Heers is een plaats en gemeente in de provincie Limburg in België en behoort tot het kieskanton en het gerechtelijk kanton Borgloon. De gemeente telt ruim 7.500 inwoners.
Etymologie Heers werd voor het eerst vermeld in 927, als Comitatus de Haire. In 1250 was sprake van Hers Castrum; in 1890 sprak men van Borg-Heers. Mogelijk betekent Heers: van de heer.
Geschiedenis In Heers is een Keltische muntschat gevonden uit de tijd van de Eburonen.S. Scheers en G. Creemers, "Un trésor monétaire des Éburons à Heers (Limbourg, Belgique)", in: Lunula. Archaeologia protohistorica, 2002, p. 80-85 De omstandigheden laten toe te veronderstellen dat ze is betaald aan een aristocraat in de onmiddellijke omgeving van Ambiorix, in ruil voor militaire diensten in de wintercampagne van 54/53 v.Chr."Ambiorix' Treasure", livius.org (geraadpleegd 11 januari 2021. Gearchiveerd op 5 augustus 2020.
De Romeinse invloed blijkt uit de vondst, in 1930, bij de afbraak van de kerkhofmuur, van een viergodensteen. Onder andere de afbeeldingen van de Dioscuren en van Juno waren daarop te onderscheiden. Deze dateerde uit de 2e of het begin van de 3e eeuw. De oude weg van Tongeren naar Gembloers liep door het gebied van Heers. Er zou sprake kunnen zijn van een deverticulum van Tongeren over Heers naar Montenaken.
In de middeleeuwen was Heers een heerlijkheid, die ook Middelheers, Horpmaal, Wimmertingen en Jesseren omvatte. De eerst vermelde heer (1034) was Cuno van Heers. Vermoedelijk was Heers enige tijd in staat om onafhankelijkheid ten aanzien van het Graafschap Loon te bewaren. In 1136 oefende de Graaf er echter al een voogdij uit, en kort na 1171 was Heers al onderdeel van Loon. Een document uit 1186 spreekt omtrent Heers als een Loons leen.
Niettemin bleven de Heren van Heers belangrijk, ook aan het Loonse hof waren zij prominent aanwezig. In de strijd tussen prins-bisschop Adolf van der Mark en de inwoners van het Prinsbisdom Luik streed Jan van Heers aan de kant van de prins-bisschop, waarop diens tegenstanders in 1328 het kasteel en het dorp verwoestten. Ook in de Awans- en Warouxoorlog koos de heer van Heers partij, en wel aan de kant van de Waroux (1327-1334).
In 1362 kwam de heerlijkheid, door huwelijk, in bezit van de familie Van den Rivieren. Raes van den Rivieren, ook Raes van Heers genaamd, werd leider van de opstand tegen de prins-bisschop Lodewijk van Bourbon, die de steun van de Bourgondiërs onder leiding van Filips de Goede had. Uiteindelijk verloor Raes een groot deel van zijn leger in de Slag bij Brustem (1467). Daarop verwoestten de Bourgondiërs het kasteel en het dorp. Raes vluchtte hierop naar Frankrijk, en zijn bezittingen werden in beslag genomen, maar nadat Karel de Stoute in 1477 overleden was, kon hij terugkeren en kreeg ook zijn bezittingen weer.
In 1623 kocht Henri Van den Rivieren de titel Graaf van Heers. In 1639 voegde hij ook Batsheers en Opheers nog toe aan zijn bezit. In 1682 echter stierf Henri-Oger en kwam er aan het graafschap een einde. De Sint-Laurentiusabdij te Luik kwam in het bezit van de grafelijke goederen, inclusief het kasteel.
Een dochter van graaf Henri de Rivière d'Arschot, Barbara de Rivière d'Arschot was abdis was de abdij van Herkenrode. Zij was de laatste telg van de familie. Toen ze in 1744 overleed, stierf met haar het geslacht de Rivière d'Arschot uit.
In 1757 ging de familie Van den Rivieren failliet, en de Abdij verkocht alles aan baron Jan Herman van Stockhem, die de belangrijkste crediteur was.
Geografie Kernen Fusies in 1971 en 1977 smolten 12 kerkdorpen samen tot de nieuwe gemeente Heers: Heers, Batsheers, Opheers, Veulen, Gutschoven, Mettekoven, Mechelen-Bovelingen, Rukkelingen-Loon, Heks, Horpmaal, Vechmaal en Klein-Gelmen. Enkel Heers en Mechelen-Bovelingen tellen meer dan 1000 inwoners.
Deelgemeenten Naam Opp.(km²) Inwoners(2025) Inwonersper km² NIS-code 1 Heers 8,91 2.212 248 73022A 2 Batsheers 2,22 105 47 73022B 3 Opheers 4,16 264 63 73022C 4 Veulen 3,75 427 114 73022D 5 Gutschoven 2,83 327 116 73022E 6 Mettekoven 2,17 162 75 73022F 7 Klein-Gelmen 3,15 521 165 73022G 8 Heks 4,81 404 84 73022H 9 Horpmaal 5,62 531 94 73022J 10 Vechmaal 7,03 624 89 73022K 11 Mechelen-Bovelingen 4,51 1.636 362 73022L 12 Rukkelingen-Loon 3,88 361 93 73022M
Nabijgelegen kernen Oerle, Gelinden
Demografie Demografische evolutie voor de fusie
Bron:NIS - Opm:1831 t/m 1970=volkstellingen op 31 december
Demografische ontwikkeling van de fusiegemeente Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.
Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari
Inwoners van jaar tot jaar op 1 januari1992 tot heden jaar Aantalhttps://view.officeapps.live.com/op/view.aspx?src=https%3A%2F%2Fstatbel.fgov.be%2Fsites%2Fdefault%2Ffiles%2Ffiles%2Fdocuments%2Fbevolking%2F5.1%2520Structuur%2520van%2520de%2520bevolking%2FBevolking_per_gemeente.xlsx&wdOrigin=BROWSELINK Evolutie: 1992=index 1001992 100,01993 100,31994 99,71995 100,31996 100,21997 99,71998 100,01999 100,62000 101,02001 101,42002 101,42003 101,92004 102,42005 102,72006 103,92007 104,72008 106,02009 107,12010 107,82011 108,92012 109,12013 109,32014 110,02015 111,22016 110,72017 111,02018 112,02019 113,62020 112,72021 112,82022 114,62023 116,12024 116,72025 116,42026 116,7
Politiek Structuur De gemeente Heers ligt in het kieskanton Borgloon en het provinciedistrict Sint-Truiden, het kiesarrondissement Hasselt-Tongeren-Maaseik (identiek aan de kieskring Limburg).
Borgloon Supranationaal Nationaal Gemeenschap Gewest Provincie Arrondissement Provinciedistrict Kanton Gemeente AdministratiefNiveau Hasselt Heers BestuurEuropese Commissie Belgische regering Vlaamse regering Deputatie Gemeentebestuur RaadEuropees ParlementKamer vanvolksvertegenwoordigers Vlaams Parlement Provincieraad GemeenteraadKiesomschrijvingNederlands KiescollegeKieskring LimburgHasselt-Tongeren-Maaseik Sint-Truiden BorgloonHeersVerkiezing Europese Federale Vlaamse Provincieraads- Gemeenteraads-
Geschiedenis (Voormalige) Burgemeesters Tijdspanne Burgemeester 1924 - 1954 Jozef Jan Roppe 1954 - 1957 Edmond Corswarem 1957 - 1958 Jean Vanoostveldt 1959 - 1976 Jef Neven 1977 - 1982 Clement Knapen 1983 - 1989 Jef Neven 1989 - 1993 Arnold Dewelf 1993 - 2012 Gerald Kindermans (CD&V) 2013 - 2014 Kristof Pirard (Open Vld) 2015 - 2020 Henri Dumont (Dumont) 2020 - heden Kristof Pirard (VLDumont)
Legislatuur 2019 - 2024 Burgemeester is Kristof Pirard (VLDumont). VLDUMONT heeft de volstrekte meerderheid met 11 op 19 zetels.
Legislatuur 2024 - 2030 Burgemeester is Kristof Pirard (VLDumont). VLDUMONT heeft de absolute meerderheid van 14 op 19 zetels.
Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976 Partij of kartel 10-10-19761976-2000:Verkiezingsdatabase Binnenlandse Zaken. Gearchiveerd op 10 januari 2022. 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000 8-10-2006 14-10-2012Gegevens 2012: www.vlaanderenkiest.be/verkiezingen201214-10-201813-10-2024 Stemmen / Zetels %19%17%17%17%17%17%19%19%19 N-VA1/ Team HeersC- - - - - - 16,651317,11330,6C5 CVP1/ CD&V2/ Team HeersC41,061848,241947,071834,971625,951531,892626,082519,323 SP1/ sp.a-DumontA/ Hecht2/ Team HeersC25,841525,161428,491527,81522,371433,08A637,31A8 14,32 2 DUMONT1/ sp.a-DumontA/ VLDUMONTB- - - - 19,121349,3B1169,4B14 PVV1/ VLD2/ Open Vld3/ VLDUMONTB - - 24,441419,42326,282528,152519,9533 Vlaams Blok1/ Vlaams Belang2- - - - 6,28106,8820- - - GOED- - - 17,833- - - - - VD33,1626,614- - - - - - -Totaal stemmen 5080 51075148518352285230521855654380Opkomst % 98,4397,6897,05 96,5696,573,5Blanco en ongeldig %2,11 2,862,643,452,773,1 4,24,32,9 De rode cijfers naast de gegevens duiden aan onder welke naam de partijen telkens bij een verkiezing opkwamen. De zetels van de gevormde meerderheid staan vetjes afgedrukt. De grootste partij is in kleur.
Bezienswaardigheden
thumb|Het kasteel van Heers thumb|Sint-Martinuskerk thumb|Een hoeve uit Heers, opnieuw opgebouwd in Bokrijk Het Kasteel van Heers De Sint-Martinuskerk, met 15e-eeuws koor, toren en schip uit 1913 De Kapel van de Houten Lieve Heer, uit de 18e eeuw De Onze-Lieve-Vrouwekapel, uit de 18e eeuw Enkele belangrijke boerderijen, waaronder het Stasseynhuise aan de Paardskerkhofstraat 15, met een poortgebouw en een schuur uit 1766. Een hoeve uit Heers werd overgebracht naar Bokrijk en daar heropgebouwd als een toegang tot het openluchtmuseum.
Natuur en landschap Heers ligt op een hoogte van 132 meter op het hoogste punt van een plateau in Droog-Haspengouw. Het gebied is rijk aan reliëf, en het laagste punt is ongeveer 75 meter. De landbouw die hier beoefend wordt omvat suikerbietenteelt, en ook de fruitteelt is van belang. Heers ontstond bij het brongebied van de Heerse Beek, dat bekendstaat als het Broek. Ook de vijvers van het kasteel worden door deze beek gevoed.
Iets ten oosten van de kern vindt men nog de veldnaam Mergelkuil. Tot in de 18e eeuw werd hier mergel gewonnen.
Religie In de gemeente bevinden zich verschillende kerkdorpen. De kerken zijn: Sint-Stefanuskerk te Batsheers Drie-Morenkerk te Gutschoven Sint-Martinuskerk te Heers Onze-Lieve-Vrouw-ten-Hemelopnemingskerk te Heks Sint-Lambertuskerk te Horpmaal Onze-Lieve-Vrouw-Boodschapskerk te Klein-Gelmen Sint-Annakerk te Mechelen-Bovelingen Sint-Martinuskerk te Mettekoven Sint-Lambertuskerk te Opheers Sint-Quirinuskerk te Rukkelingen-Loon Sint-Martinuskerk te Vechmaal Onze-Lieve-Vrouw-Tenhemelopnemingskerk te Veulen Sint-Pieterskapel te Sint-Pieters-Heurne
Bekende inwoners Louis Roppe, geboren in Heers in 1914, was gouverneur van Limburg van 1950 tot 1978.
Externe links Website over Heers (gearchiveerd) Onroerend erfgoed - Heers Geschiedkundige verhalen over Heers
Categorie:Plaats in Limburg (België)