thumb|De Demer in Lummen met de lijnzaadmolen en helemaal achteraan rechts Het Pakhuis Lummen is een gemeente in de Belgische provincie Limburg. De gemeente telt ruim 15.000 inwoners en behoort tot het gerechtelijk kanton Hasselt 2 en kieskanton Herk-de-Stad.
Etymologie De eerste vermelding van Lummen stamt uit 1200, als Lumm. Dit is afkomstig van het Germaanse woord lom, dat vochtig betekent.
Geschiedenis Oorspronkelijk was dit een landgoed ("villa") van de Prins-bisschop van Luik. De kern hiervan (Lummen-Koersel) vormde tot 1180 één parochie. Van de 10e tot de 12e eeuw breidde het Graafschap Loon zich uit in noordelijke richting en nam ook de villa in beslag en de Graven stichtten er een allodium, doch in 1203 werd dit gebied weer aan de Prins-bisschop overgedragen en in leen genomen. Het werd in achterleen gegeven aan Lodewijk van Walcourt. In 1350 kwam Lummen in bezit van het Huis van der Mark-Arenberg. Deze familie bleef in bezit van de heerlijkheid tot aan de Franse tijd (1794). Ook de Hertogen van Brabant beweerden echter recht te hebben op een deel van Lummen, terwijl de (Loonse) vrijheren van Lummen soms poogden een vrijstaat te stichten in het gebied, waarbij de Hertogen van Brabant meerdere malen hun rechten aan deze Loonse heren trachtten te verkopen. Overigens bezaten de Heren van Lummen ook het patronaatsrecht van de parochies in hun gebied, dat ook Linkhout en Koersel, en vanaf 1260 ook Schulen omvatte.
Op 17 augustus 1943 haalde een Duits jachtvliegtuig een Amerikaanse B-17-bommenwerper van de 94ste Bomb Group neer boven Lummen. De brokstukken van het vliegtuig kwamen terecht in de omgeving van de huidige Kanadastraat. Zes bemanningsleden sneuvelden, twee werden als krijgsgevangenen overgebracht naar Duitsland en twee konden ontkomen. Op de parking van het Oosterhof, in de buurt van de crash, werd op 17 augustus 2013 een gedenkteken onthuld. Op 21 februari 1945 stortte in de Goeren in Linkhout een Avro Lancaster-bommenwerper van de Royal Australian Air Force neer nadat hij beschoten werd door een Duitse nachtjager. Slechts de piloot Alex Jenkins overleefde de crash, de overige zes bemanningsleden kwamen om. Op de plaats van de crash staat nu een gedenkteken.
Geografie Lummen ligt op het kruispunt van diverse streken: geografisch heeft Lummen kenmerken van het Hageland, Haspengouw en voornamelijk de Kempen. Doorheen de gemeente Lummen stromen de rivier de Demer, de Mangelbeek en de Zwarte Beek.
Deelgemeenten # Naam Opp.(km²) Inwoners(2025) Inwonersper km² NIS-code 1 Lummen 38,18 10.584 277 71037A 2 Linkhout 5,75 2.148 373 71037B 3 Meldert 9,76 2.613 268 71037C
Overige kernen Er zijn nog een tal van gehuchten: Geneiken, Genenbos, Gestel, Goeslaar, Groenlaren, Laren, Mellaar, Molem, Oostereinde, Rekhoven, Schalbroek en Tiewinkel.
Nabijgelegen kernen Beringen, Schulen, Viversel, Kermt, Eversel, Bolderberg
Aangrenzende gemeenten
Demografie Demografische ontwikkeling voor de fusie
Bronnen:NIS 1831 t/m 1970=volkstellingen; 1976 = inwonertal per 31 december
Demografische ontwikkeling van de fusiegemeente Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.
Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari
Inwoners van jaar tot jaar op 1 januari1992 tot heden jaar Aantalhttps://view.officeapps.live.com/op/view.aspx?src=https%3A%2F%2Fstatbel.fgov.be%2Fsites%2Fdefault%2Ffiles%2Ffiles%2Fdocuments%2Fbevolking%2F5.1%2520Structuur%2520van%2520de%2520bevolking%2FBevolking_per_gemeente.xlsx&wdOrigin=BROWSELINK Evolutie: 1992=index 1001992 100,01993 101,31994 102,11995 103,71996 104,21997 104,41998 105,01999 106,02000 106,02001 106,32002 106,52003 106,92004 107,22005 107,32006 107,52007 108,42008 110,02009 111,32010 112,22011 112,52012 112,72013 113,22014 114,12015 114,42016 114,72017 115,12018 115,92019 116,92020 117,62021 118,52022 119,12023 120,72024 120,32025 120,52026 121,3
Politiek Structuur De gemeente Lummen ligt in het kieskanton Herk-de-Stad en het provinciedistrict Sint-Truiden, het kiesarrondissement Hasselt-Tongeren-Maaseik (identiek aan de kieskring Limburg).
Lummen Supranationaal Nationaal Gemeenschap Gewest Provincie Arrondissement Provinciedistrict Kanton Gemeente AdministratiefNiveau Hasselt Lummen BestuurEuropese Commissie Belgische regering Vlaamse regering Deputatie Gemeentebestuur RaadEuropees ParlementKamer vanvolksvertegenwoordigers Vlaams Parlement Provincieraad GemeenteraadKiesomschrijvingNederlands KiescollegeKieskring LimburgHasselt-Tongeren-Maaseik Sint-Truiden Herk-de-StadLummenVerkiezing Europese Federale Vlaamse Provincieraads- Gemeenteraads-
Geschiedenis (Voormalige) burgemeesters Tijdspanne Burgemeester1903 - 1945Henry Briers de Lumey1977-1982Willy Putzeys (Volksunie) 1989 - 2006 Roger Renders (CVP / CD&V) 2007 - heden Luc Wouters (CD&V)
Legislatuur 2018-2024 Burgemeester is Luc Wouters (CD&V). Hij leidt een coalitie bestaande uit CD&V en N-VA. Ondanks het behalen van de volstrekte meerderheid vormt hij toch samen met de N-VA een meerderheid met 15 op 23 zetels.
Legislatuur 2024-2030 Burgemeester bleef Luc Wouters (CD&V). Hij leidt een coalitie bestaande uit CD&V en N-VA, die samen een meerderheid van 15 op 25 zetels hadden behaald.
Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976 Partij of kartel 10-10-19761976-2000:Verkiezingsdatabase Binnenlandse Zaken. Gearchiveerd op 10 januari 2022. 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000 8-10-2006Gegevens 2006: http://www.vlaanderenkiest.be/verkiezingen2006. Gearchiveerd op 18 mei 2024. 14-10-2012Gegevens 2012: www.vlaanderenkiest.be/verkiezingen2012 14-10-2018 13-10-2024Stemmen / Zetels%21%21%21%21%23%23%23%23%25 CVP1/ CD&V246,611143,0211036,411843,1411044,1811136,8021044,2221143,721247,2212 SP1/ sp.a2/ sp.a-GroenA/ sp.a Plus3/ Vooruit4 / Team 3560C12,021222,911526,271628,331627,861725,782622,93A518,63437,6C10 Socialistische Partij Anderssp.a-Groen A / Groen1 / Team 3560C- - - - - - 14,813 PVV1/ VLD2/ VLD-VIVANT3/ LL-N-VA-VLDB/ Open Vld4 / Team 3560C28,831617,711317,6713152316,71239,813230,65B77,441 VU-DC1/ VU2/ RUIM3/ VU&ID4/ LL5/ LL-N-VA-VLDB/ N-VA612,551216,361319,652413,533211,244218,005415,56315,163 Vlaams Belang - - - - - 9,611- - Correct!- - - - - - 2,210- -Totaal stemmen 7424 85129185963910166102371024511138 7623Opkomst % 98,0596,2496,1296,66 94,5994,7 63,3Blanco en ongeldig %2,87 3,614,175,164,723,73 5,535,2 1,8 De zetels van de gevormde coalitie staan vetjes afgedrukt. De grootste partij is in kleur.
Bezienswaardigheden thumb|De Duizendjarige Eik thumb|De Onze-Lieve-Vrouw Hemelvaartkerk thumb|Kasteel De Burg thumb|Het Schulensmeer thumb|Kasteel van Loye thumb|Kleine watermolen op de Mangelbeek thumb|Kasteel Lagendal thumb|Knooppunt Lummen
De Duizendjarige Eik (stamomtrek: 640 cm; hoogte: 17m; leeftijd: circa 700 jaar oud) staat in het gehucht "Mellaer". Het Pakhuis en de lijnzaadmolen aan de Demer, op de grens met Schulen Het Schulensmeer ligt op het grondgebied van Herk-de-Stad, Halen en Lummen. Het Schulensmeer is een groot kunstmatig meer en zelfs het grootste binnenmeer van Vlaanderen. Het natuurgebied is een broedplaats voor veel watervogels. Er wordt aan kajak, windsurfen en zeilen gedaan. Grafkapel Van Willigen-Glavany. Gemeentehuis: Het gemeentehuis op het Gemeenteplein is opgetrokken in neorenaissancestijl. Het werd voltooid in 1899. In 1992 werd het gerenoveerd en met een nieuwbouw voorziene gemeentehuis in gebruik genomen. In 2013 startten de verbouwingen met aangrenzend een nieuw administratief centrum. Kapel van de Beukeboom: kluis en kapel gelegen op de top van de Willekensberg Kasteel De Burg: eind-15e-eeuws kasteel dat nu door de "Briers de Lumey" familie wordt bewoond. Kasteel Het Hamel: 18e-eeuws kasteel met boerderij. In de Tweede Wereldoorlog is het kasteel vernield en later afgebroken. De stallen en boerderij werden door de Moffarts herbouwd tot woning. Kasteel Lagendal (Saint-Paul): hier was tot 2005 een bekend sterrenrestaurant gehuisvest. Kasteel van Loye: 15e-eeuws kasteel in privébezit. Kiosk op het Gemeenteplein. Onze-Lieve-Vrouw Hemelvaartkerk: Kerk in neoromaanse stijl gelegen in de Kerkstraat. Vallei van de Zwarte Beek: natuurgebied en biotoop voor weidevogels. Wandelgebied Venusberg.
Natuur en landschap Lummen is gelegen op het Kempens laagplateau. Er zijn enkele getuigenheuvels, zoals de Willekensberg met aansluitend het Lummens Broek, en de Venusberg (61 meter).
Lummen kent diverse boscomplexen, waaronder domeinbossen van kastelen, zoals het Kasteel van Loye. Daarnaast zijn er tal van vijvers. Ten zuiden van Lummen stromen de Laambeek, de Mangelbeek en de Demer, en ten noorden van Lummen stroomt de Zwarte Beek, waarlangs zich het natuurgebied Vallei van de Zwarte Beek bevindt.
Ten oosten van Lummen loopt het Albertkanaal in noordwestelijke richting. Vrijwel parallel daaraan loopt de Europese weg 313, die weer wordt gekruist door de Europese weg 314. Bij deze kruising bevindt zich een grootschalig bedrijventerrein.
Cultuur Wapenschild
Na de fusie met Meldert en Linkhout in 1977, opteerde de gemeente voor het wapen dat in 1907 werd toegekend aan Lummen, met evenwel een wijziging in het derde kwartier. In het eerste en vierde kwartier van het gemeentewapen prijkt het oude wapen van de familie Arenberg. Dit werd in 1960 toegekend aan de voormalige gemeente Linkhout, die onder het ancien régime tot de baronie van Lummen behoorde. Het tweede kwartier vertoont het wapen van het Land van Lummen. Het gaat terug op schepenzegels uit o.m. 1447, 1451 en 1524, waarop het wapen van der Marck prijkt. De baronie van Lummen, die ook Koersel, Linkhout en Schulen omvatte, kwam in 1351 in het bezit van Everhard van der Marck, heer van Arenberg, door zijn huwelijk met Maria van Loon. Hun afstammelingen behielden Lummen tot op het einde van het ancien régime. De laatste feodale heer was August Maria, graaf van der Marck en baron van Lummen, die bij de Franse invasie in 1792 de naam Arenberg aannam. In het derde kwartier komt het wapen van de voormalige gemeente Meldert aan bod. Dat wapen gaat op zijn beurt terug op 18de-eeuwse schepenzegels met daarop het wapen van de familie Arrazola de Oñate, de laatste feodale heren van Meldert.
Als vlag koos Lummen drie verticale banen van wit, rood en wederom wit. Op de middelste rode baan, dubbel zo breed als de twee buitenste, prijkt het wapen van het Land van Lummen, namelijk het tweede kwartier van het gemeentewapen.
Evenementen Lummen had tussen 1978 tot 2000 een eigen festival "Zwemdokrock" dat jaarlijks pronkte met sterke namen op hun affiche zoals Blur, The Ramones, Heather Nova en Dogstar.
Andere jaarlijkse evenementen in Lummen..
Zomerkriebels
Ferm Tenten fuif op de tweede zaterdag van april (Lummen) Primetime Meldert op 25 april (Meldert) Chirobal Meldert op Hemelvaart (Meldert) Boemelparty op 14 augustus (Meldert) Poe-Este-Miekes op de laatste zaterdag van september (Linkhout)
Economie Door haar ligging aan zowel de E313 als de E314 en het Albertkanaal is Lummen een economische groeipool. Lummen telt vier industriezones: Zolder-Lummen, Lummen-Gestel, Lindekensveld en Genenbos-Kolenhaven. De totale oppervlakte aan bedrijventerreinen bedraagt 147,2 ha. Lummen behoort tot het Economisch Netwerk Albertkanaal. In het kader hiervan werden de regionale bedrijventerreinen van Lummen rechtstreeks met de E313 verbonden en werd ook het klaverblad omgebouwd tot een conflictvrije verkeersturbine. Deze werken werden afgerond in 2013. Het knooppunt is sindsdien veel veiliger.
Met een gemiddeld fiscaal inkomen van 14.189 euro (aanslagjaar 2006 - inkomsten over het jaar 2005) is Lummen de zevende rijkste gemeente van Limburg.
Mobiliteit