Kuurne (Frans: Cuerne) is een plaats en gemeente in de Belgische provincie West-Vlaanderen. Kuurne ligt aan de Leie, en is morfologisch sterk vergroeid met de steden Kortrijk en Harelbeke. Kuurne telt iets meer dan 14.000 inwoners.
Geschiedenis Het gebied van Kuurne was al bewoond tijdens het neolithicum, wat blijkt uit vondsten van vuurstenen werktuigen en dergelijke. Ook tal van overblijfselen uit de Romeinse tijd werden aangetroffen, zoals een waterput, brandgraven, resten van wijntonnen, aardewerk en een munt uit de tijd van keizer Trajanus.Inventaris Onroerend Erfgoed. Gearchiveerd op 14 juni 2021.
Kuurne ontstond vermoedelijk in de 11e eeuw. Er vonden toen ontginningen plaats van de bossen en moerassen waardoor de streek was gekenmerkt. De eerste vermelding van Kuurne was in 1123, als villa de Curnes, toen de Abdij van Voormezele hier gronden verwierf. In 1146 werd Kuurne als Cuerna vermeld. Het zou om een voorhistorische naam kunnen gaan, die de heldere betekent.
De oudste met name genoemde heer van Kuurne is Jakob van Halewijn, die ook heer van Gavere en Halewijn was. Hij overleed in 1262. Daarna bleef het een grafelijke heerlijkheid, en pas in 1564 werd de heerlijkheid in pacht gegeven aan Jan de Tollenaere. In 1642 kwam de heerlijkhed aan Rogier-Robrecht Rulant en in 1716 aan Karel Mesdagh. De laatste heer was Jos Emmanuel le Paige en diens wapenschild werd in 1980 aangewezen als het wapen van Kuurne.
Een kerk in Kuurne werd voor het eerst vermeld in 1146, toen het patronaatsrecht geschonken werd aan de Sint-Maartensabdij van Doornik.
Gedurende de 14e eeuw werd de lakennijverheid geleidelijk door de vlasnijverheid vervangen en midden 15e eeuw werd deze in de Leievallei geïntroduceerd. Deze nijverheid kwam in de 16e eeuw tot bloei. Het vlasroten gebeurde in rootgrachten die gevuld werden met Leiewater. Veel linnen vond aftrek in Latijns-Amerika.
De 2e helft van de 17e eeuw werd gekenmerkt door oorlogen en pas na de Spaanse Successieoorlog brak weer een bloeiperiode aan voor de linnenindustrie. Omstreeks 1750 werd de Brugsesteenweg aangelegd.
De Franse tijd bracht in 1798 de Boerenkrijg met zich mee, die ook in Kuurne van belang was, maar slechts kort heeft geduurd.
Ondertussen nam de vlasnijverheid weer toe in belang. In 1810 werd het vrij roten in de Leie toegestaan. Omstreeks 1880 kwamen de eerste industriële vlasbedrijven: er ontstonden zwingelarijen al dan niet in de vorm van zwingelmolens. In 1847 kwam er een spoorweg.
In het begin van de 20e eeuw nam het belang van de vlasnijverheid alleen maar toe, en velen kwamen ook in Kuurne wonen. Vooral vanaf 1930 werden vele vlasbedrijven gemechaniseerd.
Tot de helft van de twintigste eeuw was de Leie de belangrijkste economische ader van Kuurne. Niet alleen voor het transport, maar ook voor het roten van het vlas dat diende voor de textielindustrie. Getuige daarvan nog steeds de verschillende textielbedrijven in de industriezone Heule-Kuurne en de vroegere vlasroterij Sabbe in het Vlaspark.
Kuurne heeft tegenwoordig vooral een belangrijke woonfunctie in de Kortrijkse agglomeratie, met uitgebreide sociale huisvesting.
Kernen De gemeente Kuurne heeft geen deelgemeenten. Op het grondgebied bevinden zich toch drie woonkernen en een dorp.
In het zuiden, nabij de Leie ligt de historische kern van Kuurne zelf, met de Sint-Michielsparochie. Hieruit is Kuurne als kerkdorp ontstaan en uitgegroeid. Naast deze oude kern groeide de gemeente lange tijd vooral uit langs de invalswegen of nieuwe straten rond de kerk. Vanaf de jaren 50 groeide de bebouwing echter sterk uit door de aanleg van verscheidene nieuwe wijken.
Iets noordelijker ligt de parochie Sint-Pieter. Deze kern ontstond iets ten zuiden van de kruising van de Brugsesteenweg (N50) en de weg van Kuurne naar Lendelede. Pas halverwege de twintigste eeuw groeide deze kern uit en werd het een aparte parochie. Door toenemende woonuitbreiding is de kern met Kuurne zelf vergroeid. Een echt centrumplein of winkelcentrum heeft de kern niet, en de bevolking is grotendeels aangewezen op Kuurne zelf of handelszaken langs de Brugsesteenweg.
In het noorden ligt Sint-Katrien. Deze parochie ligt slechts gedeeltelijk in Kuurne; de kern ligt op de grens van Lendelede, Heule (deelgemeente van Kortrijk) en Kuurne. Sint-Katrien is een duidelijk afzonderlijke en landelijke kern.
Kathoek is een dorp op het grondgebied van Kuurne. Het is gesplitst in twee woonkernen, Vijverhoek en Kasteelhoek. Het dorp ligt ten westen van het centrum van Kuurne.
NaamI Kuurne (centrum)II Sint-KatrienIII Sint-PieterIV Kathoek -Vijverhoek -Kasteelhoek
De gemeente Kuurne grenst aan volgende dorpen en gemeenten: a. Kortrijk (stad Kortrijk) b. Heule (stad Kortrijk) c. Lendelede (gemeente Lendelede) d. Hulste (stad Harelbeke) e. Bavikhove (stad Harelbeke) f. Harelbeke (stad Harelbeke)
thumb|400px|left|Kuurne, kernen en buurgemeenten. De gele gebieden zijn bebouwde kernen.
Bezienswaardigheden
Architecturale bijzonderheid is de Sint-Pieterskerk die opgebouwd is uit vier hyperbolische paraboloïden. De modern gerenoveerde neogotische Sint-Michielskerk De Sint-Catharinakerk in de buurtschap Sente Het gemeentehuis, aan Marktplein 9, van 1975. De Stokerijmolen Kuurne De Hoeve Vandewalle. In het Vlaspark bevindt zich de vroegere roterij Sabbe.
Zendstation
Op 50.87257 N 3.26302 E stond een middengolfzender van BRT, die werkte op 1188 kHz met een vermogen van 5 kW.
Natuur Kuurne ligt aan de Leie, die ten behoeve van het scheepvaartverkeer werd rechtgetrokken. De Heulebeek mondt hier in de Leie uit. Het gebied van Kuurne heeft een hoogte van 12,5 tot 23 meter. Het gebied van Kuurne is dicht bebouwd, met enkel in het noordwesten nog open gebied. Naast de Heulebeek stromen nog drie andere beken doorheen Kuurne grondgebied: de Langebeek, de Hazebeek en de Vaernewijckbeek. Vroeger stroomde de Oude Ieperbeek ook doorheen Kuurne, maar deze werd drooggelegd.
Groene zones zijn er ter hoogte van een oude Leiearm en het overstromingsgebied van de Heulebeek (het Heulebeekdomein).
De Groene Long is een milieugericht project van landschapsarchitectuur. In Kuurne mondt de Heulebeek uit in de Leie.
Rond een deel van de Heulebeek, tussen het containerpark, de pastorij en taverne De Leiemeersen ligt het Vlaspark. Dit 14.000 m² grote park werd officieel geopend met een feest op 8 en 9 mei 2018. Vroeger werd er vlas geteeld en geroot op de plaats waar dit park van ligt, vandaar ook de naam. In het Vlaspark ligt onder andere een oud gebouw van de vlasroterij Sabbe.
Demografische ontwikkeling
Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari
Inwoners van jaar tot jaar op 1 januari1992 tot heden jaar Aantalhttps://view.officeapps.live.com/op/view.aspx?src=https%3A%2F%2Fstatbel.fgov.be%2Fsites%2Fdefault%2Ffiles%2Ffiles%2Fdocuments%2Fbevolking%2F5.1%2520Structuur%2520van%2520de%2520bevolking%2FBevolking_per_gemeente.xlsx&wdOrigin=BROWSELINK Evolutie: 1992=index 1001992 100,01993 101,21994 101,31995 101,71996 102,21997 101,81998 101,31999 100,72000 100,82001 100,02002 99,72003 99,72004 99,22005 98,72006 99,32007 99,52008 99,82009 100,72010 101,72011 102,22012 102,22013 102,92014 103,32015 103,22016 103,62017 104,22018 105,02019 106,32020 107,82021 108,82022 110,22023 110,62024 111,5 2025 112,32026 112,8
Ezelsgemeente Inwoners van Kuurne worden ezels genoemd. Een spotnaam die de Kortrijkzanen hen smalend gaven, toen de Kuurnenaren vroeger voor dag en dauw met ezel en kar, beladen met groenten, naar de ochtendmarkt te Kortrijk trokken.
Een andere legende gaat als volgt: lang geleden, op Aswoensdag moest de priester naar een begrafenis. Hij liet zich in de aswoensdagviering vervangen door de koster. Die kon de Latijnse woorden "Memento, homo, quia pulvis es, et in pulverem reverteris", niet onthouden. Uiteindelijk sprak de priester hem: "Ge zijt ezel geboren, ezel zult ge sterven". "Ha," zei de koster, "dat zal ik wel onthouden!" en met deze woorden gaf hij de Kuurnenaren hun askruisje.In de volksmond: de Ezels van Kuurne, uit De Standaard, 22 augustus 2006
De bekendste ezel in Kuurne is 'Ambroos'.
Politiek Structuur Kuurne Supranationaal Nationaal Gemeenschap Gewest Provincie Arrondissement Provinciedistrict Kanton Gemeente AdministratiefNiveau Kortrijk Kuurne BestuurEuropese Commissie Belgische regering Vlaamse regering Deputatie Gemeentebestuur RaadEuropees Parlement Kamer vanvolksvertegenwoordigers Vlaams Parlement Provincieraad Gemeenteraad KiesomschrijvingNederlands Kiescollege Kieskring West-Vlaanderen Kortrijk-Ieper Kortrijk Kortrijk KuurneVerkiezing Europese Federale Vlaamse Provincieraads- Gemeenteraads-
Geschiedenis De gemeenteraadsverkiezingen van zondag 8 oktober 2006 resulteerden in een verlies van 3 zetels voor CD&V ten koste van het Vlaams Belang dat in Kuurne voor de eerste maal aan de gemeenteraadsverkiezingen deelnam. Kartel, een samengaan van VLD, N-VA en onafhankelijken, behield haar 10 zetels. De lijst sp.a-groen!-spirit behield tevens haar 4 zetels. De bewindsploeg voor 2000-2006 bestond uit Kartel en sp.a met aan het hoofd burgemeester Carl Vereecke (VLD). Voor de ambtstermijn 2007-2012 is Carl Vereecke opnieuw de burgervader. Kartel ruilde echter, op verzoek van de partners N-VA en onafhankelijken, de sp.a als coalitiepartner ten voordele van CD&V. Bijgevolg heeft de nieuwe bewindsploeg Kartel-CD&V een ruime meerderheid van 16 zetel op een totaal van 23. Voor de gemeenteraadsverkiezingen van 2006 hadden de christendemocraten zich opnieuw verenigd op de lijst CD&V. In 2000 waren de christendemocraten nog verdeeld over de lijst CVP (5 zetels) en de lijst Visie van ACW-strekking (4 zetels). Ondanks de hereniging van alle christendemocratische krachten op één lijst, behaalde CD&V toch maar 6 zetels bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2006. Ondanks deze slechte electorale score, maakt CD&V deel uit van het nieuwe bestuur. Bijgevolg kan CD&V beschouwd worden als de morele overwinnaar van deze gemeenteraadsverkiezingen.
Burgemeesters Voor 2013 1965-1970 : Paul Vangansbeke 1971-1988 : André Deylgat 1989-1994 : Dries Vandekerckhove 1995-2000 : Paul Vangansbeke 2001-2012 : Carl Vereecke 2013-... : Francis Benoit
2013-2018 Burgemeester was Francis Benoit (CD&V). Hij leidde een coalitie bestaande uit CD&V, N-VA en sp.a+Groen. Samen vormen ze de meerderheid met 18 op 23 zetels.
2018-2024 Francis Benoit (CD&V) bleef burgemeester. De coalitie van CD&V, N-VA en sp.a+Groen werd hernieuwd en beschikte nog steeds over een meerderheid met 18 op 23 zetels.
2024-2030 Bij de verkiezingen van oktober 2024 trok Francis Benoit naar de kiezer met de lijst Burg+, samengesteld uit CD&V, Open Vld en enkele onafhankelijke kandidaten. De lijst behaalde de absolute meerderheid met 14 op 23 zetels, maar besloot N-VA mee te nemen in de coalitie, die hierdoor over 19 zetels beschikte.Dit is het nieuwe gemeentebestuur in Kuurne & dit willen ze realiseren, Focus WTV, 25 oktober 2024.
Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976