duimnael Vidkun Abraham Lauritz Jonssøn Quisling (18 Julie 1887 – 24 Oktober 1945) was 'n Noorse militêre offisier, politikus en Nazi-medewerker wat die marionetregering van Noorweë gelei het tydens die land se besetting deur Nazi-Duitsland tydens die Tweede Wêreldoorlog.
Hy het eers internasionale bekendheid verwerf as 'n noue medewerker van die ontdekkingsreisiger Fridtjof Nansen en deur die organisering van humanitêre hulp tydens die Russiese hongersnood van 1921 in Povolzhye. Hy is as 'n Noorse diplomaat na die Sowjetunie gestuur en het ook vir 'n geruime tyd Britse diplomatieke sake daar bestuur. Hy het in 1929 na Noorweë teruggekeer en as minister van verdediging in die landbouregerings van Peder Kolstad (1931–1932) en Jens Hundseid (1932–1933) gedien.
In 1933 het Quisling die fascistiese Nasjonal Samling (Nasionale Vergadering) gestig. Alhoewel hy 'n mate van gewildheid verwerf het na sy aanvalle op die politieke linkses, het sy party geen setels in die Storting gewen nie, en teen 1940 was dit steeds min meer as periferie. Op 9 April 1940, met die Duitse inval in Noorweë aan die gang, het hy probeer om die mag te gryp in die wêreld se eerste radio-uitsaai-staatsgreep, maar het misluk omdat die Duitsers die erkende Noorse regering probeer oortuig het om die Duitse besetting te wettig, soos in Denemarke gedoen is tydens die gelyktydige inval daar, in plaas daarvan om Quisling te erken. Op 1 Februarie 1942 het hy 'n tweede regering gevorm, goedgekeur deur die Duitsers, en as minister-president gedien. Hy het die Noorse staatsadministrasie saam met die Duitse burgerlike administrateur, Josef Terboven, gelei. Sy pro-Nazi-marionetregering, bekend as die Quisling-regime, is oorheers deur ministers van Nasjonal Samling. Die kollaborasionele regering het aan Duitsland se oorlogspogings deelgeneem en Jode uit die land gedeporteer na konsentrasiekampe in besette Pole, waar die meeste doodgemaak is.
Quisling is tydens die wettige suiwering in Noorweë na die Tweede Wêreldoorlog verhoor. Hy is skuldig bevind aan aanklagte van verduistering, moord en hoogverraad teen die Noorse staat, en is ter dood veroordeel, 'n vonnis wat later kritiek uitgelok het weens die twyfelagtige wettigheid daarvan; behalwe deur die besettingsowerheid, met Quisling se steun (insluitend terugwerkende vonnisse), is geen doodsvonnis sedert 1876 voltrek nie, en die doodstraf is met onafhanklikheid in 1905 afgeskaf. Quisling is kort daarna op 24 Oktober 1945 deur 'n vuurpeloton by die Akershus-vesting, Oslo, tereggestel. Sedert sy dood word hy as een van die Europese geskiedenis se voorste verraaiers beskou as gevolg van sy samewerking met Nazi-Duitsland. Die term quisling het 'n woord vir "medewerker" of "verraaier" in Engels en Skandinawiese tale geword.
Eksterne skakels
Kategorie:Noorweërs in die Tweede Wêreldoorlog Kategorie:Noorse politici Kategorie:Geboortes in 1887 Kategorie:Sterftes in 1945