Ninove is een stad gelegen in het zuidoosten van de provincie Oost-Vlaanderen in België. De stad is gelegen aan de rivier de Dender en behoort toe tot de Denderstreek. Op 1 januari 2026 telde de stad een totale bevolking van 40.879 inwoners die Ninovieters worden genoemd. De plaatselijke benaming van Ninove klinkt als Nienof. De wekelijkse markt gaat door op dinsdag.
De gemeente Ninove bestaat uit de stad en (sinds de fusie van 1977) de deelgemeenten Appelterre-Eichem, Aspelare, Denderwindeke, Lieferinge, Meerbeke, Nederhasselt, Neigem, Okegem, Outer, Pollare en Voorde. De totale oppervlakte bedraagt 72,57 km², met een bevolkingsdichtheid van 556 inwoners per km².
Geschiedenis links|miniatuur|Wapenschild van Ninove met muurkroon. De oudste versie van de naam "Ninove", Neonifus, dateert uit de 9e eeuw. Latere versies van de stadsnaam waren 'Ninive' en 'Nineve'. De huidige versie van de stadsnaam stamt uit de 14e eeuw. De oorsprong van de stadsnaam is niet duidelijk. Er zijn twee theorieën over de herkomst: de een stelt dat de naam van Romeinse oorsprong is, de andere dat het Frankische oorsprong heeft. De betekenis van de naam is echter bekend: Ninove betekent "nieuw weiland".
Tijdens de Romeinse overheersing was Ninove een kleine nederzetting gelegen in het huidige "Nederwijk". Met de komst van de Franken in de 4e eeuw na Christus groeide de nederzetting uit tot een klein landbouwdorp. Het gebied waarop Ninove is gelegen, maakte vanaf 843 deel uit van het Heilige Roomse Rijk. In de 11e eeuw werd dit gebied veroverd door de graaf van Vlaanderen, Boudewijn V, en het hele gebied tussen de rivieren Schelde en Dender werd onderdeel van Vlaanderen.
Vanaf de 11e eeuw werd het middeleeuwse castrum versterkt tot een kasteelburcht. Omdat het op een handelsroute tussen Boulogne-sur-mer en Keulen lag, de heirbaan Boulogne-Kassel-Keulen, bloeide het dorp op en groeide uit tot een stad. In 1137 stichtten Norbertijner monniken uit de Parkabdij de Sint-Corneliusabdij (Abdij van Onze-Lieve-Vrouw en SS. Cornelius en Cyprianus), grenzend aan de stad. In 1295 kocht de graaf van Vlaanderen, Gwijde van Dampierre, de stad en de omliggende landen. Zijn kleinzoon Hendrik verleende de stad in 1339 stadsrechten.
left|thumb|1558 Wijnegem grafplaat van Guillaume de Goux, eigenaar van Meerbeke (Ninove) en kasteel van Wedergrate (Appelterre-Eichem) De 15e tot 17e eeuw waren moeilijke tijden voor de stad, omdat de regio werd geteisterd door oorlog en religieuze en politieke twisten. De abdij werd geplunderd door de Fransen in 1578 tijdens de reformatie. In 1658 werd Ninove bezet door het Franse leger. Na het Verdrag van de Pyreneeën gaven de Fransen het gebied terug aan Spanje, maar het gebied zou nog vele malen van hand wisselen tijdens de oorlogen van Lodewijk XIV en Lodewijk XV van Frankrijk.
In de 17e eeuw werd Ninove zwaar getroffen door de schadeloosstellingen die door de strijdende partijen werden opgelegd en de stad kreeg te maken met een grote economische crisis toen de lakenindustrie in verval raakte. De grote abdij werd in 1796 door de Fransen gesloten, nadat Vlaanderen bij Frankrijk werd ingelijfd. De stad diende als hoofdkwartier voor de cavalerie tijdens de Waterloo-campagne van 1815.
In de 19e eeuw werd Ninove getransformeerd door de opkomst van de industriële revolutie. De textielindustrie bloeide op en er ontstonden tal van fabrieken in de stad, waardoor de economie en de werkgelegenheid sterk verbeterden. De spoorlijn tussen Aalst en Geraardsbergen, die in 1868 werd geopend, speelde een belangrijke rol in de economische groei van de stad.
Van groot belang voor Ninove was de luciferindustrie. De eerste luciferfabriek werd in 1860 opgericht. Uiteindelijk werkten zo'n 1600 mensen in deze industrietak die onder meer het bekende merk Three Torches produceerde. In de omgeving verschenen veel populierenplantages. In 1979 kwam aan de Ninoofse luciferindustrie een einde.
In de 20e eeuw veranderde Ninove verder door de komst van moderne technologieën en infrastructuur. De stad werd een belangrijk regionaal centrum en bleef groeien in bevolking en economie. Tijdens de Eerste en Tweede Wereldoorlog werd Ninove, net als veel andere Belgische steden, getroffen door de oorlogshandelingen en de bezetting door vreemde troepen. Na de Tweede Wereldoorlog kende de stad echter een periode van wederopbouw en groei.
In de afgelopen decennia heeft Ninove een transformatie ondergaan van een industriële stad naar een stad die zich meer richt op dienstverlening en toerisme. De oude fabrieken zijn in veel gevallen omgebouwd tot moderne kantoor- en woonruimtes, en de stad heeft geïnvesteerd in het verbeteren van haar infrastructuur en voorzieningen. In 2024 werd de vernieuwde handelskern geopend.Het Laatste Nieuws
De Oudste, de Stoutste en de Wijste der Steden left|thumb|Ninove in de eerste helft van de 17e eeuw (afbeelding uit Flandria Illustrata - 1641)Ninove wordt door geschiedschrijver Antonius Sanderus in zijn werk "Flandria Illustrata" uit 1644 treffend beschreven als "de Oudste, de Stoutste en de Wijste der Steden". Sanderus baseert deze benamingen op enkele unieke kenmerken van de stad.
Ten eerste wordt Ninove de "oudste" stad genoemd omdat haar naam sterk lijkt op die van de Assyrische en Bijbelse stad Ninive. Deze gelijkenis benadrukt de historische betekenis van de stad. Ten tweede krijgt Ninove de titel "stoutste" stad vanwege de moed die haar inwoners toonden toen ze de aanvallende Aalstenaars met open poorten tegemoet gingen. Dit toont aan dat de Ninovieters niet bang waren om de confrontatie aan te gaan. Tot slot wordt Ninove de "wijste" stad genoemd, omdat het een van de weinige steden was die geen stadsnar in dienst had of betaalde. Dit illustreert de focus van de stad op wijsheid en verstand boven louter amusement.
Deze bijnamen zijn zo kenmerkend voor Ninove dat ze zelfs op borden bij de ingangen van de stad te vinden zijn. Sanderus' beschrijving van Ninove als "de Oudste, de Stoutste en de Wijste der Steden" benadrukt de unieke en trotse geschiedenis van deze stad, die tot op de dag van vandaag voortleeft.
Abdij van Sint-Cornelius en Sint-Cyprianus links|miniatuur|Abdij van Sint-Cornelius en Sint-Cyprianus (afbeelding uit Flandria Illustrata - 1641) De abdij van Sint-Cornelius en Sint-Cyprianus was een klooster van de Premonstratenzer Orde in het centrum van Ninove, in de provincie Oost-Vlaanderen, België. Alleen de Abdijkerk, de Abdijpoort, de Abdijmolen en Huis Van Saene (infirmerie) blijven nu nog over.
De parochiekerk van Ninove werd in 1137 omgevormd tot een Premonstratenzer Abdij door Gerard I, heer van Ninove, ter nagedachtenis aan zijn vrouw Gisela en zichzelf. De abdij was een dochterstichting van de Parkabdij buiten Leuven.
In de 16e en 17e eeuw waren het moeilijke tijden door politieke onrust en de gevolgen van de Tachtigjarige Oorlog. De 18e eeuw bracht een periode van rust en voorspoed. Alle abdijgebouwen werden herbouwd naar de plannen van Gentse architecten Jan Baptist Simoens en Frans Drieghe, onder advies van Laurent-Benoît Dewez.
De abdij werd opgeheven op 1 februari 1796 tijdens de Franse periode. Op verzoek van de lokale bevolking werd de abdijkerk in 1813 omgebouwd tot parochiekerk, gewijd aan de Tenhemelopneming van Maria. De meeste abdijgebouwen werden gesloopt in de jaren 1820, met als voornaamste overblijfsel een monumentale poort.
De huidige barokke kerk werd gebouwd vanaf 1640, maar door financieringsproblemen duurde het tot 1716 voordat de bouw hervat werd. De kerk werd ingewijd op 27 april 1727. Het orgel werd in 1728 vervaardigd door de beroemde orgelbouwer Jean-Baptiste Forceville.
De abdij van Sint-Cornelius en Sint-Cyprianus speelde een belangrijke rol in de lokale gemeenschap en de geschiedenis van Ninove. Hoewel de meeste abdijgebouwen zijn verdwenen, blijft de abdijkerk een belangrijk monument en getuige van het rijke verleden van de stad.
Bijnamen van Ninovieters De stad Ninove kent een rijke geschiedenis en cultuur, met verschillende bijnamen voor haar inwoners, zoals Wortelkrabbers, Kaffeegieters, Stekskesmannen en Voddenmarchands. De stad werd ook wel "De Oudste, de Stoutste en de Wijste der Steden" genoemd vanwege haar geschiedenis en unieke kenmerken. De Abdij van Sint-Cornelius en Sint-Cyprianus is een belangrijk historisch monument in Ninove, waarvan nu alleen de abdijkerk nog over is. Wortelkrabbers, Wortels: Ninovieters kregen de bijnaam wortelkrabbers toen ze een wortel gebruikten om de stadspoort af te sluiten tijdens een aanval van Aalst. Een ontsnapte ezel trok de wortel uit het slot en at het op, waardoor de stad toegankelijk werd voor de Aalstenaars. Sindsdien is de wortel het symbool van de stad. Kaffeegieters: Deze bijnaam komt van de gewoonte van Ninovieters om tijdens de pinksterdagen koffie aan te bieden aan bedevaarders op weg naar Halle. Stekskesmannen: Deze bijnaam verwijst naar de luciferindustrie die lange tijd veel werkgelegenheid bood in Ninove. In 1974 sloot het laatste lucifersbedrijf, Ninove Match, zijn deuren. Voddenmarchands, Voddenmannen: In de eerste helft van de 20e eeuw waren er veel opkopers van vodden en oud ijzer in Ninove en omgeving. Kinderen werden soms bang gemaakt met de uitspraak: "Ik zal u verkopen aan de voddenmarchand van Nienof!"
Kernen Ninove bestaat naast het stadscentrum nog uit de deelgemeenten Appelterre-Eichem, Aspelare, Denderwindeke, Lieferinge, Meerbeke, Nederhasselt, Neigem, Okegem, Outer, Pollare en Voorde. De wijk Lebeke heeft een eigen kerk op de grens van Outer en Denderhoutem. Herlinkhove is een verdwenen gemeente tussen Ninove en Outer.
Naam Opp.(km²) Inwoners(2025) Inwonersper km² NIS-code 1 Ninove (VIII) 10,31 15.229 1.478 41048A 2 Okegem (IX) 2,86 2.150 751 41048B 3 Meerbeke (V) 10,56 5.968 565 41048C 4 Neigem (VII) 1,06 587 555 41048D 5 Lieferinge (IV) 1,26 318 253 41048E 6 Denderwindeke (III) 15,42 3.974 258 41048F 7 Pollare (XI) 3,55 1.412 397 41048G 8 Appelterre-Eichem (I) 5,61 3.033 541 41048H 9 Voorde (XII) 5,17 1.422 275 41048J 10 Aspelare (II) 5,07 1.759 347 41048K 11 Nederhasselt (VI) 4,02 1.348 335 41048L 12 Outer (X) 8,22 3.366 409 41048M Totaal Groot-Ninove 73,12 40.580 555 41048 Bron: ninove.behttps://web.archive.org/web/20110608124136/http://www.ninove.be/nl/433/collections/216/ninove-in-cijfers.html
Bezienswaardigheden
thumb|Onze-Lieve-Vrouw Hemelvaartkerk thumb|Torentje oud stadhuis thumb|Neigembos thumb|Abdijpoort De decanale barokke Onze-Lieve-Vrouw Hemelvaartkerk is een beschermd monument De archeologische site achter de Onze-Lieve-Vrouwekerk (de grondvesten van de Premonstratenzer- of Norbertijnenabdij van Sint-Cyprianus en Sint-Cornelius die hier stond van 1137 tot 1823-1825) De Sint-Corneliuspoort of Abdijpoort (beschermd monument), die eveneens deel uitmaakte van de stadswallen Huis Van Saene, voormalige infirmerie van de abdij en woning van schilder Maurits Van Saene (beschermd monument) De Abdijmolen De Pastorij of dekenij (beschermd monument) De gotische Koepoort (beschermd monument) is een restant van de middeleeuwse stadswallen en dateert uit de 14e eeuw Het neoclassicistische oud stadhuis (beschermd monument) De kapel van het Onze-Lieve-Vrouwehospitaal, de 'hospitaalkerk' (beschermd monument) met toeristisch infokantoor en bezoekerscentrum Het Stadsmuseum Heemkundig Museum Pollare Het beeld 'de lange weg' voor het oud stadhuis Het Huis Doremont op de Graanmarkt (beschermd monument) Het beeld van de Twijnster aan de Graanmarkt Het beeld van het 'Wortelmanneken' op de Centrumlaan voor winkelcentrum Ninia naar het ontwerp van Wilfried Willems het beeld van de marathonlopers op het plein voor het winkelcentrum Ninia Dingsken, een monument voor een overleden carnavalist aan de Koepoortminiatuur|Standbeeld 'De Lange Weg'miniatuur|Standbeeld Dingsken