thumb|De Slag bij Houthalen, een episode in de Tiendaagse Veldtocht (1831)
Houthalen-Helchteren (Limburgs: Houthalen helchtre) is een gemeente in de Belgische provincie Limburg. De gemeente telt ruim 30.000 inwoners. De gemeente is de hoofdplaats van het het gerechtelijk kanton Houthalen-Helchteren en maakt deel uit van het kieskanton Peer.
Geografie Deelgemeenten # Naam Opp.(km²) Inwoners(2025) Inwonersper km² NIS-code 1 Houthalen 48,42 23.967 495 72039A 2 Helchteren 29,81 6.975 234 72039B
Kernen De fusiegemeente bestaat uit 2 deelgemeenten: Houthalen en Helchteren. Houthalen, de grootste van de twee, fungeert als centrum van de gemeente. Daar is in september 2012 een ecologisch Nieuw Administratief Centrum (NAC) geopend, dat de gemeentelijke diensten, het sociaal huis, de balies bib en toerisme, het kinderdagverblijf De Sijsjes, de technische ploegen, de politie, het pwa, de muziek- en tekenacademie en een aantal externe partners huisvest. In het gebouw bieden een aantal appartementen woongelegenheid, zodat het NAC werken, wonen en vrije tijd combineert. Op het terrein van het oud mijngebouw achter het NAC wordt een cleantechcampus ontwikkeld. Het oude mijngebouw doet hierbij dienst als incubator voor jonge bedrijven in de cleantechsector en kreeg de naam Greenville. Tussen het NAC en Greenville wordt een woonzone ontwikkeld, waarin een pilootproject rond cohousing is voorzien.
Houthalen omvat naast het centrum nog vier gehuchten die tevens parochies zijn. Langs de N74 ligt Laak dat door lintbebouwing naar de centrumkern toe gegroeid is. In het westen tegen de grens met Heusden ligt Lillo. De benaming is afkomstig van linde en het toponiem lo. Bij de Sint-Catharinakapel staan nog twee (oude) lindebomen.
Lillo bevat een Schansstraat met bijhorende schans waar eerder de mensen zich verschansten in slechtere tijden of aanvallen van buitenaf. De schans is nog zichtbaar door een hoog liggende rechthoek met daarrond een beek. De houtwallen zijn verdwenen. In het zuidoosten ligt Meulenberg met zijn mijnwerkerstuinwijken. Meulenberg is ook vergroeid met het centrum. In het oosten ligt Houthalen-Oost, bestaande uit recentere verkavelingen. De bebouwde kernen van Houthalen-Oost en het Genkse Zwartberg sluiten op elkaar aan.
Helchteren is de meest noordelijke deelgemeente en ligt grotendeels langs de N74 en de weg van Heusden naar Meeuwen. In het oosten van de deelgemeente ligt nog het landelijke gehucht Sonnis.
Aangrenzende gemeenten De buurgemeenten zijn Hechtel-Eksel, Peer, Oudsbergen, Genk, Zonhoven, Heusden-Zolder en Beringen.
Demografie Demografische ontwikkeling Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.
Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari
Inwoners van jaar tot jaar op 1 januari1992 tot heden jaar Aantalhttps://view.officeapps.live.com/op/view.aspx?src=https%3A%2F%2Fstatbel.fgov.be%2Fsites%2Fdefault%2Ffiles%2Ffiles%2Fdocuments%2Fbevolking%2F5.1%2520Structuur%2520van%2520de%2520bevolking%2FBevolking_per_gemeente.xlsx&wdOrigin=BROWSELINK Evolutie: 1992=index 1001992 100,01993 101,31994 101,71995 102,61996 103,41997 103,81998 104,31999 105,02000 105,42001 105,62002 106,22003 106,12004 106,82005 107,52006 108,02007 108,42008 108,22009 108,72010 108,72011 109,42012 109,52013 110,12014 110,52015 110,62016 110,42017 110,42018 110,52019 110,62020 110,22021 110,02022 111,32023 111,72024 111,52025 111,62026 111,4
Politiek Structuur De gemeente Houthalen-Helchteren ligt in het kieskanton Peer en het provinciedistrict Peer, het kiesarrondissement Hasselt-Tongeren-Maaseik (identiek aan de kieskring Limburg).
Houthalen-Helchteren Supranationaal Nationaal Gemeenschap Gewest Provincie Arrondissement Provinciedistrict Kanton Gemeente AdministratiefNiveau Maaseik Houthalen-Helchteren BestuurEuropese Commissie Belgische regering Vlaamse regering Deputatie Gemeentebestuur RaadEuropees ParlementKamer vanvolksvertegenwoordigers Vlaams Parlement Provincieraad GemeenteraadKiesomschrijvingNederlands KiescollegeKieskring LimburgHasselt-Tongeren-Maaseik Peer PeerHouthalen-HelchterenVerkiezing Europese Federale Vlaamse Provincieraads- Gemeenteraads-
(Voormalige) Burgemeesters
Tijdspanne Burgemeester 1977 - 1982 Jan Gerits (CVP) 1983 - 1992 Lode Franssens (CVP) 1992 - 2000 Maurice Vanoevelen (CVP) 2001 - 2003 Jules D'Oultremont (sp.a) 2003 - heden Alain Yzermans (sp.a/Vooruit)
Legislatuur 2024-2030 Burgemeester bleef Alain Yzermans (HOPPAH, een kartellijst van Vooruit, CD&V en Groen). Hij leidt een coalitie bestaande uit HOPPAH en het kartel N-VA-BUUR. Samen vormen ze de meerderheid met 28 op 31 zetels.
Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976 Partij of kartel 10-10-1976Gegevens 1976-2000:Verkiezingsdatabase Binnenlandse Zaken. Gearchiveerd op 10 januari 2022. 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000 8-10-2006 14-10-201214-10-201813-10-2024 Stemmen / Zetels %27%27%27%27%29%29%31%31%31 CVP1 / CD&V2 / HOPPAHB67,7812039,2111233,4211041,9411429,4911024,442822,142821,92744,1B 15 SP1 / sp.a2 / sp.a-Groen-plusA / HOPPAHB19,991528,051831,811027,51830,2711034,8521227,96A1026,3A9 Agalev1 / Groen!2 / sp.a-Groen-plusA / HOPPAHB- - - 7,05119,04125,5821 VU1 / VU&ID2 / OM-NU!3 / N-VA4 / N-VA - BUURA12,231 211,181 28,631 2- 3,822 012,663319,404614,04438,3A13 S&D1 / BUUR2 / N-VA - BUURA- - - - - - 16,571521,918 PVV1 / VLD2 / Open Vld3- - 4,93106,492111,39236,29214,6230- - Vlaams Blok1 / Vlaams Belang2- - 1,94108,911215,991413,02247,642210,02313,023 INSPRK- - - 6,741- - - - - NIEUW- 20,06519,275- - - - - - PVDA - 1,50-0,450 - - - 3,004,60 Anderen(*)- -- 0,92 0- 3,1701,6902,90- 11200 1337814872159091802520550210642113213019 Opkomst % 96,9595,8494,9396,1093,9693,757,4 Blanco en ongeldig %5,28 5,985,734,444,473,763,984,30,8 De zetels van de gevormde meerderheid staan vetjes afgedrukt. De grootste partij staat in kleur.De rode cijfers naast de gegevens duiden aan onder welke naam de partijen telkens bij een verkiezing opkwamen.(*) 1994: AOV (0,92%) / 2006: Houthalens-Belang (1,45%), Lijst Remi Timmers (1,72%) / 2012: HART / 2018: U&WIJ (2,2%), ECHT (0,4%), Be.One (0,3%)
Bezienswaardigheden thumb|Het NAC in Houthalen
Toerisme en recreatie Houthalen-Helchteren telt op haar grondgebied drie recreatiedomeinen: Kelchterhoef, "de Plas", de hoeven, wandel- en fietstrajecten, camping Hengelhoef, natuur- en recreatieterrein Molenheide, gemeentelijk wild-wandelpark, camping en complex met zwembaden, tennisterreinen en overdekte speeltuin
Het naturistenterrein van Houthalen bevond zich bij het gehucht Lillo.
Bekende personen
Emile Van Coppenolle (1893-1975), militair en colloborateur Gerard Bijnens (1911-1992), politicus Marcel Hendricks (1925-2008), wielrenner Harry Martens (1945), scheikundige en hoogleraar Roger Loysch (1951), wielrenner Ingrid Daubechies (1954), wis- en natuurkundige Ann Vervoort (1977-2010), danseres en zangeres Désirée Viola (1992-2018), actrice en danseres William Baeten (1997), voetballer
Externe link Officiële website