De talentelling was een onderdeel van de tienjaarlijkse volkstelling die in België werd gehouden vanaf 1846. Bedoeling van de telling was in het meertalige België na te gaan waar en door hoeveel welke taal en/of talen gesproken werden.
De resultaten van de talentelling en dan vooral deze van Brussel en de taalgrensgemeenten hebben in België een grote rol gespeeld in de afwikkeling van de communautaire conflicten tussen Nederlands- en Franstaligen.
Hieronder staan in tabelvorm de resultaten voor de tellingen van 1846 tot 1947 voor alle gemeenten van de provincie Limburg, die bij minstens een van de tellingen meer dan 5.000 inwoners hadden. De gemeenten zijn gerangschikt per arrondissement waartoe zij bij de laatste telling van 1947 behoorden. Een aantal gemeenten werd nadien bij de wettelijke vastlegging van de taalgrens naar een andere provincie of arrondissement overgeheveld.
Opmerkingen bij de cijfers Kinderen tot de leeftijd van twee jaar werden voor de tellingen van 1846 tot en met 1890 opgeteld bij de taal die gesproken werd in het gezin, vanaf de telling van 1900 werden ze opgenomen in de rubriek "geen". Bij de telling van 1846 werd gevraagd naar de taal die men sprak, waarbij op het modelformulier vier talen gespecificeerd werden, namelijk: "Hollands/Vlaams", "Frans/Waals", "Duits", "Engels". Er was ook een rubriek "Andere Taal" voorzien, zonder verdere verduidelijking. (Het modelformulier was overigens in het Frans opgesteld).
Vanaf de telling van 1866 vroeg men naar de talen die men kende, waarbij men zich beperkte tot Nederlands, Frans en Duits. Naar kennis van het Engels werd niet langer gepeild. Er was wel een rubriek "geen". Vanaf de telling van 1910 werd behalve naar de kennis ook gevraagd welke taal door de ondervraagde uitsluitend of meestal gesproken werd, zonder te specificeren in welke context (huiskring, beroep, openbaar leven).
Bij de berekening van de aandeel % is de groep "geen" buiten beschouwing gelaten. Voor de resultaten van 1846 zijn de resultaten voor "Engels" en "Andere Taal" niet opgenomen, wegens te onbeduidend.
De Bron van alle resultaten is het Belgisch Staatsblad.
Arrondissement Hasselt Gekende talen Aantal Aandeel Jaar enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl enkel andere enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl 1846 75.725 2.072 25 97,3% 2,7% 0,0% 1866 73.660 5.768 1.308 46 58 30 130 25 90,9% 7,1% 1,6% 0,1% 0,1% 0,0% 0,2% 1880 70.665 8.964 3.719 159 169 220 134 41 84,1% 10,7% 4,4% 0,2% 0,2% 0,3% 0,2% 1890 80.302 12.227 1.849 59 28 59 533 5 84,5% 12,9% 1,9% 0,1% 0,0% 0,1% 0,6% 1900 81.036 12.575 1.861 75 29 79 621 5.842 84,2% 13,1% 1,9% 0,1% 0,0% 0,1% 0,6% 1910 94.322 12.468 2.325 74 92 86 667 6.987 85,7% 11,3% 2,1% 0,1% 0,1% 0,1% 0,6% 1920 107.421 13.373 2.703 59 21 53 384 6.997 86,6% 10,8% 2,2% 0,0% 0,0% 0,0% 0,3% 1930 129.158 16.665 4.775 332 3.059 1.268 1.087 14.011 82,6% 10,7% 3,1% 0,2% 2,0% 0,8% 0,7% 1947 164.922 24.508 3.437 140 2.728 1.735 4.834 16.935 81,5% 12,1% 1,7% 0,1% 1,3% 0,9% 2,4%
Taal die meestal of uitsluitend gesproken wordt. Aantal Aandeel Jaar nl fr de nl fr de 1910 105.769 4.069 196 96,1% 3,7% 0,2% 1920 118.921 5.065 28 95,9% 4,1% 0,0% 1930 144.368 7.915 3.914 92,4% 5,1% 2,5% 1947 191.897 6.792 2.996 95,1% 3,4% 1,5%
Volgende gemeente werd bij het vastleggen van de taalgrens in 1962 overgeheveld van het arrondissement Hasselt naar het arrondissement Borgworm (Waremme).
Corswarem
Hasselt Gekende talen Aantal Aandeel Jaar enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl enkel andere enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl 1846 9.295 309 5 96,7% 3,2% 0,1% 1866 8.375 1.392 313 20 39 6 93 0 81,8% 13,6% 3,1% 0,2% 0,4% 0,1% 0,9% 1880 9.038 2.079 334 14 18 11 38 0 78,4% 18,0% 2,9% 0,1% 0,2% 0,1% 0,3% 1890 9.362 3.206 358 12 20 26 266 0 70,7% 24,2% 2,7% 0,1% 0,2% 0,2% 2,0% 1900 9.639 3.601 385 30 23 50 355 806 68,4% 25,6% 2,7% 0,2% 0,2% 0,4% 2,5% 1910 11.926 3.381 387 25 15 39 385 937 73,8% 20,9% 2,4% 0,2% 0,1% 0,2% 2,4% 1920 15.110 2.951 361 35 10 4 104 965 81,3% 15,9% 1,9% 0,2% 0,1% 0,0% 0,6% 1930 15.324 4.838 476 4 4 57 425 1.168 72,5% 22,9% 2,3% 0,0% 0,0% 0,3% 2,0% 1947 19.383 6.639 279 7 10 133 1.497 1.281 69,4% 23,8% 1,0% 0,0% 0,0% 0,5% 5,4%
Taal die meestal of uitsluitend gesproken wordt. Aantal Aandeel Jaar nl fr de nl fr de 1910 15.001 1.082 75 92,8% 6,7% 0,5% 1920 17.165 949 11 94,8% 5,1% 0,1% 1930 19.515 1.519 17 92,7% 7,2% 0,1% 1947 26.578 1.156 12 95,8% 4,2% 0,0%
Diepenbeek Gekende talen Aantal Aandeel Jaar enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl enkel andere enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl 1846 2.788 0 0 100,0% 0,0% 0,0% 1866 2.977 102 0 9 2 6 1 1 96,1% 3,3% 0,0% 0,3% 0,1% 0,2% 0,0% 1880 3.108 155 2 0 0 2 3 0 95,0% 4,7% 0,1% 0,0% 0,0% 0,1% 0,1% 1890 3.456 160 9 3 0 3 11 0 94,9% 4,4% 0,2% 0,1% 0,0% 0,1% 0,3% 1900 3.506 212 5 2 0 2 13 216 93,7% 5,7% 0,1% 0,1% 0,0% 0,1% 0,3% 1910 3.762 262 12 5 0 1 17 312 92,7% 6,5% 0,3% 0,1% 0,0% 0,0% 0,4% 1920 4.249 186 7 0 0 4 4 268 95,5% 4,2% 0,2% 0,0% 0,0% 0,1% 0,1% 1930 5.041 220 13 1 0 1 19 340 95,2% 4,2% 0,2% 0,0% 0,0% 0,0% 0,4% 1947 6.847 348 4 0 1 12 38 451 94,4% 4,8% 0,1% 0,0% 0,0% 0,2% 0,5%
Taal die meestal of uitsluitend gesproken wordt. Aantal Aandeel Jaar nl fr de nl fr de 1910 4.022 30 7 99,1% 0,7% 0,2% 1920 4.427 23 0 99,5% 0,5% 0,0% 1930 5.245 50 0 99,1% 0,9% 0,0% 1947 7.219 27 1 99,6% 0,4% 0,0%
Genk Gekende talen Aantal Aandeel Jaar enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl enkel andere enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl 1846 1.776 0 0 100,0% 0,0% 0,0% 1866 1.783 41 0 0 0 0 3 0 97,6% 2,2% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,2% 1880 1.980 103 4 0 0 1 0 0 94,8% 4,9% 0,2% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 1890 2.252 92 2 0 0 0 11 0 95,5% 3,9% 0,1% 0,0% 0,0% 0,0% 0,5% 1900 2.248 130 11 3 0 0 3 142 93,9% 5,4% 0,5% 0,1% 0,0% 0,0% 0,1% 1910 2.830 203 72 8 25 7 31 226 89,1% 6,4% 2,3% 0,3% 0,8% 0,2% 1,0% 1920 4.875 525 407 0 7 10 13 439 83,5% 9,0% 7,0% 0,0% 0,1% 0,2% 0,2% 1930 11.665 1.497 2.026 292 2.689 1.099 297 5.009 59,6% 7,7% 10,4% 1,5% 13,7% 5,6% 1,5% 1947 18.429 3.364 1.137 71 2.247 1.253 1.256 6.101 66,4% 12,1% 4,1% 0,3% 8,1% 4,5% 4,5%
Taal die meestal of uitsluitend gesproken wordt. Aantal Aandeel Jaar nl fr de nl fr de 1910 3.023 120 33 95,2% 3,8% 1,0% 1920 5.252 572 13 90,0% 9,8% 0,2% 1930 13.414 2.675 3.476 68,6% 13,7% 17,8% 1947 23.080 2.141 2.478 83,3% 7,7% 8,9%
Heusden Gekende talen Aantal Aandeel Jaar enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl enkel andere enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl 1846 1.373 0 0 100,0% 0,0% 0,0% 1866 1.397 33 5 0 0 0 1 0 97,3% 2,3% 0,3% 0,0% 0,0% 0,0% 0,1% 1880 1.262 29 1 0 0 0 0 0 97,7% 2,2% 0,1% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 1890 1.473 36 4 1 0 0 3 0 97,1% 2,4% 0,3% 0,1% 0,0% 0,0% 0,2% 1900 1.536 60 6 0 0 0 5 104 95,6% 3,7% 0,4% 0,0% 0,0% 0,0% 0,3% 1910 1.783 55 6 0 1 0 4 119 96,4% 3,0% 0,3% 0,0% 0,1% 0,0% 0,2% 1920 2.161 50 0 0 0 0 0 133 97,7% 2,3% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 1930 3.165 66 139 4 12 1 4 420 93,3% 1,9% 4,1% 0,1% 0,4% 0,0% 0,1% 1947 6.022 406 83 2 101 30 83 844 89,5% 6,0% 1,2% 0,0% 1,5% 0,4% 1,2%
Taal die meestal of uitsluitend gesproken wordt. Aantal Aandeel Jaar nl fr de nl fr de 1910 1.837 11 1 99,4% 0,6% 0,1% 1920 2.211 0 0 100,0% 0,0% 0,0% 1930 3.227 148 16 95,2% 4,4% 0,5% 1947 6.436 153 110 96,1% 2,3% 1,6%
Koersel Gekende talen Aantal Aandeel Jaar enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl enkel andere enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl 1846 1.760 7 0 99,6% 0,4% 0,0% 1866 1.906 34 0 0 0 0 0 0 98,2% 1,8% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 1880 1.911 42 0 0 0 0 0 0 97,8% 2,2% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 1890 2.015 56 0 0 0 0 0 0 97,3% 2,7% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 1900 2.054 112 0 0 0 5 0 138 94,6% 5,2% 0,0% 0,0% 0,0% 0,2% 0,0% 1910 2.397 99 11 0 0 0 2 182 95,5% 3,9% 0,4% 0,0% 0,0% 0,0% 0,1% 1920 2.968 171 34 0 0 1 6 229 93,3% 5,4% 1,1% 0,0% 0,0% 0,0% 0,2% 1930 3.775 336 174 13 100 6 20 439 85,3% 7,6% 3,9% 0,3% 2,3% 0,1% 0,5% 1947 5.411 506 80 7 103 17 122 1.199 86,6% 8,1% 1,3% 0,1% 1,6% 0,3% 2,0%
Taal die meestal of uitsluitend gesproken wordt. Aantal Aandeel Jaar nl fr de nl fr de 1910 2.496 13 0 99,5% 0,5% 0,0% 1920 3.111 69 0 97,8% 2,2% 0,0% 1930 4.043 267 113 91,4% 6,0% 2,6% 1947 5.967 163 107 95,7% 2,6% 1,7%
Leopoldsburg Gekende talen Aantal Aandeel Jaar enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl enkel andere enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl 1846 % % % 1866 1.097 564 208 4 1 1 6 0 58,3% 30,0% 11,1% 0,2% 0,1% 0,1% 0,3% 1880 929 539 272 8 8 1 14 0 52,5% 30,4% 15,4% 0,5% 0,5% 0,1% 0,8% 1890 1.856 864 551 11 2 2 23 0 56,1% 26,1% 16,7% 0,3% 0,1% 0,1% 0,7% 1900 1.656 722 171 8 0 2 25 178 64,1% 27,9% 6,6% 0,3% 0,0% 0,1% 1,0% 1910 2.274 706 194 10 0 3 24 171 70,8% 22,0% 6,0% 0,3% 0,0% 0,1% 0,7% 1920 3.013 1.342 538 5 0 2 53 209 60,8% 27,1% 10,9% 0,1% 0,0% 0,0% 1,1% 1930 2.602 1.896 339 2 0 7 47 237 53,2% 38,7% 6,9% 0,0% 0,0% 0,1% 1,0% 1947 4.676 1.607 210 13 0 43 385 314 67,4% 23,2% 3,0% 0,2% 0,0% 0,6% 5,6%
Taal die meestal of uitsluitend gesproken wordt. Aantal Aandeel Jaar nl fr de nl fr de 1910 2.762 449 0 86,0% 14,0% 0,0% 1920 3.592 1.361 0 72,5% 27,5% 0,0% 1930 4.252 619 1 87,3% 12,7% 0,0% 1947 6.300 554 4 91,9% 8,1% 0,1%
Lummen Gekende talen Aantal Aandeel Jaar enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl enkel andere enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl 1846 2.974 0 0 100,0% 0,0% 0,0% 1866 2.941 64 0 0 0 0 1 0 97,8% 2,1% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 1880 2.794 68 2 0 0 0 3 1 97,5% 2,4% 0,1% 0,0% 0,0% 0,0% 0,1% 1890 2.646 165 1 0 0 0 5 0 93,9% 5,9% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,2% 1900 2.803 97 20 1 0 0 6 210 95,8% 3,3% 0,7% 0,0% 0,0% 0,0% 0,2% 1910 3.159 130 10 0 0 0 6 183 95,6% 3,9% 0,3% 0,0% 0,0% 0,0% 0,2% 1920 3.937 164 40 0 0 0 9 195 94,1% 4,5% 1,1% 0,0% 0,0% 0,0% 0,2% 1930 3.705 252 2 0 0 0 11 294 93,3% 6,3% 0,1% 0,0% 0,0% 0,0% 0,3% 1947 4.672 205 3 0 1 1 18 253 95,3% 4,2% 0,1% 0,0% 0,0% 0,0% 0,4%
Taal die meestal of uitsluitend gesproken wordt. Aantal Aandeel Jaar nl fr de nl fr de 1910 3.260 45 0 98,6% 1,4% 0,0% 1920 3.570 40 0 98,9% 1,1% 0,0% 1930 3.949 20 0 99,5% 0,5% 0,0% 1947 4.874 23 1 99,5% 0,5% 0,0%
Sint-Truiden Gekende talen Aantal Aandeel Jaar enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl enkel andere enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl 1846 10.343 658 6 94,0% 6,0% 0,1% 1866 8.575 1.629 108 8 11 12 13 2 82,8% 15,7% 1,0% 0,1% 0,1% 0,1% 0,1% 1880 2.744 193 5.410 90 2.335 48 125 35 25,1% 1,8% 49,4% 0,8% 21,3% 0,4% 1,1% 1890 9.104 3.409 220 19 3 21 119 0 70,6% 26,4% 1,7% 0,1% 0,0% 0,2% 0,9% 1900 9.946 2.940 595 20 4 14 130 802 72,9% 21,5% 4,4% 0,1% 0,0% 0,1% 1,0% 1910 11.457 2.644 658 12 10 18 120 728 76,8% 17,7% 4,4% 0,1% 0,1% 0,1% 0,8% 1920 11.399 2.846 323 5 2 4 107 669 77,6% 19,4% 2,2% 0,0% 0,0% 0,0% 0,7% 1930 12.684 2.553 446 4 2 9 106 676 80,3% 16,2% 2,8% 0,0% 0,0% 0,1% 0,7% 1947 13.830 3.468 391 8 5 63 524 731 75,6% 19,0% 2,1% 0,0% 0,0% 0,3% 2,9%
Taal die meestal of uitsluitend gesproken wordt. Aantal Aandeel Jaar nl fr de nl fr de 1910 13.930 967 22 93,4% 6,5% 0,1% 1920 14.067 617 2 95,8% 4,2% 0,0% 1930 14.993 792 12 94,9% 5,0% 0,1% 1947 17.463 720 6 96,0% 4,0% 0,0%
Tessenderlo Gekende talen