Sint-Martens-Latem, in de streek vaak afgekort tot Latem, is een plaats en gemeente in de Belgische provincie Oost-Vlaanderen. De gemeente is gelegen aan de Leie en telt ruim 8.000 inwoners, die LatemnaarsVRT-Taalnet worden genoemd.
De gemeente wordt een 'kunstenaarsgemeente' genoemd (zie ook schildersdorp), omdat vele kunstenaars er hun inspiratie vonden langs de oevers van de Leie. Tegenwoordig is de gemeente echter bekender om zijn weelderige villa's; Sint-Martens-Latem geldt als een van de meest welgestelde gemeenten van België.
Deelgemeenten Sint-Martens-Latem bestaat uit twee deelgemeenten: Sint-Martens-Latem zelf en Deurle. De laatste jaren zijn deze kernen door de aangroei van de residentiële woonwijken steeds meer vergroeid geraakt, al moet hierbij vermeld worden dat deze residentiële woonwijken een lage bevolkingsdichtheid hebben en er dus nog steeds sprake kan zijn van twee duidelijke kernen.
In tegenstelling tot de meeste andere fusiegemeenten is de band tussen beide deelgemeenten geen kunstmatige uitvinding uit de jaren 70. Reeds in 1804 stelde Emmanuel Papeleu, die toen burgemeester van zowel Deurle als Latem was, een grenscorrectie tussen Sint-Martens-Leerne en Deurle voor, en indien dit niet haalbaar zou zijn, wilde hij dat Deurle en Sint-Martens-Latem zouden worden samengevoegd. Zowel de grenswijziging met Sint-Martens-Leerne als de samenvoeging van Latem en Deurle gingen toen echter niet door.
De gemeente Sint-Martens-Latem grenst aan volgende deelgemeenten (de letters verwijzen naar de kaart onderaan): a. Drongen (Gent) b. Afsnee (Gent) c. Sint-Denijs-Westrem (Gent) d. De Pinte (Nazareth-De Pinte) e. Nazareth (Nazareth-De Pinte) f. Astene (Deinze) g. Bachte-Maria-Leerne (Deinze) h. Sint-Martens-Leerne (Deinze)
Tabel Naam Opp.(km²) Inwoners(2025) Inwonersper km² NIS-code 1 Sint-Martens-Latem (I) 8,98 5.770 643 44064A 2 Deurle (II) 5,48 2.379 435 44064B
Kaart 320px|Kaart van Sint-Martens-Latem
Bezienswaardigheden
De Sint-Martinuskerk en de dorpskern werden reeds in 1983 als monument en dorpsgezicht geklasseerd. Het vroegere Latemse gemeentehuis, met zijn vermaarde Artiestenzolder, werd in 1939 opgetrokken. De Latemse Molen. Het Torenhuis aan de Baarle-Frankrijkstraat Diverse villa's en kunstenaarswoningen Voor bezienswaardigheden in Deurle, dat bekend staat als het mooiste dorp van Oost-Vlaanderen, zie Deurle.
Natuur en landschap Sint-Martens-Latem ligt aan de Leie op een hoogte van 8-10 meter. De rivierduinen kunnen een hoogte tot 20 meter bereiken. Langs de Leie ligt natuurgebied de Latemse meersen.
Demografie Demografische evolutie voor de fusie
Bron:NIS - Opm:1831 t/m 1970=volkstellingen op 31 december; 1976= inwonertal per 31 december
Demografische ontwikkeling van de fusiegemeente Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.
Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari
Inwoners van jaar tot jaar op 1 januari1992 tot heden jaar Aantalhttps://view.officeapps.live.com/op/view.aspx?src=https%3A%2F%2Fstatbel.fgov.be%2Fsites%2Fdefault%2Ffiles%2Ffiles%2Fdocuments%2Fbevolking%2F5.1%2520Structuur%2520van%2520de%2520bevolking%2FBevolking_per_gemeente.xlsx&wdOrigin=BROWSELINK Evolutie: 1992=index 1001992 100,01993 100,31994 99,81995 99,11996 99,41997 99,91998 101,51999 101,12000 100,72001 101,42002 101,42003 101,22004 100,92005 100,32006 100,32007 100,02008 100,02009 99,72010 100,92011 101,52012 101,52013 102,02014 102,22015 102,92016 103,22017 103,02018 102,62019 101,72020 101,32021 100,42022 100,12023 100,02024 99,4 2025 98,7 2026 98,8
Cultuur Sint-Martens-Latem is de wieg van het Vlaamse expressionisme, met beoefenaars als onder andere Albijn Van den Abeele, George Minne, Valerius de Saedeleer, Gustave Van de Woestijne, Albert Servaes, Jules de Praetere, Alfons Dessenis en Frits Van den Berghe, die behoorden tot de Latemse Schildersgroep, soms abusievelijk Latemse Scholen genoemd. Na hen ontstond de tweede Latemse groep: Frits van den Berghe, Gustave de Smet, Constant Permeke, Albert Saverys, Jules De Sutter, Edgar Tijtgat, en anderen. Later behoorden Fons Roggeman, Martin Wallaert, Luc-Peter Crombé, Joe Van Rossem, Chris Pots, Jef Wauters en Lea Vanderstraeten tot de vierde generatie van de Latemse Schilders.
In 1994 kocht het gemeentebestuur van Sint-Martens-Latem het huis van Edgar Gevaert en zijn echtgenote Marie Minne, dochter van George Minne. Het werd de locatie voor het Museum Gevaert-Minne waarin werken van de kunstenaars van de Latemse Scholen worden tentoongesteld.Piet Boyens, Sint-Martens-Latem - kunstenaarsdorp in Vlaanderen, Tielt (Lannoo), 1992, 1998
Politiek Burgemeesters 1869-1876: Albijn Van den Abeele ... 1965-1980: Raf Van den Abeele (Welzijn) 1980-2000: Bob Van Hooland (Welzijn) 2000-2012: Freddy Vanmassenhove (VLD) 2013-2023: Agnes Lannoo (Welzijn) 2023-heden: Pieter Vanderheyden
2013-2018 Burgemeester is Agnes Lannoo-Van Wanseele (Welzijn). Zij leidt een coalitie bestaande uit Welzijn, Samen en N-VA. Samen vormen ze de meerderheid met 14 op 19 zetels.
2019-2024 Welzijn heeft een absolute meerderheid met 10 op 19 zetels. Burgemeester blijft Agnes Lannoo-Van Wanseele (Welzijn). Zij wordt in 2023 als burgemeester opgevolgd door Pieter Vanderheyden.
2024-2030 Pieter Vanderheyden van Welzijn bleef burgemeester van Sint-Martens-Latem. De partij Welzijn had geen meerderheid meer en verruimde daarom het bestuur met N-VA. De twee partijen vormen een meerderheid met 12 op 19 zetels.
Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976 Partij 10-10-1976Gegevens 1976-2000:Verkiezingsdatabase Binnenlandse Zaken 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000 8-10-200614-10-2012Gegevens 2012: www.vlaanderenkiest.be/verkiezingen201214-10-201813-10-2024 Stemmen / Zetels %17%19%19%19%19%19%19%19%19 Welzijn761/ Welzijn238,521860,6821250,6721144,021040,332837,272836,822847,721044,329 SP1/ Groen Progressief en Sociaal2- 8,72116,9104,9110- 31,53A 65,792 0- - PVV1/ VLD2/ VLDplusA/ Voor Latem en Deurle3/ LEFC- 30,61637,531835,172744,952923,353525,33434,8C7 Deurle Latem- - - 15,92214,722 SAMEN1/ SAMEN N-VAB/ LEFC- - - - - 26,021519,141427,0B5(°°) N-VA1/ SAMEN N-VAB- - - - - - 14,891220,813 Centr L32,186- - - - - - - - Groen16,992- - - - - - - - CVP12,31- - - - - - - - Vlaams Belang- - - - - 5,190- - - Open LD- - 4,90- - - - - - 4543 52695700595162046295633063324576Opkomst % 95,4594,495,0896,5994,8794,070,7Blanco en ongeldig %2,47 2,512,32,472,002,002,532,91,0 De zetels van de gevormde coalitie staan vetjes afgedrukt. De grootste partij is in kleur.
Sport en recreatie Het 39 hectare grote golfterrein uit 1909 heette oorspronkelijk Les Buttes Blanches, maar met de taalwet heeft men de naam moeten veranderen in Royal Latem Golf Club. De aanleg van dit terrein veranderde het oorspronkelijke landschap van Sint-Martens-Latem enigszins. Bekende inwoners
Albijn Van den Abeele (1835-1918), schilder George Minne (1866-1941), tekenaar en beeldhouwer Valerius De Saedeleer (1867-1941), schilder Gustaaf De Smet (1877-1943), schilder Karel van de Woestijne (1878-1929), schrijver Edgard Tytgat (1879-1957), schilder Gustave Van de Woestyne (1881-1947), schilder Frits Van den Berghe (1883-1939), schilder Albert Servaes (1883-1966), schilder Albert Saverys (1886-1964), schilder Constant Permeke (1886-1952), schilder Edgar Gevaert (1891-1965), schilder Richard Minne (1891-1965), dichter Evarist De Buck (1892-1974), schilder Jules De Sutter (1895-1970), schilder Raf Van den Abeele (1918-2008), historicus, heemkundige en burgemeester Luc-Peter Crombé (1920-2005), schilder Henri Loos (1922-2003), ondernemer, rallyrijder, journalist en avonturier Jef Wauters (1927-2013), schilder Joe Van Rossem (1940-2004), schilder Dimitri Casteleyn (1966), auteur Gideon Kiefer (1970), beeldend kunstenaar
Nabijgelegen kernen Sint-Denijs-Westrem, De Pinte, Afsnee, Deurle
Literatuur
Categorie:Plaats in Oost-Vlaanderen