Jabbeke is een plaats en gemeente in de Belgische provincie West-Vlaanderen. De gemeente telt ruim 14.000 inwoners en is gelegen aan de autosnelweg E40. De patroonheilige van Jabbeke is Sint-Blasius.
thumb|left|Sint-Blasiuskerk|364x364px De Vlaamse expressionist Constant Permeke bouwde in 1929 in Jabbeke het modernistische woonhuis, annex atelier 'De Vier Winden'. Hij woonde er tot zijn dood in 1952. In het huis is thans het Provinciaal Museum Constant Permeke ondergebracht.
Geschiedenis Het dorp Jabbeke ontstond op de grens van het door de zee beïnvloede schorrengebied en Zandig Vlaanderen. De schorren werden geleidelijk ingepolderd en mogelijk ontstond in de 9e eeuw al een parochie, die in de 10e eeuw al werd gedocumenteerd: het patronaatsrecht was toen in handen van de bisschop van Doornik. In 961 werd Jabbeke voor het eerst schriftelijk vermeld, als Jabeca. Er was een kasteel dat vanaf de 15e eeuw bewoond werd door de familie Van Straten en later door de familie Van Haverskercke. Op de kaart Flandriæ de Witt uit 1680 wordt Jabbeke vermeldt als 'Labbeeke'.
Het dorp had te lijden onder plunderingen van de troepen van Maximiliaan van Oostenrijk in 1488 en van de Geuzen in 1579. In de 17e eeuw werden de landgoederen van het kasteel verkocht aan de familie Van Caloen, in 1800 door erfenis aan Van Larebeke en dan door verkoop aan burggraaf Du Bus de Gisignies. Na de Tweede Wereldoorlog werd het landgoed verkaveld tot villapark, het Flaminckapark.
In 1838 kwam het station Jabbeke gereed en in 1993 werd dit weer gesloten. Tijdens de Eerste Wereldoorlog werd dit door de bezetter gebruikt om oorlogsmateriaal naar het front te sturen. In Jabbeke kwam er een militair depot.
Kernen Naast Jabbeke-centrum liggen in de gemeente nog de deelgemeenten Snellegem, Stalhille, Varsenare en Zerkegem. De dorpjes Snellegem en Zerkegem liggen ten zuiden van Jabbeke zelf. Stalhille ligt in het noorden van het kanaal Brugge-Oostende. Varsenare ligt in het oosten, tegen de stedelijke agglomeratie van de provinciehoofdstad Brugge.
# Naam Opp.(km²)https://statbel.fgov.be/fr/open-data/population-par-secteur-statistique-10 Inwoners(2025) Inwonersper km² NIS-code 1 Jabbeke (I) 13,47 5.102 379 31012A 2 Zerkegem (V) 8,16 1.872 223 31012B 3 Stalhille (II) 10,78 705 65 31012C 4 Varsenare (III) 10,20 5.595 548 31012D 5 Snellegem (IV) 11,25 1.658 147 31012E
De gemeente Jabbeke grenst aan de volgende dorpen en gemeenten: a. Brugge (deelgemeente) (stad Brugge) b. Sint-Andries (stad Brugge) c. Zedelgem (gemeente Zedelgem) d. Aartrijke (gemeente Zedelgem) e. Bekegem (gemeente Ichtegem) f. Roksem (stad Oudenburg) g. Ettelgem (stad Oudenburg) h. Klemskerke (gemeente De Haan) i. Vlissegem (gemeente De Haan) j. Houtave (gemeente Zuienkerke) k. Meetkerke (gemeente Zuienkerke)
Kaart thumb|400px|left|Jabbeke, deelgemeenten en buurgemeenten. De gele gebieden zijn bebouwde kernen.
Bezienswaardigheden
Provinciaal Museum Constant Permeke (zie ook: Constant Permeke) Sint-Blasiuskerk Molen van Kerrebroeck
Natuur en landschap Jabbeke ligt in Zandig Vlaanderen, op de overgang naar het West-Vlaamse poldergebied. De hoogte bedraagt ongeveer 10 meter. Voorheen was dit een gebied van schorren, met aan de toenmalige kust een smalle duingordel bestaande uit onvruchtbaar zand, waar de naam Zandstraat nog aan herinnert. De plaatsnaam duidt op de aanwezigheid van een beek, tegenwoordig Jabbeekse Beek genaamd, die van zuid naar noord stroomt naar het Kanaal Brugge-Oostende.
Ten noorden van de kom ligt de autoweg A10 (1956), waar in het noordwesten de A18 zich sinds 1977 van afsplitst.
Demografie Demografische ontwikkeling voor de fusie
Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1970=volkstellingen; 1976 = inwoneraantal op 31 december
Demografische ontwikkeling van de fusiegemeente Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.
Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari
Inwoners van jaar tot jaar op 1 januari1992 tot heden jaar Aantalhttps://view.officeapps.live.com/op/view.aspx?src=https%3A%2F%2Fstatbel.fgov.be%2Fsites%2Fdefault%2Ffiles%2Ffiles%2Fdocuments%2Fbevolking%2F5.1%2520Structuur%2520van%2520de%2520bevolking%2FBevolking_per_gemeente.xlsx&wdOrigin=BROWSELINK Evolutie: 1992=index 1001992 100,01993 101,61994 102,71995 104,41996 106,21997 107,21998 108,51999 108,22000 108,82001 109,12002 109,52003 108,92004 109,22005 109,22006 108,52007 108,92008 109,42009 110,12010 108,92011 109,52012 110,22013 111,02014 110,82015 110,82016 110,82017 111,52018 111,02019 110,92020 110,92021 112,62022 113,72023 116,32024 118,62025 119,42026 119,9
Politiek Structuur Jabbeke Supranationaal Nationaal Gemeenschap Gewest Provincie Arrondissement Provinciedistrict Kanton Gemeente AdministratiefNiveau Brugge Jabbeke BestuurEuropese Commissie Belgische regering Vlaamse regering Deputatie Gemeentebestuur RaadEuropees Parlement Kamer vanvolksvertegenwoordigers Vlaams Parlement Provincieraad GemeenteraadKiesomschrijvingNederlands Kiescollege Kieskring West-Vlaanderen Brugge Brugge Brugge JabbekeVerkiezing Europese Federale Vlaamse Provincieraads- Gemeenteraads-
Burgemeesters 1916-1932 : Karel Boutens 1932-1941 : Leon Jonckheere 1941-1947 : Oscar Packeu 1947-1980 : Albert Bogaert 1980-1998 : Erik Gheeraert 1999-2006 : Roland Verleye 2007-2011 : Hendrik Bogaert 2011-2022 : Daniël Vanhessche 2022- : Frank Casteleyn
Legislatuur 2007-2012 Burgemeester was Hendrik Bogaert van de CD&V tot eind 2011. Daarna nam Daniël Vanhessche eveneens van de CD&V de leiding als burgemeester over. Deze partij had de meerderheid met 15 op 23 zetels.
Legislatuur 2013-2018 Burgemeester was Daniël Vanhessche van de CD&V. Deze partij had de meerderheid met 15 op 23 zetels.
Legislatuur 2019-2024 Burgemeester was Daniël Vanhessche van de CD&V tot begin 2022. Daarna nam Frank Casteleyn, eveneens van de CD&V, de fakkel over als burgemeester. Deze partij heeft de meerderheid met 14 op 23 zetels.
Legislatuur 2024-2030 Burgemeester is Frank Casteleyn van CD&V+. Omdat de partij haar absolute meerderheid was verloren, ging ze in zee met N-VA Visie. De twee partijen beschikken over een meerderheid van 18 op 23 zetels.
Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976 Partij of kartel 10-10-19761976-2000:Verkiezingsdatabase Binnenlandse Zaken. Gearchiveerd op 10 januari 2022. 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000 8-10-2006Gegevens 2006: http://www.vlaanderenkiest.be/verkiezingen2006. Gearchiveerd op 12 augustus 2023. 14-10-2012Gegevens 2012: www.vlaanderenkiest.be/verkiezingen201214-10-201813-10-2024 Stemmen / Zetels %21%21%21%23%23%23%23%23%23 SP1/ JA!A/ sp.a-Groen-PlusB/ sp.a2/ Vooruit317,081318,021323,61517,761414,251328,97A 713,5B 37,9219,832 Agalev1/ JA!A/ sp.a-Groen-PlusB/ Groen2- - - - 9,321112,6225,420 PVV1/ VLD2/ JA!A/ Open Vld3- - 7,741018,982419,13245,630- - LDB1/ CVP2/ CD&V3/ CD&V+464,6511560,8321468,6621654,9621550,7921453,4731552,4131547,931439,9411 N-VA1/ N-VA Visie2- - - - - - 22,711522,11527,327 Vlaams Blok1/ Vlaams Belang2- - - 4,02106,51119,36215,7820 9,4218,321 Team8490- - - - - - - - 9,42 GB18,27321,154- - - - - - - Anderen(*)- - - 4,28 0- 8,19 0- - - Totaal stemmen 6663 76068457927598751012710371103088086 Opkomst % 95,6595,2694,6196,0594,5894,667,9 Blanco en ongeldig %2,57 3,764,263,482,973,072,612,90,9 De rode cijfers naast de gegevens duiden aan onder welke naam de partijen telkens bij een verkiezing opkwamen. De zetels van de gevormde meerderheid staan vetjes afgedrukt. De grootste partij staat in kleur. (*) 1994: NIEUW (4,28%), 2006: Beter-Jabbeke??nu! (6,17%), Links Alternatief (2,02%)
Verkeer Nabij Jabbeke ligt het knooppunt Jabbeke, waar de A18 en de A10 samenkomen.
Sport In de gemeente is de sportaccommodatie van Krachtbal Jabbeke gelegen. De club behaalde acht landstitels bij de dames en twee (2009,2022) bij de heren. Zowel de heren- als de damesploeg brachten eenmaal de Beker van België mee naar huis. In deelgemeente Snellegem is een andere grote naam uit het krachtbal actief: MEZ Snellegem. De club werd veertien maal landskampioen en evenveel keer bracht ze de Beker van België mee naar Snellegem. De club was vroeger bekend als RODEMO Snellegem. De voormalige damesclub - actief van 1980 tot '86 - was eenmaal Bekerwinnaar in haar korte bestaan. In deelgemeente Varsenare ten slotte is Atlas Varsenare actief. De club werd zevenmaal landskampioen en won viermaal de Beker van België. In Jabbeke is ook het West-Vlaams Showteam actief. Deze vereniging is actief in het waterskiën met een focus op de show.
Weerradar Sinds 2 juli 2013De radar van Jabbeke is operationeel is de derde weerradar in België actief. Deze staat aan het knooppunt Jabbeke en wordt beheerd door het KMI. De radar kan door gebruik te maken van de dubbele polarisatietechniek niet alleen de hoeveelheid maar ook het soort neerslag waarnemen. Sinds 2015 lopen er experimentele testen met de weerradar van Jabbeke voor wat betreft de hagelgrootte bij de zwaardere onweders tijdens de zomermaanden.
Nabijgelegen kernen Zerkegem, Ettelgem, Stalhille, Varsenare, Snellegem
Externe links Website van de gemeente Inventaris Onroerend Erfgoed
Literatuur Stanislas BOUTENS, Jabbeke, een dorp in het Brugs Ommeland, in: Brugs Ommeland, 1972. Lucien VAN ACKER, Hoe Jabbeke aan zijn naam geraakte, in: Biekorf, 2002.
Categorie:Plaats in West-Vlaanderen