De talentelling was een onderdeel van de tienjaarlijkse volkstelling die in België werd gehouden vanaf 1846. Bedoeling van de telling was in het meertalige België na te gaan waar en door hoeveel welke taal en/of talen gesproken werden.

De resultaten van de talentelling en dan vooral deze van Brussel en de taalgrensgemeenten hebben in België een grote rol gespeeld in de afwikkeling van de communautaire conflicten tussen Nederlands- en Franstaligen.

Hieronder staan in tabelvorm de resultaten voor de tellingen van 1846 tot 1947 voor alle gemeenten van de provincie Namen, die bij minstens een van de tellingen meer dan 5.000 inwoners hadden. De gemeenten zijn gerangschikt per arrondissement waartoe zij bij de laatste telling van 1947 behoorden. Een aantal gemeenten werd nadien bij de wettelijke vastlegging van de taalgrens naar een andere provincie of arrondissement overgeheveld.

Opmerkingen bij de cijfers Kinderen tot de leeftijd van twee jaar werden voor de tellingen van 1846 tot en met 1890 opgeteld bij de taal die gesproken werd in het gezin, vanaf de telling van 1900 werden ze opgenomen in de rubriek "geen". Bij de telling van 1846 werd gevraagd naar de taal die men sprak, waarbij op het modelformulier vier talen gespecificeerd werden, namelijk: "Hollands/Vlaams", "Frans/Waals", "Duits", "Engels". Er was ook een rubriek "Andere Taal" voorzien, zonder verdere verduidelijking. (Het modelformulier was overigens in het Frans opgesteld).

Vanaf de telling van 1866 vroeg men naar de talen die men kende, waarbij men zich beperkte tot Nederlands, Frans en Duits. Naar kennis van het Engels werd niet langer gepeild. Er was wel een rubriek "geen". Vanaf de telling van 1910 werd behalve naar de kennis ook gevraagd welke taal door de ondervraagde uitsluitend of meestal gesproken werd, zonder te specificeren in welke context (huiskring, beroep, openbaar leven).

Bij de berekening van de aandeel % is de groep "geen" buiten beschouwing gelaten. Voor de resultaten van 1846 zijn de resultaten voor "Engels" en "Andere Taal" niet opgenomen, wegens te onbeduidend.

De Bron van alle resultaten is het Belgisch Staatsblad.

Arrondissement Dinant Gekende talen Aantal Aandeel Jaar enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl enkel andere enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl 1846 134 70.357 27 0,2% 99,8% 0,0% 1866 13 203 82.915 181 25 3 13 29 0,0% 0,2% 99,5% 0,2% 0,0% 0,0% 0,0% 1880 33 251 83.285 272 30 2 12 37 0,0% 0,3% 99,3% 0,3% 0,0% 0,0% 0,0% 1890 11 463 88.998 439 12 9 50 23 0,0% 0,5% 98,9% 0,5% 0,0% 0,0% 0,1% 1900 9 517 86.459 349 16 27 61 3.882 0,0% 0,6% 98,9% 0,4% 0,0% 0,0% 0,1% 1910 36 647 87.776 356 7 8 88 3.469 0,0% 0,7% 98,7% 0,4% 0,0% 0,0% 0,1% 1920 71 562 83.676 155 6 10 88 2.221 0,1% 0,7% 98,9% 0,2% 0,0% 0,0% 0,1% 1930 108 1.000 82.133 207 4 2 92 3.120 0,1% 1,2% 98,3% 0,2% 0,0% 0,0% 0,1% 1947 142 2.297 78.499 476 29 18 708 3.552 0,2% 2,8% 95,5% 0,6% 0,0% 0,0% 0,9%

Taal die meestal of uitsluitend gesproken wordt. Aantal Aandeel Jaar nl fr de nl fr de 1910 141 88.715 62 0,2% 99,8% 0,1% 1920 174 84.377 17 0,2% 99,8% 0,0% 1930 276 83.237 17 0,3% 99,6% 0,0% 1947 560 81.385 45 0,7% 99,3% 0,0%

Dinant Gekende talen Aantal Aandeel Jaar enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl enkel andere enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl 1846 107 6.181 13 1,7% 98,1% 0,2% 1866 0 74 6.197 39 4 1 8 0 0,0% 1,2% 98,0% 0,6% 0,1% 0,0% 0,1% 1880 14 116 5.861 66 9 0 2 0 0,2% 1,9% 96,6% 1,1% 0,1% 0,0% 0,0% 1890 2 122 6.784 106 4 1 10 19 0,0% 1,7% 96,5% 1,5% 0,1% 0,0% 0,1% 1900 5 130 6.968 72 8 23 11 295 0,1% 1,8% 96,5% 1,0% 0,1% 0,3% 0,2% 1910 3 121 7.252 56 0 0 16 242 0,0% 1,6% 97,4% 0,8% 0,0% 0,0% 0,2% 1920 20 65 5.362 15 2 0 4 145 0,4% 1,2% 98,1% 0,3% 0,0% 0,0% 0,1% 1930 2 170 6.537 34 1 0 14 245 0,0% 2,5% 96,7% 0,5% 0,0% 0,0% 0,2% 1947 4 270 6.334 59 1 1 114 263 0,1% 4,0% 93,4% 0,9% 0,0% 0,0% 1,7%

Taal die meestal of uitsluitend gesproken wordt. Aantal Aandeel Jaar nl fr de nl fr de 1910 20 7.405 23 0,3% 99,4% 0,3% 1920 21 5.444 3 0,4% 99,6% 0,0% 1930 20 6.735 3 0,3% 99,7% 0,0% 1947 36 6.732 2 0,5% 99,4% 0,0%

Ciney Gekende talen Aantal Aandeel Jaar enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl enkel andere enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl 1846 0 1.983 1 0,0% 99,9% 0,1% 1866 0 0 2.853 0 0 0 0 0 0,0% 0,0% 100,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 1880 2 1 3.554 7 3 0 1 0 0,1% 0,0% 99,6% 0,2% 0,1% 0,0% 0,0% 1890 0 26 4.099 59 0 0 3 0 0,0% 0,6% 97,9% 1,4% 0,0% 0,0% 0,1% 1900 0 42 4.419 37 2 0 2 182 0,0% 0,9% 98,2% 0,8% 0,0% 0,0% 0,0% 1910 0 86 4.969 46 0 0 7 157 0,0% 1,7% 97,3% 0,9% 0,0% 0,0% 0,1% 1920 4 55 5.035 34 0 0 10 121 0,1% 1,1% 98,0% 0,7% 0,0% 0,0% 0,2% 1930 6 71 5.224 18 1 0 7 192 0,1% 1,3% 98,1% 0,3% 0,0% 0,0% 0,1% 1947 8 224 5.457 54 3 1 66 315 0,1% 3,9% 93,9% 0,9% 0,1% 0,0% 1,1%

Taal die meestal of uitsluitend gesproken wordt. Aantal Aandeel Jaar nl fr de nl fr de 1910 16 5.076 16 0,3% 99,4% 0,3% 1920 5 5.132 1 0,1% 99,9% 0,0% 1930 9 5.317 1 0,2% 99,8% 0,0% 1947 30 5.757 4 0,5% 99,4% 0,1%

Overige gemeenten van het arrondissement Deze overige gemeenten (met minder dan 5.000 inwoners) vertegenwoordigden bij de eerste telling van 1846 ongeveer 88,3% van het totaal aantal inwoners van het arrondissement en bij de laatste telling van 1947 ongeveer 84,6%.

Gekende talen Aantal Aandeel Jaar enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl enkel andere enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl 1846 27 62.193 13 0,0% 99,9% 0,0% 1866 13 129 73.865 142 21 2 5 29 0,0% 0,2% 99,6% 0,2% 0,0% 0,0% 0,0% 1880 17 134 73.870 199 18 2 9 37 0,0% 0,2% 99,5% 0,3% 0,0% 0,0% 0,0% 1890 9 315 78.115 274 8 8 37 4 0,0% 0,4% 99,2% 0,3% 0,0% 0,0% 0,0% 1900 4 345 75.072 240 6 4 48 3.405 0,0% 0,5% 99,1% 0,3% 0,0% 0,0% 0,1% 1910 33 440 75.555 254 7 8 65 3.070 0,0% 0,6% 98,9% 0,3% 0,0% 0,0% 0,1% 1920 47 442 73.279 106 4 10 74 1.955 0,1% 0,6% 99,1% 0,1% 0,0% 0,0% 0,0% 1930 100 759 70.372 155 2 2 71 2.683 0,1% 1,1% 98,5% 0,2% 0,0% 0,0% 0,1% 1947 130 1.803 66.708 363 25 16 528 2.974 0,2% 2,6% 95,9% 0,5% 0,0% 0,0% 0,8%

Taal die meestal of uitsluitend gesproken wordt. Aantal Aandeel Jaar nl fr de nl fr de 1910 105 76.234 23 0,1% 99,8% 0,0% 1920 148 73.801 13 0,2% 99,8% 0,0% 1930 247 71.185 13 0,3% 99,6% 0,0% 1947 494 68.896 39 0,7% 99,2% 0,1%

Arrondissement Namen Gekende talen Aantal Aandeel Jaar enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl enkel andere enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl 1846 1.088 139.614 127 0,8% 99,1% 0,1% 1866 361 1.358 157.179 234 63 40 32 122 0,2% 0,9% 98,7% 0,1% 0,0% 0,0% 0,0% 1880 380 1.734 162.873 410 135 43 139 62 0,2% 1,0% 98,3% 0,2% 0,1% 0,0% 0,1% 1890 830 2.516 181.301 1.059 73 10 281 75 0,4% 1,4% 97,4% 0,6% 0,0% 0,0% 0,2% 1900 489 2.656 192.987 994 112 31 403 9.416 0,3% 1,4% 97,5% 0,5% 0,1% 0,0% 0,2% 1910 573 3.185 197.166 919 52 34 322 7.780 0,3% 1,6% 97,5% 0,5% 0,0% 0,0% 0,2% 1920 490 4.059 192.394 302 22 14 257 6.784 0,2% 2,1% 97,4% 0,2% 0,0% 0,0% 0,1% 1930 331 4.319 197.481 554 19 0 326 7.259 0,2% 2,1% 97,3% 0,3% 0,0% 0,0% 0,2% 1947 528 8.207 192.625 1.603 433 32 2.065 8.528 0,3% 4,0% 93,7% 0,8% 0,2% 0,0% 1,0%

Taal die meestal of uitsluitend gesproken wordt. Aantal Aandeel Jaar nl fr de nl fr de 1910 1.035 201.094 122 0,5% 99,4% 0,1% 1920 999 196.494 45 0,5% 99,5% 0,0% 1930 915 202.062 40 0,5% 99,5% 0,0% 1947 1.751 202.674 519 0,9% 98,9% 0,3%

Namen Gekende talen Aantal Aandeel Jaar enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl enkel andere enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl 1846 1.013 21.100 97 4,6% 95,0% 0,4% 1866 279 1.020 21.106 127 35 26 25 19 1,2% 4,5% 93,3% 0,6% 0,2% 0,1% 0,1% 1880 306 1.245 22.269 141 48 41 110 50 1,3% 5,2% 92,2% 0,6% 0,2% 0,2% 0,5% 1890 573 1.377 27.363 555 30 6 183 0 1,9% 4,6% 90,9% 1,8% 0,1% 0,0% 0,6% 1900 243 1.447 27.163 536 61 8 235 1.503 0,8% 4,9% 91,5% 1,8% 0,2% 0,0% 0,8% 1910 207 1.350 29.104 494 25 5 172 1.005 0,7% 4,3% 92,8% 1,6% 0,1% 0,0% 0,5% 1920 158 1.877 27.528 94 9 3 99 1.151 0,5% 6,3% 92,5% 0,3% 0,0% 0,0% 0,3% 1930 16 1.150 28.974 211 6 0 145 935 0,1% 3,8% 95,0% 0,7% 0,0% 0,0% 0,5% 1947 15 1.745 27.565 441 4 3 609 1.062 0,0% 5,7% 90,7% 1,5% 0,0% 0,0% 2,0%

Taal die meestal of uitsluitend gesproken wordt. Aantal Aandeel Jaar nl fr de nl fr de 1910 292 31.024 41 0,9% 98,9% 0,1% 1920 238 29.513 17 0,8% 99,1% 0,1% 1930 143 30.345 14 0,5% 99,5% 0,0% 1947 166 30.077 14 0,5% 99,4% 0,0%

Andenne Gekende talen Aantal Aandeel Jaar enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl enkel andere enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl 1846 0 5.141 0 0,0% 100,0% 0,0% 1866 3 5 6.430 2 0 0 1 4 0,0% 0,1% 99,8% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 1880 0 24 6.848 27 0 0 2 0 0,0% 0,3% 96,2% 0,4% 0,0% 0,0% 0,0% 1890 6 36 6.998 22 3 0 10 0 0,1% 0,5% 98,9% 0,3% 0,0% 0,0% 0,1% 1900 8 29 7.314 27 0 9 12 312 0,1% 0,4% 98,9% 0,4% 0,0% 0,1% 0,2% 1910 3 80 7.498 34 0 0 20 271 0,0% 1,0% 98,2% 0,4% 0,0% 0,0% 0,3% 1920 4 43 7.043 10 0 0 7 151 0,1% 0,6% 99,1% 0,1% 0,0% 0,0% 0,1% 1930 1 85 7.359 9 1 0 12 221 0,0% 1,1% 98,6% 0,1% 0,0% 0,0% 0,2% 1947 64 226 7.136 54 0 2 89 306 0,8% 3,0% 94,3% 0,7% 0,0% 0,0% 1,2%

Taal die meestal of uitsluitend gesproken wordt. Aantal Aandeel Jaar nl fr de nl fr de 1910 8 7.624 3 0,1% 99,9% 0,0% 1920 5 7.102 0 0,1% 99,9% 0,0% 1930 4 7.462 1 0,1% 99,9% 0,0% 1947 103 7.445 6 1,4% 98,6% 0,1%

Auvelais Gekende talen Aantal Aandeel Jaar enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl enkel andere enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl 1846 0 2.578 0 0,0% 100,0% 0,0% 1866 0 13 3.629 3 0 0 0 0 0,0% 0,4% 99,6% 0,1% 0,0% 0,0% 0,0% 1880 0 15 4.544 5 0 0 1 0 0,0% 0,3% 99,5% 0,1% 0,0% 0,0% 0,0% 1890 0 8 3.915 20 1 0 0 0 0,0% 0,2% 99,3% 0,5% 0,0% 0,0% 0,0% 1900 10 29 5.585 9 10 0 0 365 0,2% 0,5% 99,0% 0,2% 0,2% 0,0% 0,0% 1910 0 54 6.823 1 0 0 9 301 0,0% 0,8% 99,1% 0,0% 0,0% 0,0% 0,1% 1920 2 71 6.979 8 1 0 7 261 0,0% 1,0% 98,7% 0,1% 0,0% 0,0 0,1% 1930 6 64 7.849 4 0 0 10 285 0,1% 0,8% 98,9% 0,1% 0,0% 0,0% 0,1% 1947 7 210 7.530 65 83 1 60 405 0,1% 2,6% 94,6% 0,8% 1,0% 0,0% 0,8%

Taal die meestal of uitsluitend gesproken wordt. Aantal Aandeel Jaar nl fr de nl fr de 1910 54 6.832 1 0,8% 99,2% 0,0% 1920 2 7.065 1 0,0% 100,0% 0,0% 1930 13 7.920 0 0,2% 99,8% 0,0% 1947 26 7.834 87 0,3% 98,6% 1,1%

Gembloers Gekende talen Aantal Aandeel Jaar enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl enkel andere enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl 1846 1 2.556 0 0,0% 100,0% 0,0% 1866 0 44 2.753 5 0 0 1 0 0,0% 1,6% 98,2% 0,2% 0,0% 0,0% 0,0% 1880 1 58 3.208 18 1 0 5 0 0,0% 1,8% 97,5% 0,5% 0,0% 0,0% 0,2% 1890 3 115 3.793 37 0 0 8 0 0,1% 2,9% 95,9% 0,9% 0,0% 0,0% 0,2% 1900 12 81 3.998 30 1 0 9 234 0,3% 2,0% 96,8% 0,7% 0,0% 0,0% 0,2% 1910 1 77 4.541 12 3 0 8 162 0,0% 1,7% 97,8% 0,3% 0,1% 0,0% 0,2% 1920 3 101 4.513 12 2 0 7 182 0,1% 2,2% 97,3% 0,3% 0,0% 0,0% 0,2% 1930 4 143 4.869 20 1 0 13 148 0,1% 2,8% 96,4% 0,4% 0,0% 0,0% 0,3% 1947 4 228 4.837 46 0 1 57 177 0,1% 4,4% 93,5% 0,9% 0,0% 0,0% 1,1%

Taal die meestal of uitsluitend gesproken wordt. Aantal Aandeel Jaar nl fr de nl fr de 1910 13 4.626 3 0,3% 99,7% 0,1% 1920 14 4.620 4 0,3% 99,6% 0,1% 1930 29 5.020 1 0,6% 99,4% 0,0% 1947 26 5.135 8 0,5% 99,3% 0,2%

Jambes Gekende talen