Dichter der Nederlanden (tot 2025 Dichter des Vaderlands) is een titel in Nederland die op 27 januari 2000 voor het eerst werd toegekend. Het was een initiatief van NRC Handelsblad, de NPS en de stichting Poetry International. Het idee is geïnspireerd door de in Engeland al eeuwen bestaande poet laureate. Bij de omvorming van deze titel werd er geen rekening mee gehouden dat de titel Dichter der Nederlanden in 2015 al eenmalig door het Algemeen-Nederlands Verbond (ANV) werd toegekend aan Joke van Leeuwen voor een periode van twee jaar. Die titel sloeg toen op het Nederlandstalige taalgebied, waar de huidige betrekking heeft op het koninkrijk der Nederlanden en zijn voormalige kolonies. De titel 'Dichter des Vaderlands' had volgens NRC oorspronkelijk nog "een zekere ironische lading", maar die lading verwaterde langzamerhand. In februari 2025 is de titel gewijzigd van 'Dichter des Vaderlands' in 'Dichter der Nederlanden'. Dit gebeurde op verzoek van de verschillende dragers, namelijk Babs Gons (dichter), Anne-Maartje Lemereis (componist), Mirella Klomp (theoloog), Marwan Magroun (fotograaf), Marjan Slob (denker) en Jan Vriends (stripmaker), vanwege "een gedeeld ongemak over een term (vaderlands) die als gedateerd wordt ervaren".
Naast een Dichter der Nederlanden kent Nederland ook een groot aantal stadsdichters.
Geschiedenis De eerste drager van de titel was dichter Gerrit Komrij. Weliswaar kreeg Rutger Kopland de meeste stemmen van de poëzielezers, maar hij bedankte voor de eer vanwege het vele werk dat dit met zich mee zou brengen. Nummer twee, Komrij, werd daarop de officiële eerste Dichter des Vaderlands.
Op 29 januari 2004 maakte Komrij bekend dat hij met onmiddellijke ingang zou stoppen met zijn functie. Kort hierop organiseerde Rottend Staal een verkiezing voor zijn opvolging. Op 23 februari werd dat (ad interim) Simon Vinkenoog. Deze verkiezing werd echter niet door de initiatiefnemers erkend. NRC vroeg, naar aanleiding van het overlijden van koningin Juliana, aan Ilja Leonard Pfeijffer het Dichter des Vaderlands-gedicht te schrijven.
Van 3 december 2004 tot 2 januari 2005 werd de officiële verkiezing voor Komrijs opvolger gehouden, die resulteerde in de keuze – bekendgemaakt op 26 januari 2005 – van de tweede Dichter des Vaderlands, de Groningse dichter Driek van Wissen.
In januari 2009 werd Ramsey Nasr gekozen als Dichter des Vaderlands. Anders dan bij zijn twee voorgangers, was de keuze van het publiek niet langer vrij, maar werd deze door een commissie beperkt tot een shortlist van vijf kandidaten.
Per 31 januari 2013 werd Anne Vegter Dichter des Vaderlands. Zij werd niet gekozen, maar door een commissie benoemd voor vier jaar. Zij werd opgevolgd door Ester Naomi Perquin (2017-2019), Tsead Bruinja (2019-2021), Lieke Marsman (2021-2023) en Babs Gons (2023-2025). In laatstgenoemde periode werd de titel omgedoopt tot 'Dichter der Nederlanden'. Begin 2026 werd Nisrine Mbarki benoemd tot de volgende Dichter der Nederlanden, tot 2028.
Dichters Dichter Periode in functie Gerrit Komrij 2000-2004 Simon Vinkenoog 2004-2005 Driek van Wissen 2005-2009 Ramsey Nasr 2009-2013 Anne Vegter 2013-2017 Ester Naomi Perquin 2017-2019 Tsead Bruinja 2019-2021 Lieke Marsman 2021-2023 Babs Gons 2023-2025 Nisrine Mbarki 2026-2028
In België Ook België heeft eerder al eens een Dichter des Vaderlands gehad: in 1899 werd de Franstalige Vlaamse dichter Emile Verhaeren door koning Albert I benoemd als 'poète national'.
Vanaf januari 2014 werd de eretitel opnieuw toegekend. Om de twee jaar gaat de eretitel naar een dichter uit een andere taalgemeenschap. Voor meer informatie, zie Dichter*es van België.
Zie ook Stadsdichter De Eenzame Uitvaart Dichter*es van België Lijst van Amsterdamse stadsdichters
Externe link Officiële website
Categorie:Nederlandse literatuurprijs