Ontwerpfiksie is 'n spekulatiewe ontwerpmetodologie wat moontlike nabye-toekoms scenario's materialiseer deur middel van tasbare prototipes, narratiewe en artefakte – dikwels diëgetiese prototipes genoem – om ondersoek na die sosiale, kulturele en etiese gevolge van opkomende tegnologieë en innovasies uit te lok.Near Future Laboratory, What is Design Fiction, (Video) https://nearfuturelaboratory.com/what-is-design-fiction/ Besoek 15 Januarie 2026.
Die praktyk het ontstaan met wetenskapfiksieskrywer Bruce Sterling se gebruik van die term in 2005 om toekomsgerigte ontwerp verder as inkrementele realisme te beskryf, en is in 2009 deur Julian Bleecker uitgewerk as 'n samewerkende instrument om abstrakte toekoms konkreet te maak deur middel van suggestiewe voorwerpe en stories wat binne hul eie fiktiewe wêrelde bestaan.Lindley, Joseph, 2015. Researching Design Fiction With Design Fiction. C&C '15: Proceedings of the 2015 ACM SIGCHI Conference on Creativity and Cognition, Pages 325 – 326, https://doi.org/10.1145/2757226.2764763 . https://dl.acm.org/doi/10.1145/2757226.2764763 Besoek 15 Januarie 2026.
Anders as voorspellende voorspelling of utopiese ideevorming, beklemtoon ontwerpfiksie kritiese verkenning en ontwrigting van vanselfsprekende aannames, deur tegnieke soos spotadvertensies, fiktiewe handleidings en scenario-gebaseerde video's te gebruik om potensiële onbedoelde gevolge na vore te bring en debat onder belanghebbendes te stimuleer, en sodoende strategiese besluitneming in velde soos tegnologie-ontwikkeling en beleid te beïnvloed.Adam, David. 2020. Science and Culture: “Design fiction” skirts reality to provoke discussion and debate. Proc Natl Acad Sci U S A. 2020 May 27;117(24):13179–13181. doi: 10.1073/pnas.2008206117, PMCID: PMC7306760 https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7306760/ Besoek 15 Januarie 2026. Adam, David. 2020Science and Culture: “Design fiction” skirts reality to provoke discussion and debate. Proc Natl Acad Sci U S A. 2020 May 27;117(24):13179–13181. doi: 10.1073/pnas.2008206117 https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7306760/ Besoek 15 Januarie 2026.
Deur die diversiteit van media wat gebruik word om ontwerpfiksies te skep en die breedte van konsepte wat in die geassosieerde fiktiewe wêrelde geprototipeer word, te weerspieël, stel navorsers Joseph Lindley en Paul Coulton voor dat ontwerpfiksie gedefinieer word as: "(1) iets wat 'n storiewêreld skep, (2) iets wat binne daardie storiewêreld geprototipeer word, (3) dit doen om 'n gespreksruimte te skep", waar 'iets' 'enigiets' kan beteken. Voorbeelde van die media wat gebruik word om ontwerpfiksie-storiewêrelde te skep, sluit in fisiese prototipes, prototipes van gebruikershandleidings, digitale toepassings, videos, kortverhale, strokiesprente, fiktiewe skarefinansieringsvideo's, fiktiewe dokumentêre, katalogusse of koerante en pastiches van akademiese artikels en abstrakte.
Sien ook Spekulatiewe ontwerp
Verwysings
Kategorie:Ontwerp Kategorie:Toekomsstudies