thumb|right|300px|Allemastate thumb|right|300px|Allemastate foar de restauraasje yn 1987 thumb|right|300px|Allemastate thumb|right|300px|Allemastate Allemastate of Allema State is de âldst bekend Fryske sealstins yn de buorskip de Wygeast by Aldwâld yn de gemeente Kollumerlân. De stins kin ein 15e iuw boud wêze, mar mooglik al earder. Allemastate is bewenne en net te besjen. Allema’s De Allema’s kinne fergelike wurde mei de Phaesma's en de Bama's fan Kollum en de Idema's fan Westergeast, omdat se ek in famylje op de râne fan adel en eigenerfden wienen. Se wienen besibbe oan de famyljes Phaesma en Idema út Kollumerlân, Herbranda en Jeltinga út Bûtenpost, Haersma fan Eastermar en Loma yn Doezum. Nijsgjirrich is dat hjoeddeisk de famylje, dy’t nea eksplisyt as aadlik of as haadlingefamylje oantsjutten waard, yn de 15e iuw yn in goed te ferdigenjen stienhûs wenne mei dikke muorren. Oant yn de 18e iuw fererve de stins yn de famylje Allema, en de yn froulike line dêrút fuortkommende Alma fan Idema's.
Earste bewenners Mooglik is de stins sette litten troch Redmer hear Allema (of syn soan), dy’t om 1495 hinne kastlein of steedhâlder fan Eastbroeksterlân wie (dat letter part wurde soe fan Kollumerlân) fanwege de stêd Grins as gefolch fan it ferbûn fan 1467, mar it is ek goed mooglik dat de stins doe al bestie en syn namme krige fan syn nije eigener. Louw Allema ferstoar yn 1531 op Allema state. Syn soan Eesck Allema hie lân yn Kollum, Westergeast en Aldwâlde en ruile lân mei Hessel Bootsma. Yn 1551 wie er rjochter yn Kollumerlân; syn dochter Rebs troude mei Bene Buwes fan Jeltinga. Hy liet Allema state blykber net oan syn dochter nei, want letter komt syn broer Sije foar as eigener fan "Alma-state en zathe opte Wygeest". Sije soe om 1567 hinne ferstoarn wêze. Dan wenje Saes Allema en har man Offke Mellema, sekretaris fan Kollumerlân, op "Oldwolde". It stiet lykwols net fêst oft it yndie op Allema state west hat.
17e iuw Yn 1596 wennet Rinsck Allema, dochter fan Sije, mei har man op de Wygeast, dus frij wis op de state. Hja besiet nei’t skynt in diel fan de state, want it achterhûs fan "Sije Allema-saete en state opte Wygeest" foel yn 1614 by skieding ta oan har soan (út earste houlik) Sije Hayes, wylst it oare diel grif fan har broer Ede Allema wie.Ede Allema wie substitút-grytman fan Kollumerlân, foar it Spaansk bewâld, en tsjerkefâd fan Aldwâld. Foar de skiednis fan Allemastate binne syn dochters Sjuw, Rebs en Thiet fan belang. Thiet boaske mei har (efter)neef Sije Allema. Se wennen yn 1600 en 1620 op Allema. Harren dochter Rebs Allema wie yn 1640 mei Ede en Ene (Ennius) Harmens Idema, soannen fan Sjuw Allema, eigeneresse fan de state. Yn 1655 kochten Ede en Ene it treddepart yn de state fan de bern fan Rebs. Nei alle gedachten hie Ede gjin bern of is letter troch syn broer útkocht. In soan fan Ene Idema en Elisabeth van Botnia, Hermanus Idema, wie doarpsrjochter en tsjerkefâd fan Aldwâlde. Hy bewenne Allemastate, dêr't er yn 1698, tegearre mei syn broer Edo Alma fan Idema, eigener fan wie.
18e iuw Nei Hermanus Idema is Allema wierskynlik net mear troch de eigeners bewenne. Yn 1832 leinen om de pleats oan trije siden noch grêften. Yn it foarhûs binne resten fan de eardere stins bewarre. De noardgevel fan it foarhûs is 75 cm tsjûk en bestiet ýt bleekreade kleastermoppen. Op it plak fan it raam yn dizze muorre siet in meter boppe it hjoeddeiske meanfjild in doar. Oan beide kanten fan dizze doar sieten letter tichtmitsele ramen, wêrfan't de hoekstiennen noch te werkennen binne.
Sealstins Fanâlds wie Allema State dus in Midsiuwske sealstins, dêrnei iuwenlang in boerebedriuw en no is it in wenpleats. Hiel lang wie net mear bekend dat it foarhûs fan dizze pleats restanten wienen fan in sealstins en wienen der sels plannen om it ôf te brekken, wêrmei’t Fryslâns âldste foarhûs tsjin de flakte gien wêze soe.De âlde stins is no de wenkeamer fan de pleats, dy’t op in hege sânrêch boppe it lânskip útstekt.
De State It hûs is ien fan de twa noch besteande sealhuzen yn Fryslân. De oare is Dekemastate yn Jelsum. In sealhûs is in robúste, langwerpige ienkeamerwenning. In pleats is it dus net. De skuorre is der pas inkele jierren letter efter komd. De hjoedddeiske bewenners hawwe fan de oarspronklike ienkeamerwenning wer echt ien keamer makke troch in tuskenmuorre fuort te heljen.Oer it hiem rinnend wiist de hjoeddeiske eigener Schelfhout op de foargevel fan syn sa koestere 'stienhûs'. De muorre fan kleastermoppen is hast in meter tsjûk en miskien wol sânhûndert jier âld. De fundearring is ûnderoan sels trije meter breed. Begryplik, want de stins hat oait twa kear sa heech en dus noch folle swierder west. De mopstiennen fan de boppeferdjipping binne nei alle gedachten opnij brûkt by de bou fan de molkenkelder en de skuorre. Yn de midden fan de foargevel sit in smel raam, mar oarspronklik wienen der allinnich in sjitslûf en twa krúsbôgefinsters. Dy binne tichtmitsele, mar de âlde kontoeren binne noch te sjen. De dimpte grêften hat Schelfhout weromkomme litten yn it lânskip. "Allinnich net eksakt op itselde plak, want dan soe der oan iuwen oan húsôffal nei boppen komd wêze".
Restauraasje thumb|right|300px|Allemastate It is oan boer Ruurd Lieuwes te tankjen dat Allema State der noch stiet. Hy kocht de pleats yn 1989 en frege oan in arsjitekt om de ferwaarloaze stins op te knappen, maar dy seach der gjin heil yn. Dy arsjitekt advisearre sloop. Mar Lieuwes lei him der net by del: Hy woe Allema State behâlde. Hy fûn lykwols út dat dizze state net op de Monumintelist stie. Doe is er dêr efteroan gien mei as gefolch dat der subsydzje ferliend waard foar restauraasje.Spesjalisearre arsjitekten waarden ynskeakele. Tuskenmuorren waarden sloopt, flierren, plafonds en ramen waarden ferfongen, mar de stins bleau yntakt. Inkele jierren lyn waard yn it lân, op in 100 meter fan de pleats, in flierke fan estrikken fûn, deselden dy’t ek yn de kelders fan Allema State lizze. De ferhalen geane dat der yn de tiid fan Skier en Fet in ûndergrûnske gong nei Feanwâlden rûn.
Bewenners 1495 mooglik Redmer Allema oant 1531 Louw Allema oant 1558 Eesck Allema 1558 - 1567 Sije Allema 1596 Ede Allema en Rinsck Allema (broer en sus) 1600, 1620 Thiet Allema en Sye Allema (echtelju) 1640 Rebs Allema tegearre mei har neven Ede en Ene Harmens Idema 1655 Ede en Ene Harmens Idema 1698 Hermanus Idema en Edo Alma van Idema 1906 Auwert en Baukje Hofman 1926 Hendrik Wiersma 1951 Harm van der Meer Meindert Wiersma (Meent Rûchje) [boarne nedich] Bertus Faber 1989 Ruurd Lieuwes 2001 Andreas en Mirre Schelfhout 2022 Fré de Vries en Feikje Meijer
Kategory:State Kategory:Aldwâld Kategory:Stins of state yn Kollumerlân Kategory:Stins of state yn Noardeast-Fryslân Kategory:Stins Kategory:Bouwurk út de 15e iuw