De talentelling was een onderdeel van de tienjaarlijkse volkstelling die in België werd gehouden vanaf 1846. Bedoeling van de telling was in het meertalige België na te gaan waar en door hoeveel welke taal en/of talen gesproken werden.

De resultaten van de talentelling en dan vooral deze van Brussel en de taalgrensgemeenten hebben in België een grote rol gespeeld in de afwikkeling van de communautaire conflicten tussen Nederlands- en Franstaligen.

Hieronder staan in tabelvorm de resultaten voor de tellingen van 1846 tot 1947 voor alle gemeenten van de provincie Henegouwen, die bij minstens een van de tellingen meer dan 5.000 inwoners hadden. De gemeenten zijn gerangschikt per arrondissement waartoe zij bij de laatste telling van 1947 behoorden. Een aantal gemeenten werd nadien bij de wettelijke vastlegging van de taalgrens naar een andere provincie of arrondissement overgeheveld.

Opmerkingen bij de cijfers Kinderen tot de leeftijd van twee jaar werden voor de tellingen van 1846 tot en met 1890 opgeteld bij de taal die gesproken werd in het gezin, vanaf de telling van 1900 werden ze opgenomen in de rubriek "geen". Bij de telling van 1846 werd gevraagd naar de taal die men sprak, waarbij op het modelformulier vier talen gespecificeerd werden, namelijk: "Hollands/Vlaams", "Frans/Waals", "Duits", "Engels". Er was ook een rubriek "Andere Taal" voorzien, zonder verdere verduidelijking. (Het modelformulier was overigens in het Frans opgesteld).

Vanaf de telling van 1866 vroeg men naar de talen die men kende, waarbij men zich beperkte tot Nederlands, Frans en Duits. Naar kennis van het Engels werd niet langer gepeild. Er was wel een rubriek "geen". Vanaf de telling van 1910 werd behalve naar de kennis ook gevraagd welke taal door de ondervraagde uitsluitend of meestal gesproken werd, zonder te specificeren in welke context (huiskring, beroep, openbaar leven).

Bij de berekening van de aandeel % is de groep "geen" buiten beschouwing gelaten. Voor de resultaten van 1846 zijn de resultaten voor "Engels" en "Andere Taal" niet opgenomen, wegens te onbeduidend.

De Bron van alle resultaten is het Belgisch Staatsblad.

Arrondissement Aat Gekende talen Aantal Aandeel Jaar enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl enkel andere enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl 1846 5.074 88.550 36 5,4% 94,5% 0,0% 1866 4.032 1.307 86.891 13 1 4 12 76 4,4% 1,4% 94,2% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 1880 2.314 2.832 84.549 40 8 1 11 6 2,6% 3,2% 94,2% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 1890 2.198 4.347 85.777 104 4 4 37 8 2,4% 4,7% 92,8% 0,1% 0,0% 0,0% 0,0% 1900 2.586 3.066 82.698 101 11 10 40 3.318 2,9% 3,5% 93,4% 0,1% 0,0% 0,0% 0,0% 1910 2.775 3.262 81.711 120 9 0 66 2.969 3,2% 3,7% 92,9% 0,1% 0,0% 0,0% 0,1% 1920 1.658 3.594 77.259 56 1 0 46 2.583 2,0% 4,4% 93,5% 0,1% 0,0% 0,0% 0,1% 1930 1.340 4.394 74.717 60 30 0 48 2.771 1,7% 5,5% 92,7% 0,1% 0,0% 0,0% 0,1% 1947 1.269 6.480 67.451 291 495 11 440 2.770 1,7% 8,5% 88,2% 0,4% 0,6% 0,0% 0,8%

Taal die meestal of uitsluitend gesproken wordt. Aantal Aandeel Jaar nl fr de nl fr de 1910 4.306 83.613 24 4,9% 95,1% 0,0% 1920 3.513 79.089 12 4,3% 95,7% 0,0% 1930 3.125 77.426 30 3,9% 96,1% 0,0% 1947 3.548 71.997 545 4,7% 94,6% 0,7%

Volgende gemeente werd bij het vastleggen van de taalgrens in 1962 overgeheveld van het arrondissement Ath naar het arrondissement Oudenaarde.

Everbeek

Aat Gekende talen Aantal Aandeel Jaar enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl enkel andere enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl 1846 356 8.279 2 4,1% 95,9% 0,0% 1866 39 214 7.981 6 0 1 12 0 0,5% 2,6% 96,7% 0,1% 0,0% 0,0% 0,1% 1880 87 223 8.494 14 3 0 5 1 1,0% 2,5% 96,2% 0,2% 0,0% 0,0% 0,1% 1890 42 523 9.230 53 3 3 13 1 0,4% 5,3% 93,5% 0,5% 0,0% 0,0% 0,1% 1900 27 0 9.821 0 3 8 21 423 0,3% 0,0% 99,4% 0,0% 0,0% 0,1% 0,2% 1910 81 578 10.002 42 5 0 27 373 0,8% 5,4% 93,2% 0,4% 0,0% 0,0% 0,3% 1920 19 440 9.896 28 0 0 24 335 0,2% 4,2% 95,1% 0,3% 0,0% 0,0% 0,2% 1930 7 353 9.915 20 0 0 7 304 0,1% 3,4% 96,2% 0,2% 0,0% 0,0% 0,1% 1947 19 581 9.257 37 1 0 104 297 0,2% 5,8% 92,6% 0,4% 0,0% 0,0% 1,0%

Taal die meestal of uitsluitend gesproken wordt. Aantal Aandeel Jaar nl fr de nl fr de 1910 194 10.526 15 1,8% 98,1% 0,1% 1920 65 10.341 1 0,6% 99,4% 0,0% 1930 15 10.287 0 0,1% 99,9% 0,0% 1947 79 9.869 1 0,8% 99,2% 0,0%

Elzele Gekende talen Aantal Aandeel Jaar enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl enkel andere enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl 1846 576 5.030 12 10,3% 89,5% 0,2% 1866 470 449 4.540 0 0 0 0 0 8,6% 8,2% 83,2% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 1880 517 159 4.416 0 0 1 0 0 10,2% 3,1% 86,7% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 1890 516 447 4.303 1 0 0 0 0 9,8% 8,5% 81,7% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 1900 233 0 4.257 0 0 0 0 194 5,2% 0,0% 94,8% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 1910 464 346 4.289 0 0 0 5 160 9,1% 6,8% 84,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,1% 1920 177 308 4.406 1 0 0 1 133 3,6% 6,3% 90,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 1930 178 630 4.078 1 0 0 2 142 3,6% 12,9% 83,4% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 1947 304 697 3.308 2 0 0 19 114 7,0% 16,1% 76,4% 0,0% 0,0% 0,0% 0,4%

Taal die meestal of uitsluitend gesproken wordt. Aantal Aandeel Jaar nl fr de nl fr de 1910 535 4.569 0 10,5% 89,5% 0,0% 1920 177 4.716 0 3,6% 96,4% 0,0% 1930 398 4.491 0 8,1% 91,9% 0,0% 1947 450 3.806 0 10,6% 89,4% 0,0%

Vloesberg Gekende talen Aantal Aandeel Jaar enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl enkel andere enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl 1846 235 4.905 0 4,6% 95,4% 0,0% 1866 167 89 4.347 0 0 0 0 0 3,6% 1,9% 94,4% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 1880 173 206 3.682 1 0 0 2 0 4,3% 5,1% 90,6% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 1890 135 329 3.715 1 0 0 1 0 3,2% 7,9% 88,9% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 1900 197 188 3.491 6 0 0 2 125 5,1% 4,8% 89,9% 0,2% 0,0% 0,0% 0,1% 1910 111 310 3.381 3 0 0 0 117 2,9% 8,1% 88,9% 0,1% 0,0% 0,0% 0,0% 1920 130 262 3.193 0 0 0 2 90 3,6% 7,3% 89,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,1% 1930 180 249 3.008 1 0 0 2 99 5,2% 7,2% 87,4% 0,0% 0,0% 0,0% 0,1% 1947 51 743 2.546 4 0 0 35 86 1,5% 22,0% 75,3% 0,1% 0,0% 0,0% 1,0%

Taal die meestal of uitsluitend gesproken wordt. Aantal Aandeel Jaar nl fr de nl fr de 1910 224 3.581 0 5,9% 94,1% 0,0% 1920 216 3.371 0 6,0% 94,0% 0,0% 1930 242 3.198 0 7,0% 93,0% 0,0% 1947 241 3.116 0 7,2% 92,8% 0,0%

Overige gemeenten van het arrondissement Deze overige gemeenten (met minder dan 5.000 inwoners) vertegenwoordigden bij de eerste telling van 1846 ongeveer 79,3% van het totaal aantal inwoners van het arrondissement en bij de laatste telling van 1947 ongeveer 77,0%. Gekende talen Aantal Aandeel Jaar enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl enkel andere enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl 1846 3.907 70.336 22 5,3% 94,7% 0,0% 1866 3.356 555 70.023 7 1 3 0 76 4,5% 0,8% 94,7% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 1880 1.537 2.244 67.957 25 5 0 4 5 2,1% 3,1% 94,7% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 1890 1.505 3.048 68.529 49 1 1 23 7 2,1% 4,2% 93,7% 0,1% 0,0% 0,0% 0,0% 1900 2.129 2.878 65.129 95 8 2 17 2.576 3,0% 4,1% 92,7% 0,1% 0,0% 0,0% 0,0% 1910 2.119 2.028 64.039 75 4 0 34 2.319 3,1% 3,0% 93,8% 0,1% 0,0% 0,0% 0,0% 1920 1.332 2.584 59.764 27 1 0 19 2.025 2,1% 4,1% 93,8% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 1930 975 3.162 57.716 38 30 0 37 2.226 1,6% 5,1% 93,2% 0,1% 0,0% 0,0% 0,1% 1947 895 4.459 52.340 248 494 11 282 2.273 1,5% 7,6% 89,1% 0,4% 0,8% 0,0% 0,5%

Taal die meestal of uitsluitend gesproken wordt. Aantal Aandeel Jaar nl fr de nl fr de 1910 3.353 64.937 9 4,9% 95,1% 0,0% 1920 3.055 60.661 11 4,8% 95,2% 0,0% 1930 2.470 59.450 30 4,0% 96,0% 0,0% 1947 2.778 55.206 544 4,7% 94,3% 0,9%

Arrondissement Bergen Gekende talen Aantal Aandeel Jaar enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl enkel andere enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl 1846 1.576 157.290 34 1,0% 99,0% 0,0% 1866 475 1.730 186.501 163 40 12 53 194 0,3% 0,9% 98,7% 0,1% 0,0% 0,0% 0,0% 1880 423 2.370 200.927 364 201 34 150 82 0,2% 1,2% 98,3% 0,2% 0,1% 0,0% 0,1% 1890 190 2.731 224.179 477 19 4 207 28 0,1% 1,2% 98,4% 0,2% 0,0% 0,0% 0,1% 1900 477 3.221 230.580 439 44 22 234 10.227 0,2% 1,4% 98,1% 0,2% 0,0% 0,0% 0,1% 1910 500 3.570 243.055 450 76 10 285 12.834 0,2% 1,4% 98,0% 0,2% 0,0% 0,0% 0,1% 1920 499 3.696 244.246 212 4 3 294 9.406 0,2% 1,5% 98,1% 0,1% 0,0% 0,0% 0,1% 1930 485 4.779 251.571 573 234 6 268 10.855 0,2% 1,9% 97,5% 0,2% 0,1% 0,0% 0,1% 1947 239 7.576 231.547 1.428 1.976 31 1.633 14.966 0,1% 3,1% 94,7% 0,6% 0,8% 0,0% 0,7%

Taal die meestal of uitsluitend gesproken wordt. Aantal Aandeel Jaar nl fr de nl fr de 1910 1.096 246.676 174 0,4% 99,5% 0,1% 1920 1.053 247.796 15 0,4% 99,6% 0,0% 1930 1.415 256.125 367 0,5% 99,3% 0,1% 1947 1.422 240.446 2.166 0,6% 98,5% 0,9%

Bergen Gekende talen Aantal Aandeel Jaar enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl enkel andere enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl 1846 1.479 22.923 30 6,1% 93,8% 0,1% 1866 191 899 20.628 98 31 12 39 12 0,9% 4,1% 94,2% 0,4% 0,1% 0,1% 0,2% 1880 293 1.534 20.748 259 107 30 123 71 1,3% 6,6% 89,8% 1,1% 0,5% 0,1% 0,5% 1890 83 1.522 23.202 261 11 1 146 11 0,3% 6,0% 92,0% 1,0% 0,0% 0,0% 0,6% 1900 315 1.681 23.817 221 19 20 155 787 1,2% 6,4% 90,8% 0,8% 0,1% 0,1% 0,6% 1910 385 1.436 24.736 227 17 2 149 876 1,4% 5,3% 91,8% 0,8% 0,1% 0,0% 0,6% 1920 208 1.425 23.674 109 4 0 135 1.369 0,8% 5,6% 92,6% 0,4% 0,0% 0,0% 0,0% 1930 140 1.518 24.835 111 2 0 155 858 0,5% 5,7% 92,8% 0,4% 0,0% 0,0% 0,6% 1947 39 1.616 22.513 227 19 0 447 800 0,2% 6,5% 90,6% 0,9% 0,1% 0,0% 1,8%

Taal die meestal of uitsluitend gesproken wordt. Aantal Aandeel Jaar nl fr de nl fr de 1910 651 26.265 36 2,4% 97,5% 0,1% 1920 356 25.189 0 1,4% 98,6% 0,0% 1930 404 26.340 15 1,5% 98,4% 0,1% 1947 335 24.411 34 1,4% 98,5% 0,1%

Baudour Gekende talen Aantal Aandeel Jaar enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl enkel andere enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl 1846 1 4.152 0 0,0% 100,0% 0,0% 1866 2 13 4.882 4 0 0 0 0 0,0% 0,3% 99,6% 0,1% 0,0% 0,0% 0,0% 1880 0 16 5.271 1 0 0 5 0 0,0% 0,3% 99,6% 0,0% 0,0% 0,0% 0,1% 1890 1 48 3.775 8 0 0 2 3 0,0% 1,3% 98,5% 0,2% 0,0% 0,0% 0,1% 1900 0 31 4.065 5 0 0 2 186 0,0% 0,8% 99,1% 0,1% 0,0% 0,0% 0,0% 1910 0 41 4.276 3 1 0 0 137 0,0% 0,9% 99,0% 0,1% 0,0% 0,0% 0,0% 1920 0 96 4.099 0 0 0 3 119 0,0% 2,3% 97,6% 0,0% 0,0% 0,0% 0,1% 1930 3 43 4.284 3 2 0 0 232 0,1% 1,0% 98,8% 0,1% 0,0% 0,0% 0,0% 1947 3 167 4.109 21 55 3 27 360 0,1% 3,8% 93,7% 0,5% 1,3% 0,1% 0,6%

Taal die meestal of uitsluitend gesproken wordt. Aantal Aandeel Jaar nl fr de nl fr de 1910 2 4.317 2 0,0% 99,9% 0,0% 1920 0 4.198 0 0,0% 100,0% 0,0% 1930 13 4.320 2 0,3% 99,7% 0,0% 1947 24 4.288 55 0,5% 98,2% 1,3%

Boussu Gekende talen Aantal Aandeel Jaar enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl enkel andere enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl 1846 2 4.477 0 0,0% 100,0% 0,0% 1866 33 110 6.516 0 0 0 0 0 0,5% 1,7% 97,9% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 1880 6 20 8.220 5 1 0 0 0 0,1% 0,2% 99,6% 0,1% 0,0% 0,0% 0,0% 1890 0 73 9.611 12 1 0 7 0 0,0% 0,8% 99,0% 0,1% 0,0% 0,0% 0,1% 1900 0 91 10.305 13 0 0 4 519 0,0% 0,9% 99,0% 0,1% 0,0% 0,0% 0,0% 1910 1 89 11.045 17 0 0 2 419 0,0% 0,8% 99,0% 0,2% 0,0% 0,0% 0,0% 1920 5 79 11.252 0 0 3 3 430 0,0% 0,7% 99,2% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 1930 1 167 12.096 51 31 0 10 803 0,0% 1,4% 97,9% 0,4% 0,3% 0,0% 0,1% 1947 9 228 11.052 96 152 1 80 707 0,1% 2,0% 95,1% 0,8% 1,3% 0,0% 0,7%

Taal die meestal of uitsluitend gesproken wordt. Aantal Aandeel Jaar nl fr de nl fr de 1910 14 11.140 0 0,1% 99,9% 0,0% 1920 12 11.330 0 0,1% 99,9% 0,0% 1930 25 12.285 46 0,2% 99,4% 0,4% 1947 32 11.421 161 0,3% 98,3% 1,4%

Cuesmes Gekende talen