thumb|De Terwestbrug over de Moervaart te Moerbeke-Waas Moerbeke is een dorp in de Belgische provincie Oost-Vlaanderen en een deelgemeente van de stad Lokeren. De deelgemeente telt ruim 6.500 inwoners, waarvan 131 inwoners met de Nederlandse nationaliteit. De inwoners worden MoerbekenaarsVRT-Taalnet genoemd.
Moerbeke was in de omstreken vooral bekend om zijn suikerfabriek, die deel uitmaakte van de groep Iscal Sugar. Op tweede kerstdag 2007 kondigde het bedrijf echter aan dat het de vestiging in Moerbeke sloot.Nieuwsbericht sluiting suikerfabriek (gearchiveerd)
De officieuze naam "Moerbeke-Waas" wordt soms gebruikt om onderscheid te maken met het andere Moerbeke, deelgemeente van Geraardsbergen.
Etymologie De naam Moerbeke komt van enerzijds het Germaanse woord 'mora' wat veenmoeras ( of later turf-ontginningsterrein) betekent en anderzijds het Germaanse 'baki' wat beek betekent. De naam wordt voor het eerst vermeld in 1271. Reeds in de Romeinse tijd bestond er al een woonkern aan de noordelijke heirbaan.
Geschiedenis Archeologische vondsten stammen uit het epipaleolithicum, het mesolithicum en de Romeinse periode. Moerbeke ontwikkelde zich als straatdorp langs de weg van Brugge naar Antwerpen.
In de 13e en 14e eeuw, toen Moerbeke grafelijk bezit was, werden veel turfgronden aan Gentse burgers verkocht, terwijl ook de Sint-Baafsabdij ontginningen verrichtte.
In 1452 vond de Slag bij Moerbeke plaats tussen de troepen van Filips de Goede en de Gentenaren. Tijdens de godsdienstoorlogen hingen vele bewoners het calvinisme aan. In 1671 werd brand gesticht in het dorp door Franse troepen.
In 1644-1645 werd op instigatie van Alexander Farnese de Linie van de Nieuwe Vaart aangelegd met forten Francipani en Terwest, en daartussen de schans Papemutse.
Economie Moerbeke kende in de eerste helft van de 19e eeuw veel armoede, later kwamen enkele weverijen en brouwerijen en was er enige scheepsbouw. In de 20e eeuw verdwenen de meeste van deze bedrijven. Van de tweede helft van de 19e eeuw tot midden van de 20e eeuw was Moerbeke een draaischijf van ijzeren wegen waarbij de Suikerfabriek van Moerbeke een belangrijke economische rol speelde. Voor de aanlevering van de suikerbieten (afkomstig van het Waasland, Zeeuws-Vlaanderen en zelfs West-Vlaanderen) en nodige industriële productiemateriaal en de distributie van de in Moerbeke geproduceerde ruwe suiker en nevenproducten (melasse, pulp als veevoeder) stonden twee trein- en een tramlijn via het station Moerbeke-Waas met elkaar in verbinding: De spoorlijn 77A, aangelegd in 1867, verbond Lokeren via Daknam en Eksaarde met Moerbeke en verderop met Zelzate. spoorlijn 77, aangelegd tussen 1867 en 1873 als onderdeel van de alternatieve treinverbinding 'Zeelijn Antwerpen-Eeklo', verbond Moerbeke via Klein-Sinaai en Stekene met Sint-Gillis-Waas dat op zijn beurt in verbinding stond met spoorlijn 54 Mechelen - Terneuzen De tramlijn Drieschouwen - Moerbeke, aangelegd in 1915 en uitgebaat door de toenmalige Zeeuwsch Vlaamsche Trammaatschappij, verbond Moerbeke via Kruisstraat, Rode Sluis en Zuiddorpe met het Nederlandse Drieschouwen ten zuiden van Axel.
Op 21 december 2007 reed de laatste trein beladen met suikerbieten. Enkele dagen later maakte Iscal Sugar bekend de vestiging te willen sluiten. Spoorlijn 77 is sinds begin mei 2008 officieel buiten dienst gesteld en opgebroken in 2013.
Op 1 januari 2025 fuseerde de gemeente met haar zuidelijke buurgemeente Lokeren.
Natuur en landschap Moerbeke is een karakteristieke landelijke gemeente, gelegen in Zandig Vlaanderen en het Waasland. De hoogte bedraagt ongeveer 5 meter. In het zuidelijke deel van de gemeente, onder de Moervaart, bestaat het landschap uit meersen gevormd tijdens de laatste ijstijd, waarin moeraskalk en hoogveen ontstond. Het gebied is ingedeeld in akkers die afgezoomd worden door typische rijen canadapopulieren. In de Moervaartdepressie werd turf gewonnen. Ten noorden van de Moervaart ligt de Dekzandrug Maldegem-Stekene, die tussen de naaldbossen ruimte biedt aan het unieke natuurdomein Heidebos, dat zich uitstrekt over Moerbeke en Wachtebeke. Noordelijker (boven de Expresweg Antwerpen-Knokke) bestaat het landschap uit uitgestrekte polders met twee kreken, de Grote Kreek en Pereboomsgat.
Ten zuiden van de kom van Moerbeke vindt men het natuurgebied Turfmeersen in de Moervaartdepressie. Ook andere natuurgebieden, zoals de Vette Meers, liggen op het grondgebied van Moerbeke.
Kernen Hoewel de voormalige gemeente Moerbeke, in tegenstelling tot de meeste andere nu overblijvende gemeenten, geen extra territorium had bijgekregen bij de fusie van '77, bestaat het toch uit drie woonkernen.
Moerbeke is van de drie het grootst en zo goed als alle diensten waren dan ook daar gevestigd. Koewacht is een grensdorp dat deel uitmaakt van drie verschillende bestuurlijke eenheden: naast het deel op het grondgebied van Moerbeke bevinden er zich ook nog delen van het dorp in de buurgemeente Stekene en de Nederlandse gemeente Terneuzen. Als laatste is er Kruisstraat, een lintdorp gelegen langs de Oost- en Weststraat, beiden zijstraten van de Kruisstraat naar welke de woonkern vernoemd is. Koewacht als geheel is veel groter dan Kruisstraat maar als de delen van Stekene en Terneuzen buiten beschouwing worden gelaten zijn beide kernen ongeveer gelijkwaardig. In oktober 2025 vond er een bevraging plaats om het Belgische deel van Koewacht bij Stekene te voegen.
Bezienswaardigheden Het Fort Francipani De begraafplaats, met de tombes van de familie Lippens Het hof van Koudenborm De Sint-Antonius Abtkerk Het Kasteel Lippens Het standbeeld van August Lippens Het herdenkingsmonument WOI en WOII De vrijheidsboom Locomotief Suikerfabriek Het station Het standbeeld van meneer Pheip De Suikerkristal Het standbeeld van Mevrouw de Kerckhove - d' Exaerde - Lippens De Reynaertbank in het gemeentepark De Lindenplaats De watertoren De vapeurbrug De dreef naar WulfsdonkKasseiweg Etbos-Terwesttragel op onroerenderfgoed.be De kapel Heilige Antonius van Padua Geklasseerde wegedoorn in het Etsbos.Wegedoorn in het Etbos op onroerenderfgoed.be
Politiek
Bestuur 2019-2024 De burgemeester van Moerbeke is sinds 2023 Stijn Deschepper.
Gemeenteraad De Open Vld-gemeenteraadsleden zijn Robby De Caluwé, Frederic Dierinck, Nicole Stevelinck, Annelie Van Hecke en Veronique van Peperstraten.
De N-VA-gemeenteraadsleden zijn Tom Hillaert en Giovanni Ferrari.
De CD&V-gemeenteraadsleden (CD&V+) zijn Lut Van De Vijver, Martine Dieleman, Kathleen Plasschaert en Bea De Schepper.
Het Vooruit-Groen-gemeenteraadslid (Mens: Moerbeke, Ecologisch en Sociaal) is Lotfi Benhalima.
College van burgemeester en schepenen Uniek aan de politieke situatie, is dat de gemeente sinds 1847 wordt bestuurd door een absolute meerderheid van liberalen.Bart D'hondt, Een blauwe horizon. 150 jaar liberaal bestuur in Moerbeke 1847-1997, Gent, Liberaal Archief, 1997 Op dit moment zijn er drie oppositiepartijen: N-VA, die 2 van de 17 zetels heeft, CD&V met 4 zetels en Vooruit-Groen (Mens) met 1 zetel.
De huidige schepenen zijn Sarah Poppe, Koen Mertens, Peter De Bock en Inge Mertens (allen Open Vld).
Resultaten gemeenteraadsverkiezingen van 1976 tot en met 2018 Partij 10-10-1976Gegevens 1976-2000:Verkiezingsdatabase Binnenlandse Zaken 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000 8-10-200614-10-2012Gegevens 2012: www.vlaanderenkiest.be/verkiezingen201214-10-2018 Stemmen / Zetels %17%17%17%17%17%17%17%17 PVV1/ VLD2/ Open Vld358,5411154,5911156,3611257,3521057,8821053,2121047,683953,07310 AGALEV1/ Moerbeke-AndersB/ sp.a-GroenC/ MensD- 3,7410- -42,12B736,54B616,1C28,97D1 SP1/ Moerbeke-AndersB/ sp.a-GroenC/ MensD17,241220,761316,941241,22B2 CVP1/ CVP-JVIA/ Moerbeke-AndersB/ CD&V224,221 420,92A 314,0812217,9623 24,6024 CVP-JVIA/ Jongeren Voor Inwoners1/ Moerbeke-AndersB/ N-VA2 - 12,621 1318,262 313,3622 Vlaams Belang- - - - - 10,251- - PVDA- - - 1,430- - - -Totaal stemmen 3595 39594013414843434515 4584 4682Opkomst % 96,496,5395,9897,47 94,69 94,1Blanco en ongeldig %3,53 3,383,213,783,092,724,064,25 De zetels van de gevormde meerderheid staan vetjes afgedrukt. De grootste partij is in kleur.De rode cijfers naast de gegevens duiden aan onder welke naam de partijen telkens bij een verkiezing opkwamen.Zie voor de gemeenteraadsverkiezingen van 2024 en later op Lokeren.
Demografische evolutie van de deelgemeente
Bron:NIS - Opm:1831 t/m 1981=volkstellingen op 31 december; vanaf 1990= inwoneraantal per 1 januari
Inwoners van jaar tot jaar op 1 januari1992 tot heden jaar Aantalhttps://view.officeapps.live.com/op/view.aspx?src=https%3A%2F%2Fstatbel.fgov.be%2Fsites%2Fdefault%2Ffiles%2Ffiles%2Fdocuments%2Fbevolking%2F5.1%2520Structuur%2520van%2520de%2520bevolking%2FBevolking_per_gemeente.xlsx&wdOrigin=BROWSELINK Evolutie: 1992=index 1001992 100,01993 100,81994 101,51995 102,81996 103,11997 102,81998 102,41999 103,02000 102,92001 102,82002 103,12003 103,62004 103,42005 104,02006 104,52007 105,62008 106,32009 107,42010 107,52011 108,02012 110,22013 111,82014 111,82015 112,32016 113,22017 113,72018 115,52019 115,92020 117,52021 118,42022 119,62023 120,32024 120,9
Sport Voetbalclub KFC Moerbeke is aangesloten bij de KBVB en actief in de provinciale reeksen.
Bekende (ex-)inwoners
Soetkin Collier, zangeres Robby De Caluwé, politicus Roland Deswaene, politicus Wanda Joosten, actrice Kim Nelis, actrice Ayanda Patosi, voetballer Paul Van De Vijver, wielrenner Frank Van Erum, acteur Anton van Wilderode, dichter Michael Vroemans, acteur
In de media Meneer Pheip uit de stripverhalen van Nero van Marc Sleen komt uit deze gemeente. Hij zou gebaseerd zijn op Jean Marien, directeur van de suikerfabriek, waarnemend burgemeester in de periode 1915-1918. Bij zijn introductie in de reeks, in het album "De Zwarte Voeten", is hij inderdaad directeur van de suikerfabriek, heel erg liberaal, en Franstalig.
Trivia De bijnaam van de inwoners is smeerkoeketers.Belgische Spotnamen op volksverhalen.be De smeerkoek is de samengeklonterde massa van het darmscheilvet.
Nabijgelegen kernen Klein-Sinaai, Eksaarde, Wachtebeke, Kruisstraat
Literatuur
Externe link Officiële website van de gemeente Moerbeke
Categorie:Plaats in Oost-Vlaanderen