre gebruik. Die anti-Bolsjewistiese Regse Sosialiste-Rewolusionêre het die verkiesing met die meerderheid van die setels gewen, waarna Lenin se Tesisse oor die Grondwetlike Vergadering in Prawda aangevoer het dat formele demokrasie weens klassekonflik, konflikte met Oekraïne en die Kadet-Kaledin-opstand onmoontlik was. Hy het aangevoer dat die Grondwetlike Vergadering die soewereiniteit van die sowjetregering onvoorwaardelik moes aanvaar, of anders "op rewolusionêre wyse" hanteer sou word.
Op 30 Desember 1917 is die Sosialis-Rewolusionêr Nikolai Awksentjef en 'n paar volgelinge gearresteer omdat hulle 'n sameswering georganiseer het. Dit was die eerste keer dat die Bolsjewiste hierdie soort onderdrukking teen 'n sosialistiese party gebruik het. Izvestija het gesê die arrestasie het niks met sy lidmaatskap van die Grondwetlike Vergadering te doen gehad nie.
Op 4 Januarie 1918 het die Al-Russiese Sentrale Uitvoerende Komitee 'n besluit geneem wat die slagspreuk "alle mag aan die grondwetlike vergadering" as teenrewolusionêr en as gelykstaande aan "weg met die sowjets" bestempel het.