Alken (Limburgs: Alleke) is een dorp en gemeente in de Belgische provincie Limburg. Alken behoort tot het kieskanton en het gerechtelijk kanton Borgloon en het kiesdistrict Tongeren. Geografisch en landschappelijk behoort de gemeente tot de Haspengouwse fruitstreek, en zij ligt net ten zuiden van de Limburgse provinciehoofdstad Hasselt. Alken telt ruim 11.000 inwoners, die AlkenaarsVRTtaal.net - Alken (gearchiveerd) worden genoemd.
Toponymie Alken duikt voor het eerst op in de geschiedenisboeken in 1066 onder de naam Alleche. Vanaf 1180 wordt het officieel Alken maar in de volksmond wordt er nog vaak Alleke gezegd. De naam Alleche zou afgeleid zijn van Ale/Al/Ala, een oudnederfrankisch woord voor riviertje of waterloop en het Gallo-Romeinse woonsuffix -acum (alliacum). Een verwijzing naar het feit dat Alken ontstaan is aan het riviertje de Herk, dat door de gemeente stroomt.
Geschiedenis Vanaf deze periode was Alken steeds een Luikse enclave in het graafschap Loon. Met uitzondering van de eerste helft van de 13e eeuw, toen de graven van Loon tijdelijk de voogdij over Alken bezaten.
Binnen het gebied bevonden zich meerdere Loonse, Luikse en allodiale cijns- en laathoven; onder meer het cijnshof Blekkenberg (afhankelijk van de abdij van Averbode), het cijnshof Gustingen (waarschijnlijk afhankelijk van de graaf van Loon) en de centrale hoeve op het Laagdorp waar de prins-bisschoppen een zomerverblijf hadden.
Alken had in 1467 te lijden van de plunderingen door soldaten van Karel de Stoute. In 1580 werd het dorp geplunderd door het Spaanse garnizoen van Zoutleeuw en twee jaar later door de soldaten van de graaf van Mansfeld.In 1631 was Alken het slagveld van een Staats-Spaans treffen.
In 1789 was Alken een van de belangrijkste centra van de Luikse Revolutie. De Franse bezetting, vijf jaar later, luidde echter het einde van het prinsbisdom Luik in. Zo werd Alken in 1795 samen met het graafschap Loon een deel van het het Franse departement Nedermaas.
Na de nederlaag van Napoleon in 1814 werd Alken een deel van de toenmalige provincie Limburg in het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden en vanaf de Belgische Revolutie in 1830 tot de Belgische provincie Limburg.
De gemeente werd rond 13 mei 1940 bezet door het Duitse leger en bevrijd op 6 september 1944. Minstens drie weerstanders werden naar het Auffanglager van Breendonk getransporteerd.Breendonkgevangenen per gemeente, Jan Hertogen, 8 september 2014. Gearchiveerd op 5 mei 2021.De site bel-memorial.org bel-memorial.org geeft details over een meerdere weerstanders die omkwamen.
In maart en april 2020 werd de gemeente erg zwaar getroffen door de eerste golf van de Coronapandemie. Alken was tijdens deze golf de Belgische gemeente met het grootste aantal positieve testen per inwoneraantal.https://www.hbvl.be/cnt/dmf20200331_04908382. Gearchiveerd op 27 december 2021. Meer dan 40 oudere bewoners van de gemeente lieten bij deze uitbraak van COVID-19 het leven.
Geografie Dorpskernen De gemeente heeft geen deelgemeentes. Naast Alken-Centrum liggen op het grondgebied nog twee andere dorpskernen, Sint-Joris en Terkoest.
Alken-Centrum ligt in het oosten van de gemeente, tegen Hasselt en Wellen. Het is de oudste en grootste dorpskern van Alken. Het gemeentehuis, de bibliotheek, de sporthal, het jeugdhuis, het OCMW, en de meeste winkels en instellingen zijn hier gelegen. Ongeveer de helft van de inwoners van Alken, ruim 5600, woont in Alken-Centrum. left|thumb|450px|Uitzicht op Alken-Centrum met tennishallen (links), brouwerij (midden) en Aldegondiskerk (rechts)
Sint-Joris ligt in het zuiden van Alken, tegen de gemeentes Sint-Truiden en Nieuwerkerken. Ongeveer een kwart van de Alkenaren, ruim 2300, woont in Sint-Joris. De naam is afkomstig uit het verhaal van Sint-Joris en de draak. 450px|left|thumb|Uitzicht op het centrum van Sint-Joris vanuit zuidelijke-westelijke richting
Terkoest ligt in het noordwesten van de gemeente, tegen Hasselt en Nieuwerkerken. Ongeveer een kwart van de Alkense bevolking, ongeveer 2500, woont in Terkoest. De naam Terkoest is ofwel afkomstig van een oud woord voor begroeiingHenegouwse nederzettingsnamen: Een inleiding II; Jan Segers; Vereniging voor Limburgse Dialect- en Naamkunde; Hasselt; 1994. Gearchiveerd op 1 oktober 2017. of van een volksbenaming voor de locatie namelijk 'Ter Kozen' oftewel 'in de richting van Kozen' (deelgemeente van Nieuwerkerken). 450px|left|thumb|Uitzicht op Terkoest vanuit zuidoostelijke richting
Soms wordt de stationsbuurt rond het station van Alken aan spoorlijn 21 als een vierde kern in Alken gezien. Vroeger was er een schooltje, maar dat is verhuisd naar het centrum van Alken.
Nabijgelegen kernen Sint-Lambrechts-Herk, Terkoest, Sint-Joris, Ulbeek, Wellen, Wimmertingen
Demografie Demografische ontwikkeling
Bron:NIS - Opm:1831 t/m 1970=volkstellingen; vanaf 1980= inwoneraantal per 1 januari
Inwoners van jaar tot jaar op 1 januari1992 tot heden jaar Aantalhttps://view.officeapps.live.com/op/view.aspx?src=https%3A%2F%2Fstatbel.fgov.be%2Fsites%2Fdefault%2Ffiles%2Ffiles%2Fdocuments%2Fbevolking%2F5.1%2520Structuur%2520van%2520de%2520bevolking%2FBevolking_per_gemeente.xlsx&wdOrigin=BROWSELINK Evolutie: 1992=index 1001992 100,01993 100,91994 101,71995 103,01996 104,11997 104,31998 105,41999 106,02000 106,22001 106,62002 106,92003 106,82004 107,52005 107,52006 107,62007 108,02008 108,62009 108,82010 109,52011 109,92012 110,22013 110,52014 111,02015 111,32016 111,62017 112,02018 112,72019 112,02020 113,32021 113,82022 114,52023 115,32024 116,12025 116,32026 116,3
Politiek Structuur De gemeente Alken ligt in het kieskanton Borgloon en het provinciedistrict Sint-Truiden, het kiesarrondissement Hasselt-Tongeren-Maaseik (identiek aan de kieskring Limburg).
Alken Supranationaal Nationaal Gemeenschap Gewest Provincie Arrondissement Provinciedistrict Kanton Gemeente AdministratiefNiveau Hasselt Alken BestuurEuropese Commissie Belgische regering Vlaamse regering Deputatie Gemeentebestuur RaadEuropees ParlementKamer vanvolksvertegenwoordigers Vlaams Parlement Provincieraad GemeenteraadKiesomschrijvingNederlands KiescollegeKieskring LimburgHasselt-Tongeren-Maaseik Sint-Truiden BorgloonAlkenVerkiezing Europese Federale Vlaamse Provincieraads- Gemeenteraads-
Geschiedenis (Voormalige) Burgemeesters Tijdspanne Burgemeester 1796 - 1798 Philippe Monfert 1798 Hubert Godfroid Palmaerts 1798 - 1800 Walther Schoenaers 1800 - 1806 Chretien Wanten 1806 - 1808 Arnold Simons 1808 - 1814 Lambert de Saeren 1814 - 1819 Arnold Simons 1819 - 1820 Albert Joseph de Corswarem 1820 - 1825 Joannes Boes 1825 - 1830 Albert Joseph de Corswarem 1830 - 1840 Adrien François d'Ercketeel 1840 - 1862 Joannes Boes 1862 - 1864 Jan Schouderden 1864 - 1872 Jozef Thijs 1872 - 1875 Joannes Thenaers Tijdspanne Burgemeester 1875 - 1882 Henri Loix 1882 - 1895 Jan Vannitsen 1895 - 1943 Laurent Wijgaerts 1943 - 1944 Alfons Swartelé 1944 - 1953 Jozef Putzeys 1953 - 1965 Clement Jardin 1965 - 1967 Roger Wijgaerts 1967 - 1970 Clement Robben 1970 - 1975 Clement Jardin 1975 - 1994 Raymond Jeuris (CVP"Flor Orij neemt na een kwarteeuw (beetje) gas terug"; Alkernatief; oktober 2011 (groenalken.spinternet.be/alkernatief, pdf-bestand niet meer beschikbaar)) 1995 - 2000 Magda HanssenTijdlijn burgemeesters Alken; Geschiedkundige kring Alken. Gearchiveerd op 16 juni 2019. (CVP) 2001 - 2011 Hendrik Verbrugge (CD&V) 2011 - 2012 Frank Deloffer (CD&V) 2013 - heden Marc Penxten (N-VA)
Legislatuur 2007 - 2012 De nieuwe partij KristalHelder (KH) haalde uit het niets 6 mandaten.Alle partijen verliezen aan slokop Kristalhelder, Het Nieuwsblad, 8 oktober 2006. Gearchiveerd op 20 augustus 2016. Burgemeester was Hendrik Verbrugge, hij leidde een coalitie van CD&V, VLD en sp.a. OCMW-voorzitster was Magda Hanssen (CD&V). In 2007 verliet Open Vld de bestuursmeerderheid en werd ze vervangen door KH, wel bleven de drie Open Vld-schepenen op post.EVA vervangt doodgebloed Kristalhelder, Het Nieuwsblad, 13 augustus 2012. Gearchiveerd op 20 augustus 2016. Twee maanden na de verkiezingen was die laatste partij uit elkaar gevallen; onder andere Hilde Bollen en Erik Buntinx verlieten toen de partijAl breuk bij Kristalhelder, Het Belang van Limburg, 4 december 2006. Gearchiveerd op 17 augustus 2016."Wij hebben Buntinx zelf uit Kristalhelder gezet"' Het Belang van Limburg, 5 december 2006. Gearchiveerd op 17 augustus 2016. en gingen verder onder de naam 'Positief Alken'.Alkense meerderheid wisselt per dossier, Het Belang van Limburg, 21 januari 2008. Gearchiveerd op 17 augustus 2016. Kort daarop stapte KristalHelder uit de bestuursmeerderheid.Kristal- Helder stapt in Alken uit meerderheid, De Standaard, 19 januari 2008. Gearchiveerd op 14 augustus 2016. Sindsdien werd de meerderheid gevormd door CD&V, sp.a en enkele onafhankelijken. Eind augustus 2012 verliet schepen Marc Rego Open Vld en sloot hij zich aan bij Echt Voor Alken (evA).
Legislatuur 2013 - 2018 Lijsttrekkers bij de verkiezingen van 2012 waren voormalig LDD-er Sylvan Engelen (Om-Mekaar)Politieke versnippering bereikt hoogtepunt, Het Nieuwsblad, 28 augustus 2012. Gearchiveerd op 10 augustus 2017., Marc Rego (evA)evA werpt zich op als enige lokale Alkense partij, deredactie.be 1 augustus 2012. Gearchiveerd op 10 augustus 2017., Frank Vroonen (Groen)Groen klaar met lijst, Het Nieuwsblad 24 augustus 2012. Gearchiveerd op 10 augustus 2017., Marc Penxten (N-VA)NV-A maakt lijst bekend, Het Nieuwsblad 28 augustus 2012. Gearchiveerd op 10 augustus 2017., Andrea Achten (sp.a)sp.a stelt lijst voor, Het Belang van Limburg, 18 september 2012. Gearchiveerd op 10 augustus 2017., Frank Deloffer (CD&V)CD&V Alken de lijst voor de verkiezingen van 2012 Het Belang van Limburg, 8 september 2012. Gearchiveerd op 10 augustus 2017. en Igor Philtjens (Open Vld).Open VLD stelt lijst voor, Het Nieuwsblad, 1 september 2012. Gearchiveerd op 10 augustus 2017. Burgemeester is Marc Penxten van de N-VA. Hij leidt een coalitie van N-VA, Open Vld en Groen. Samen hebben ze de meerderheid met 13 op 21 zetels. Voorts bestond het schepencollege uit André Vanhex, Filip Vanvinckenroye, Anita Vanhove-Reekmans (allen Open Vld), Ingrid Loix, Cindy Vandormael (beide N-VA). Frank Voonen (Groen) werd OCMW-voorzitter.Belangrijkste posten zijn verdeeld, Het Nieuwsblad, 15 oktober 2012
Legislatuur 2019 - 2025 N-VA werd de grootste partij met 11 op 21 zetels en vormde een coalitie met Groen, dat drie zetels had behaald. Marc Penxten (N-VA) bleef burgemeester.
Legislatuur 2025 - 2030 N-VA bleef de grootste partij met 9 op 21 zetels en ging in zee met Groen (2 zetels) en Vooruit (1 zetel). Marc Penxten (N-VA) bleef burgemeester. Vanwege een uiteindelijk afgewezen klacht van oppositiepartij 3570 bij de Raad voor Verkiezingsbetwistingen, duurde het tot 8 januari 2025 voor het nieuwe gemeentebestuur kon worden geïnstalleerd.Marc Penxten (N-VA) begint aan derde termijn als burgemeester van Alken, TV Limburg, 9 januari 2025.
Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976