mini|hochkant|Trygve Haavelmo (vör 1950) Trygve Magnus Haavelmo (* 13. Dezember 1911 in Skedsmo; † 28. Juli 1999 in Oslo)F. A. Brockhaus (Hrsg.): Nobelpreise : Chronik herausragender Leistungen. F. A. Brockhaus GmbH, Mannheim / Leipzig 2001. ISBN 3-7653-0491-3. S. 890 f. weer en norweegsch Ökonom un Nobelpriesdräger. He is bekannt för sien Bidrääg to de Ökonometrie.
Leven Trotz sien jung Öller kreeg Haavelmo in dat Öller vun 22 Johren sien Diplom in politischer Ökonomie an de Universität Oslo. Af 1933 wurr Haavelmo vun Ragnar Anton Kittil Frisch as Assistent instelltKarl Ove Moene, Asbjørn Rødseth: Nobel Laureate: Trygve Haavelmo. In: Journal of Economic Perspectives. Vol. 5, No. 3, 1991: S. 176, doi:10.1257/jep.5.3.175. un wurr stark vun den beinfloot.Olav Bjerkholt: Frisch's econometric laboratory and the rise of Trygve Haavelmo's Probability Approach. In: Econometric Theory. 21. Jg., Nr. 3, 2005: S. 491–533. In de Johren 1938–39 weer Haavelmo Dozent an de Universität Aarhus in Däänmark, bevör he 1939 as Fulbright-Stipendiat in de USA gung. Dor forsch he in de Johren 1939–47 an verscheeden amerikaansch Universitäten un wurr 1946–47 to de Cowles Foundation vun de Yale University inladen. Buterdem kunn he bi Jerzy Neyman Statistik studeeren. Haavelmo hett disse Ümstände as Glück betekent un disse Upenhollen hemm to en deeper gahn Verständnis vun ökonometrisch Fragen bidragen. Sien Doktorarbeit – The Probability Approach in Econometrics – wurr 1941 in Harvard afslooten un nah dat Enn’n vun den Tweeten Weltkriegs an de Universität Oslo inreicht. 1948 wurr he dor to’n ordentlichen Perfesser nömmt, en Positschoon, de he bit to sien Emeriteeren 1979 inne harr.
Neben sien akademisch Loopbahn weer Haavelmo ok van 1942 bit 1944 bi Nortraship in New York as Statistiker tätig. 1945 weer he Hannelsattaché an de norweegsch Botschap in Washington DC. As he 1947 nah Oslo torüchkehren dee, hett he en Regeerensbüro leit, dat de natschonalen Wertschapsplääns vörbereit hett. Dorbi speel he een Johr lang en führende Rull bi de Wedderherstellen vun den norweegsch Wertschap. 1965 hett sück Haavelmo in de Politik insett, as he Liddmaat vun den Utschuss för Wertschaftspolitik vun de Arbeiterpartei wurr.
1976 wurr he Liddmaat vun de American Academy of Arts and Sciences.
Forschung Haavelmo konzentreert sück in sien Arbeit up de Entwicklung vun de ökonometrische Analyse un hör Anwennen up de Wertschapswetenschapen. Bekannt is is he för sien The statistical implications of a system of simultaneous equations ut dat Johr 1943. Disse Artikel führ dat Konzept vun dat Simultanes Gliekensmodell in un hett de Grundlagen för dat Anwennen vun de Wohrschienlichkeitstheorie in de Wertschapstheorie schafft. Buterdem führ disse Artikel to en breedere weetenschaplichen Diskurs to de Kausalanalyse.Judea Pearl: Trygve Haavelmo and the Emergence of Causal Calculus. In: Econometric Theory. 31. Jg., Nr. 1, 2015: S. 987–1007. Dorneben hett Haavelmo 1944 sien Dokterarbeit mit Titel The Probability Approach in Econometrics bekannt maakt, de de Grundlaag för de moderne Ökonometrie billen dee. Disse Forschungen hemm ok to de Entwicklung vun stochastischen Wertschapsmodellen bidragen.
För sien Formuleeren vun de wohrschienlichkeitstheoretischen Grundlagen vun de Ökonometrie kreeg he 1989 den Alfred-Nobel-Gedächtnispries för Wertschapswissenschapen. Mit disse Utteknungen wurr de Bedüüden vun Haavemo sien Forschung för de Entwicklung vun de Instrumente gewürdigt, de för de Analyse vun Wertschapsdaten un för utsagekräftige Slussfolgerungen notwennig sünd. De Forschungen vun Haavelmo hemm Wertschapswetenschaplern de Mögelkeit geven, Wrrtschapstheorien to testen un nauere Vörherseggen to drapen. Sien Arbeiten hemm dat Fackrebeet nahhollend beinfloot.
Nah hüm is dat Haavelmo-Theorem nöömt, nah dessen Folg höhgere Staatsutgaven ok denn en Wertschapsupswung bewirken kann, wenn de tosätzlichen Utgaven dör Stüürinnahmen betallt un dormit de private Nachfraag inschränkt wurrd. De Wertschapsupswung wurr dör en so nöömt Multiplikatoreffekt ertüügt.
Sonstiges Haavelmo much geern Harley-Davidson Motorrööd, weer Angler un is gern Ski fohren.
Utwählt Publikatschonen Trygve Haavelmo: The statistical implications of a system of simultaneous equations. Econometrica: Journal of the Econometric Society. Vol. 11, No. 1, 1943: S. 1–12, doi:10.2307/1905714. Trygve Haavelmo: The probability approach in econometrics. In: Econometrica: Journal of the Econometric Society. Vol. 12, 1944: S. iii–115, doi:10.2307/1906935. Girshick Meyer, Trygve Haavelmo: Statistical analysis of the demand for food: Examples of simultaneous estimation of structural equations. In: Econmetrica: Journal of the Econometric Society. Vol. 15, No. 2, 1947: S. 79–110, doi:10.2307/1907066. A study in the theory of economic evolution. 3. Aufl. (= Contributions to economic analysis, Bd. 3). North-Holland, Amsterdam 1964. A study in the theory of investment. 3. Aufl. University of Chicago Press, Chicago 1970, ISBN 0-226-31141-4.
Weblinks
Indrag up de Sieden vun den Nobelpries (engelsch) Trygve Haavelmo Growth Model by Elmer G. Wiens
Literatur Mary Morgan: The history of econometric ideas. Cambridge University Press, 1990. Kapitel 8. Karl Ove Moene, Asbjørn Rødseth: Nobel Laureate: Trygve Haavelmo. In: Journal of Economic Perspectives. Vol. 5, No. 3, 1991: S. 175–192, doi:10.1257/jep.5.3.175. Vidar Christiansen, Asbjørn Rødseth: In Memoriam: Trygve Haavelmo, 1911-1999. In: The Scandinavian Journal of Economics. Vol. 102, No. 2, 2000: S. 181–191.
Enkeld Nahwiesen
Kategorie:Mann Kategorie:Börger von Noorwegen Kategorie:Boren 1911 Kategorie:Storven 1999 Kategorie:Ökonoom Kategorie:Nobelpriesdräger (Wertschapswetenschapen)