Job Patja Kekana (1 Januarie 1916 – 10 Maart 1995) was ’n Suid-Afrikaanse beeldhouer, houtsneewerker en kunsonderwyser. Hy is veral bekend vir sy naturalistiese houtbeelde en kerklike kunswerke. Kekana is by die Grace Dieu-sendingstasie naby Pietersburg opgelei en het later die grootste deel van sy loopbaan by St Faith’s-sendingstasie in Rusape, Zimbabwe, deurgebring.
Vroeë lewe en opleiding Kekana is op 1 Januarie 1916 op ’n landelike opstal naby Potgietersrus, die huidige Mokopane in Limpopo, gebore. Sy vader was ’n skrynwerker en leke-prediker, maar is oorlede toe Kekana nog jonk was. Sy moeder het hom daarna na die Anglikaanse St Stephen’s-skool by Rooisloot gestuur.
Hy het reeds as veewagter begin kerf en onder meer kieries vir ouer mans in sy gemeenskap gemaak. Nadat ’n priester sy talent raakgesien het, is hy in 1933 na die Grace Dieu Mission Diocesan Training College naby Pietersburg, die huidige Polokwane, gestuur. Die instelling se skrynwerksentrum het benewens meubelmakery ook houtsneewerk vir kerkmeubels aangebied.
By Grace Dieu is Kekana deur die Anglikaanse non Suster Pauline onderrig. Die werk van Ernest Mancoba, wat vroeër by die instelling gewerk het, het ook ’n belangrike invloed op hom uitgeoefen. Kekana het daar ’n naturalistiese beeldhoustyl ontwikkel en kerkbanke, preekstoele en ander kerklike voorwerpe vervaardig.
Loopbaan Nadat die houtsneesentrum by Grace Dieu in 1939 gesluit is, het Kekana na Johannesburg verhuis en ongeveer vyf jaar lank onafhanklik daar gewerk. Rassebeperkings in die Suid-Afrikaanse arbeidsmark het sy beroepsgeleenthede egter beperk. Op uitnodiging van Suster Pauline het hy hom daarna by St Faith’s-sendingstasie in Rusape, destyds in Suid-Rhodesië, gevestig.
Kekana het talle kerklike opdragte uitgevoer. Sy kruisbeelde, reliëfpanele en houtsneewerk is in kerke in Suid-Afrika en Zimbabwe aangebring. Dit sluit werke vir St Mary’s Anglikaanse Katedraal in Johannesburg, St Paul’s Theological Seminary in Grahamstad, St John’s Theological College in Umtata en St Mary and All Saints-katedraal in Harare in.
In 1960 het Kekana na Europa gereis, waar hy museums besoek en die passiespel in Oberammergau, Duitsland, bygewoon het. Met finansiële ondersteuning van die Beit Trust het hy ongeveer drie jaar lank aan die Sir John Cass College in Londen gestudeer. Hy het daar veral sy teken-, modellerings- en anatomiese kennis ontwikkel. Hy het ook in 1961 opleiding in bronsgietwerk aan die Camberwell School of Art ontvang.
Gedurende sy verblyf in Engeland het hy lesings aangebied en drie solo-uitstallings gehou. Hoewel hy ’n onderwyspos by Sir John Cass College aangebied is, het hy in 1964 na St Faith’s teruggekeer om ’n houtsneeskool te stig. Hy het studente in onder meer laagreliëf, naturalistiese uitbeelding en die hantering van houtgrein opgelei. David Chituku en Barnabas Ndudzo was onder die beeldhouers wat deur hom onderrig is.
Kekana het hoofsaaklik met hout gewerk, maar ook beeldhouwerke in klip en brons vervaardig. Benewens godsdienstige werke het hy portretborsbeelde en ander sekulêre beeldhouwerke op bestelling gemaak. Sy styl word gekenmerk deur noukeurige waarneming, realistiese menslike figure en sigbare beitelmerke wat tekstuur aan die oppervlak verleen.
Onder sy openbare opdragte was die federale knots en wapen vir die destydse Rhodesiese parlement in 1954 en ’n heraldiese embleem vir die Britse parlement in 1962. In die vroeë 1990’s het hy op versoek van aartsbiskop Desmond Tutu ’n biskopstaf uit lemoenhout gesny.
Latere lewe en nalatenskap Kekana het in sy latere lewe ernstige gesondheidsprobleme ondervind. Hy het die sig in sy linkeroog verloor en gedeeltelike verlamming het hom uiteindelik aan ’n rolstoel gekluister. Hy het nietemin tot kort voor sy dood voortgegaan om kunswerke te vervaardig. Hy is op 10 Maart 1995 in Rusape oorlede.
Sy werk is onder meer opgeneem in die versamelings van die Johannesburgse Kunsgalery, die Willem Annandale-kunsgalery in Lichtenburg en die Nasionale Galery van Zimbabwe in Harare. Dit is ook vertoon in die uitstallings Images of Wood in die Johannesburgse Kunsgalery in 1989 en Land and Lives in 1997.
Die kunshistorikus Elizabeth Rankin het Kekana ná sy dood beskryf in die gedenkartikel “Living and working in the mission tradition: in memoriam Job Kekana”, wat in 1995 in die Zimbabwiese kunsjoernaal Gallery verskyn het.
Verwysings
Eksterne skakels Job Patja Kekana by South African History Online Job Kekana by Revisions Job Kekana by Strauss & Co.
Kategorie:Suid-Afrikaanse beeldhouers Kategorie:Suid-Afrikaanse kunstenaars Kategorie:Geboortes in 1916 Kategorie:Sterftes in 1995