Geel is een stad in de Belgische provincie Antwerpen en staat ook wel bekend onder de eretitel: "Barmhartige Stede". De Kempense stad is naar oppervlakte de zevende grootste stad van Vlaanderen, is de hoofdplaats van het gerechtelijk kanton Geel en behoort tot het kieskanton Mol. Geel telt ruim 42.000 inwoners, die Gelenaars"Geel" op VRT-Taalnet. Gearchiveerd op 15 augustus 2018. worden genoemd. Zijn beschermheilige is de heilige Dimpna van Geel.
Toponymie De naam "Geel" is van Germaanse oorsprong en vermoedelijk ontstaan uit een samenvoeging van "gelba" (geel) en "lo" (bosje op hogere grond).
Geschiedenis Neolithicum Op het grondgebied van Geel zijn vondsten gedaan uit de steentijd, maar zekerheid omtrent menselijke bewoning is er vanaf de ijzertijd. Bij opgravingswerken in 2006 zijn sporen uit dit tijdvak blootgelegd. De Romeinen, die overigens nauwelijks sporen in het gebied van Geel hebben achtergelaten, brachten de streek vanaf 57 v.Chr. onder controle. Zij troffen er een Keltische bevolking aan.
Middeleeuwen Een vroege schriftelijke vermelding van Geel is in de Vita Sanctae Dimpnae, omstreeks 1247 geschreven door Petrus Cameracencis, die kanunnik was te Kamerijk. Het betreft het leven van de heilige Dimpna van Geel. De legende berust op geen enkel verifieerbaar feit, maar volgens mondelinge overlevering zouden er ten tijde van het verblijf van Dimpna in Geel vijftien huizen hebben gestaan. Aanwijzingen omtrent de periode dat zij in Geel zou hebben verbleven werden echter in dit document niet gegeven. Wel zal er voor, of direct na het schrijven van de vita een toenemende stroom van bedevaartgangers op gang zijn gekomen. Opgegraven resten van een boerderij uit de 9e tot de 12e eeuw vormen bewijs van bewoning in dit tijdvak.
Het land van Geel was toen al een heerlijkheid, waarvan de oudste vermelding uit 1155 stamt. In dit jaar schonk de heer Wouter I Berthout gronden aan de Abdij van Grimbergen. Het was veel groter dan de huidige stad en omvatte ook Retie, Eindhout, Veerle, Varendonk, Zoerle-Parwijs, Oevel, Echelpoel (bij Bouwel), Millegem, Vorselaar en Tielen. Genoemde dorpen kwamen door huwelijken en erfrechten uiteindelijk los van de kern Geel te staan.
Wouter I Berthout was door huwelijk met Margareta van Grimbergen in het bezit van de heerlijkheid Geel gekomen die voordien in handen van de Van Grimbergens was. Over die vroege geschiedenis is nauwelijks iets bekend, maar vanaf de komst van de Berthouts werd de geschiedenis traceerbaar. Na de Berthouts volgden de geslachten Van Horne, Van Merode, Van Wittem-Van den Berg, Van Lorreinen en de Rohan als eigenaars. Armande-Victoire-Josephine de Rohan, prinses van Guéméné en vrouwe van Geel, was de laatste feodale vrouwe die de afschaffing van het ancien régime in 1795 meemaakte.
In de eerste helft van de 13e eeuw werden vrijheidsrechten aan de inwoners van Geel verleend en ook werd een schepenbank opgericht. Geel werd onder het bewind van de Hertogen van Brabant de hoofdplaats van het Kwartier van Geel, dat één der zeven kwartieren was van het Markgraafschap Antwerpen. Het omvatte de dorpen: Geel, Varendonk-Watereinde, Bel, Eindhout, Veerle, Oevel, Zoerle-Parwijs, Echelpoel, Meerbeek, Houtven, Westerlo, Olen, Hulshout en Vorselaar. Deze bestuurlijke eenheid was niet hetzelfde als de heerlijkheid Geel in zijn oude omvang.
Ancien régime Aan dit alles kwam een einde toen in 1794 de Franse troepen binnenvielen en de inlijving bij Frankrijk volgde op 1 oktober 1795. Het ancien régime werd opgeheven maar de inwoners van Geel konden de nieuwe, democratischer, bestuursvormen maar nauwelijks inhoud geven. Dan was er nog de Boerenkrijg tegen de Fransen. Voor wat betreft de Kempen begon deze op 15 oktober 1798 te Geel. Hier waren 10.000 brigands tezamengetrokken. Kort na 4 december 1798 werd het boerenleger definitief verslagen.
Na de Napoleontische tijd volgde de samenvoeging met de noordelijke Nederlanden en de daaropvolgende Belgische Opstand van 1830, waarbij de Gelenaren zich niet onbetuigd lieten en in 1832 een erevendel uit handen van koning Leopold I kregen uitgereikt.
Moderne tijd Een belangrijke gebeurtenis in de geschiedenis van Geel vormde de Slag om Geel van 1944, een van de bloedigste gevechten tijdens de bevrijding van België. Uiteindelijk leidde de slag tot de bevrijding van het gehele grondgebied op 23 september van dat jaar, maar ze ging gepaard met ontzettend veel militaire en burgerslachtoffers. Omwille van de Geelse gezinsverpleging draagt de stad nog steeds de bijnaam de "Barmhartige Stede".
Geografie Kernen De kernen in Geel hebben eigenlijk geen strikte grenzen (wel min of meer weer te geven) en zijn van oudsher al bij Geel geweest en dus niet door fusies. Het zijn als het ware dorpskernen met ieder hun eigen parochie. Geel bestaat uit de volgende kernen: Geel-Centrum, omvat vier samengegroeide parochies: de Sint-Amandusparochie, de Sint-Dimpnaparochie, Elsum en Holven (met aansluitend het landelijke gehucht Hadschot) Kievermont is geen afzonderlijke parochie, doch een afzonderlijke woonkern van Sint-Dimpna Larum, samen met de wijken Rauwelkoven en Poiel Ten Aard met Sas Zeven Bel Winkelom, tevens geen afzonderlijke parochie (deel van de Sint-Amandusparochie) Winkelomheide ("De Hei"), ten zuiden van het gehucht Winkelom Punt Stelen, samen met Liessel Oosterlo Zammel
Aangrenzende gemeenten
Demografie Geel kende een opvallend sterke groei tussen 1831 en 1846, waarbij de bevolking op 15 jaar met 46% aangroeide. Tussen 1856 en 1866 vond een kleine correctie plaats waarbij het inwonersaantal beperkt terugval (krimp met 5% op 10 jaar tijd). Doorheen de twintigste eeuw groeide het bevolkingsaantal aan een relatief stabiel tempo.
Demografische ontwikkeling
Bron: NIS - Opm:1806 t/m 1970=volkstellingen op 31 december; vanaf 1980= inwoneraantal per 1 januari
Inwoners van jaar tot jaar op 1 januari1992 tot heden jaar Aantalhttps://view.officeapps.live.com/op/view.aspx?src=https%3A%2F%2Fstatbel.fgov.be%2Fsites%2Fdefault%2Ffiles%2Ffiles%2Fdocuments%2Fbevolking%2F5.1%2520Structuur%2520van%2520de%2520bevolking%2FBevolking_per_gemeente.xlsx&wdOrigin=BROWSELINK Evolutie: 1992=index 100 1992 32.641 100,0 1993 32.812 100,5 1994 33.023 101,2 1995 33.174 101,6 1996 33.313 102,1 1997 33.501 102,6 1998 33.597 102,9 1999 33.655 103,1 2000 33.677 103,2 2001 33.879 103,8 2002 34.169 104,7 2003 34.350 105,2 2004 34.444 105,5 2005 34.758 106,5 2006 35.189 107,8 2007 35.502 108,8 2008 36.013 110,3 2009 36.711 112,5 2010 36.990 113,3 2011 37.483 114,8 2012 37.848 116,0 2013 38.101 116,7 2014 38.450 117,8 2015 38.837 119,0 2016 39.225 120,2 2017 39.560 121,2 2018 39.923 122,3 2019 40.353 123,6 2020 40.709 124,7 2021 40.781 124,9 2022 41.146 126,1 2023 41.828 128,1 2024 42.331 129,7 2025 42.427 130,0 2026 42.650 130,7
Inwoners per kern #NaamOpp. (km²)Inwoners (2022)Inwoners per km²1Bel6,391.3552122Holven21,489.3434353Larum10,512.6352514Punt4,611.1762555Oosterlo4,571.4553186Sint-Amands en Elsum10,1410.0099877Sint-Dimpna (incl. Kievermont)9,507.1707558Stelen7,838791129Ten Aard23,683.00012610Winkelomheide7,292.39632911Zammel4,201.838438
Politiek Structuur De stad Geel ligt in het kieskanton Mol en het provinciedistrict Turnhout. Deze maken deel uit van het kiesarrondissement Mechelen-Turnhout en de kieskring Antwerpen.
Geel Supranationaal Nationaal Gemeenschap Gewest Provincie Arrondissement Provinciedistrict Kanton Gemeente AdministratiefNiveau Antwerpen Turnhout Geel BestuurEuropese Commissie Belgische regering Vlaamse regering Deputatie Gemeentebestuur RaadEuropees ParlementKamer vanvolksvertegenwoordigers Vlaams Parlement Provincieraad GemeenteraadKiesomschrijvingNederlands KiescollegeKieskring AntwerpenMechelen-TurnhoutTurnhout MolGeelVerkiezing Europese Federale Vlaamse Provincieraads- Gemeenteraads-
College van Burgemeester en Schepenen College van Burgemeester en Schepenen (2024 - 2030) Burgemeester is Marlon Pareijn (CD&V). Hij leidt een coalitie bestaande uit CD&V en N-VA. Samen vormen ze de meerderheid met 21 op 35 zetels. FunctieNaamBevoegdhedenBurgemeesterMarlon PareijnAlgemeen beleid, communicatie, dienstverlening, stadspromotie en veiligheidSchepenPieter CowéSociaal beleid, zorg en gezondheid, werk, woonbeleid, cultuur en digitale transformatie Voorzitter van bijzonder comité van de sociale dienst (BCSD)SchepenLuc Van LaerVergunningenbeleid, openbare werken, milieu, begraafplaatsen, landbouw en plattelandSchepenTom CorstjensFinanciën, personeel, interlokale samenwerkingsprojecten, ondernemen en innovatieSchepenKris VangeelMobiliteit, participatie, dorpenbeleid, klimaat en natuurSchepenBart JulliamsStadsontwikkeling, ruimtelijke planning, patrimonium, duurzaamheid, internationale samenwerking en sportSchepenHanne Van Dingenen*Ambtenaar burgerlijke stand, burgerzaken, toerisme, jeugd, stadsanimatie en evenementenSchepenVera CelisOnderwijs, kinderopvang, senioren, dierenwelzijn, diversiteit en inclusie * Op 15 december 2025 volgde Hanne Van Dingenen Nadine Laeremans op als schepen van de stad Geel.
College van Burgemeester en Schepenen (2019 - 2024) Burgemeester is Vera Celis (N-VA). Zij leidt een coalitie bestaande uit N-VA en CD&V. Samen vormen ze de meerderheid met 20 op 33 zetels. FunctieNaamBevoegdhedenBurgemeesterVera CelisAlgemeen beleid, communicatie, organisatieontwikkeling, dierenwelzijn & veiligheidSchepenGriet SmaersSociaal beleid, zorg en gezondheid, kinderopvang, werk, diversiteit, woonbeleid & voorzitter van bijzonder comité van de sociale dienst (BCSD)SchepenBart JulliamsKlimaat en duurzaamheid, milieu en natuur, ruimtelijk beleid, trage wegen, vergunningenbeleid & stadsontwikkelingSchepenNadine LaeremansAmbtenaar burgerlijke stand, burgerzaken, senioren, sport, toerisme, stadsanimatie & evenementenSchepenTom CorstjensEconomie, financiën & personeelSchepenMarlon PareijnParticipatie, jeugd, mobiliteit, fietsbeleid & onderwijsSchepenPieter Cowé*Cultuur, internationale samenwerking & ICTSchepenLuc Van Laer**Landbouw en platteland, openbare werken & patrimonium * Op 1 juli 2021 volgde Pieter Cowé Marleen Verboven op als schepen van de stad Geel. ** Op 6 september 2021 volgde Luc Van Laer Ben Van Looveren op als schepen van de stad Geel.
College van burgemeester en schepenen (2013 - 2018) Burgemeester is Vera Celis (N-VA). Zij leidt een coalitie bestaande uit N-VA en CD&V. Samen vormen ze de meerderheid met 20 op 33 zetels. FunctieNaamBevoegdhedenBurgemeesterVera CelisSchepenBen Van Looveren***Openbare werken, woonbeleid, landbouw en platteland, stadsvernieuwingSchepenPieter Verhesen**Financiën, begroting, economie, mobiliteitSchepenNadine LaeremansSport, evenementen, stadsanimatie, jeugdSchepenMarleen VerbovenCultuur, toerisme, internationale samenwerkingSchepenGriet VerhesenBurgerzaken, onderwijs, diversiteit, personeel, seniorenSchepenBart JulliamsRuimtelijke ordening, milieu, duurzaamheid, tewerkstelling, dierenwelzijnSchepenGriet Smaers*Sociaal beleid, residentiële zorg, drugbeleid, dienst- en hulpverlening en OCMW-voorzitter * Op 31 maart 2014 volgde Griet Samers Christel Jackers op als schepen van de stad Geel. ** Op 1 september 2014 volgde Pieter Vehesen Christoph Molderez op als schepen van de stad Geel. *** Op 14 november 2016 volgde Ben Van Looveren Leen Beke op als schepen van de stad Geel.
Geschiedenis van burgemeesters