miniatuur|Joseph Bologne Chevalier de Saint-George(1788), gravure, William Ward Joseph Bologne Chevalier de Saint-George (Guadeloupe, 25 december 1745 – Parijs, 12 juni 1799), bijgenaamd De zwarte Mozart, was een Frans componist, violist, militair en befaamd schermer.
Biografie Saint-George was van Frans-Afrikaanse afkomst. Zijn moeder, Nanon, was een slavin, oorspronkelijk uit Senegal, zijn vader de Fransman George de Bologne Saint-George, 'fermier-général à la Guadeloupe' en eigenaar van een plantage. Zijn vader bracht hem als 'fils mulâtre' (mulat) op 10-jarige leeftijd naar Frankrijk.
Hij zat zes jaar op een kostschool (tot zijn negentiende) waar hij het schermen leerde van Nicolas Texier de la Boëssière. Zijn eerste faam genoot hij als kampioen schermer. Hij kreeg muziekonderricht van François-Joseph Gossec en waarschijnlijk vioolles van Jean-Marie Leclair. Hij trad in 1761 in dienst als officier van de Garde Royale. Omdat hij slechts drie maanden per jaar in actieve dienst was, kon hij zijn studie gewoon vervolgen.
In 1773 werd hij benoemd tot dirigent van Le Concert des Amateurs, een voor die tijd groot orkest met 70 leden, bestaande uit zowel beroeps- als amateurmusici, nadat hij enkele jaren als eerste violist in het orkest had gespeeld. Toen Le Concert des Amateurs in 1781 wegens gebrek aan geld ophield te bestaan, richtte Saint-George een nieuw orkest op onder de naam Le Concert de la Loge Olympique.https://handelandhaydn.org/joseph-bologne-chevalier-de-saint-georges-through-the-years/. Gearchiveerd op 7 juni 2023. Graaf d'Ogny gaf vervolgens opdracht aan Joseph Haydn om zes nieuwe werken voor het orkest te schrijven, wat in 1786 resulteerde in de Parijse Symfonieën, die Saint-George op voordracht van Haydn mocht dirigeren.
Toen in 1789 de Franse Revolutie uitbrak, verbleef Saint-George in Londen aan de zijde van Lodewijk Filips II van Orléans. In 1790 vestigde hij zich in Rijsel een nam dienst in de Nationale Garde en kreeg de rang van kapitein. In 1792 voerde hij als kolonel het Légion Franche à Cheval des Américains aan, een legeronderdeel dat geheel uit zwarte soldaten bestond. Dat belette hem niet zich verder actief met de muziek bezig te houden. In 1790 componeerde hij zelfs, nog steeds in het leger, een opera "Guillaume-Tout-Cœur ou les Amis de village".
In november 1793 werd Saint-George gevangen gezet. Pas na de val van Robespierre in juli 1794 kwam hij vrij. Na zijn vrijlating keerde hij naar Parijs terug waar hij de leiding kreeg over het orkest Le Cercle de l’Harmonie. Hij behaalde er successen mee, maar recensies daarvan werden niet in de pers opgenomen. Ook zijn relaties van voor de revolutie waren verbroken. Hij overleed ten gevolge van vereenzaming en een ernstige blaasinfectie.
Nalatenschap Saint-George is gedurende tweehonderd jaar in de vergetelheid geraakt. Naar schatting is slechts een derde (rond 300) van zijn composities (symfonieën, vioolconcerten, strijkkwartetten, et cetera) bewaard gebleven. Dit kwam doordat Napoleon na de Franse Revolutie de Code Noir in 1803 toevoegde aan de Code Civil, wat inhield dat de slavernij opnieuw werd ingevoerd en dat het kleurlingen en zwarte mensen op vele vlakken belet werd verder aan de samenleving deel te nemen.
In de 21e eeuw kwam er hernieuwde belangstelling voor zijn werk en zijn leven.
Documentairemaker en musicus Orville Breeveld verrichtte tussen 2003 en 2015 onderzoek naar het leven en werk van Chevalier de Saint-Georges. Dit mondde in 2023 uit in de NTR-documentaireserie Nieuwe Blik Terug, waarin notabele zwarte personen uit de Europese geschiedenis centraal staan. De eerste aflevering van deze zesdelige reeks is gewijd aan Joseph Bologne, Chevalier de Saint-Georges, en is nog online te bekijken. Tevens produceerde Orville Breeveld in 2021 om de podcastserie 'Gemiste Sterren' over vergeten zwarte componisten. De eerste aflevering gaat over Chevalier de Saint-Georges.
Tevens vond in Het Concertgebouw te Amsterdam een gelijknamig keynoteconcert plaats, waarin Orville Breeveld, samen met diverse internationale musici, het werk en leven van zwarte componisten voor een breed publiek presenteerde. Externe link Biografie van Le Chevalier de Saint-George. Documentaire Nieuwe Blik Terug van Orville Breeveld en de NTR uit 2023 over Chevalier de Saint-Georges https://npo.nl/start/afspelen/nieuwe-blik-terug Gemiste Sterren, podcastserie van Orville Breeveld https://www.npoklassiek.nl/podcasts/gemiste-sterren
Categorie:Frans componist Categorie:Klassiek componist Categorie:Frans violist