De Bolivariaanse Republiek Venezuela (Spaans: República Bolivariana de Venezuela) is een land in het noorden van Zuid-Amerika dat grenst aan de Caribische Zee en de Atlantische Oceaan in het noorden, Guyana in het oosten, Brazilië in het zuiden en Colombia in het westen. Voor de Venezolaanse kust liggen van links naar rechts: Aruba, Curaçao, Bonaire, Isla Margarita en Trinidad en Tobago.
Het adjectief bolivariaans(e) slaat op de Zuid-Amerikaanse vrijheidsstrijder Simón Bolívar.
Geschiedenis
De prekoloniale bewoners van het huidige Venezuela waren afstammelingen van volkeren met ruimere verspreiding over het Amazonegebied: Arowakken, Cariben en Chibchas. Door de geografie en het klimaat ontstond er nooit een centraal geleide, complexe maatschappij. Het gebied herbergde erg diverse beschavingen van zowel jager-verzamelaars (zoals de Warau) als technisch gesofisticeerde, sedentaire landbouwers zoals de Chibchas.What groups lived in Venezuela before the arrival of the Spaniards in the sixteenth century? in Miguel Tinker Salas, "Venezuela: What Everyone Needs to Know," Oxford University Press 2015.
De kolonisatie begon in 1498 met de derde reis van Christoffel Columbus. Het koloniale bewind organiseerde reservaten waarin de oorspronkelijke bevolking gemeenschappelijke gronden behield buiten het bereik van de criollos.
De naam Venezuela betekent Klein Venetië. De delta van de Orinoco deed denken aan Venetië.Rodríguez Díaz, Alberto J. (1999) 500 Años del nombre de Venezuela. Revista Bibliográfica de Geografía y Ciencias Sociales Universidad de Barcelona [ISSN 1138-9796] Nº 152, 19 de abril de 1999. Url bezocht op 23 september 2012 Venezuela was de locatie van de vijfde permanente Spaanse vestiging in Zuid-Amerika in 1513, om daarna deel te worden van de Spaanse onderkoninkrijken Peru en Nieuw-Granada. Na 1717 waren Venezolaanse provincies onderdeel van het Onderkoninkrijk Nieuw-Granada, maar in 1777 scheidde die zich daar van af als de Capitanía General de Venezuela. Na de Venezolaanse Onafhankelijkheidsoorlog, een periode van verschillende oproeren en twee tijdelijke republieken, werd het land in 1821 definitief onafhankelijk van Spanje onder leiding van Simón Bolívar, Venezuela's beroemdste zoon. Venezuela vormde met het huidige Colombia (inclusief Panama) en Ecuador de Republiek van Groot-Colombia (Gran Colombia). In 1830 werd Venezuela een onafhankelijke republiek.
Een groot deel van de 19e en 20e eeuw werd gekenmerkt door perioden van politieke instabiliteit, dictatoriaal bewind, en revolutionaire onrust. Nadat de militairen in 1958 hun actieve bemoeienis met de nationale politiek gestaakt hadden, begon een periode van democratisch civiel bestuur. In 1992 vond er een mislukte staatsgreep plaats, die door Hugo Chávez georganiseerd was. Hij werd gevangengenomen, maar herkreeg zijn vrijheid een paar jaar later. Hij stelde zich kandidaat voor het presidentschap en werd gekozen in 1998. In 2002 vond er wederom een mislukte staatsgreep plaats; ditmaal gericht tegen het bewind van Chávez. Volgens Chávez was deze coup door de VS gesteund, en ook de voormalige president van de Verenigde Staten, Jimmy Carter, denkt dat er weinig twijfel is dat de VS volledig op de hoogte was van de coup, of erbij betrokken was.Ex presidente estadounidense Jimmy Carter lamenta el rumbo adoptado por Hugo Chávez en Venezuela El Tiempo, 19 september 2009. URL bezocht op 22 december 2011 In opeenvolgende verkiezingen en referenda bleef Hugo Chávez duidelijke overwinningen behalen.
Op 5 maart 2013 maakte vicepresident Nicolás Maduro bekend dat Hugo Chávez op 58-jarige leeftijd was overleden na een lange strijd tegen kanker. Nicolás Maduro volgde hem op als president van Venezuela. De verkiezingen van mei 2018 werden geboycot door de oppositie, omdat geen sprake zou zijn van eerlijke verkiezingen. Na de verkiezingen werd bekendgemaakt dat deze door Maduro waren gewonnen.
Na massale protesten tegen het bewind van Maduro, gericht tegen de economische malaise en het repressieve bewind, riep Juan Guaidó, de gekozen voorzitter van het parlement, zich op 23 januari 2019 uit tot interim-president. Kort daarop werd hij door een groot aantal staten, waaronder de Verenigde Staten en Nederland, alsmede door het Europees Parlement, erkend als nieuwe president van Venezuela.Oppositie doet machtsgreep in Venezuela, president Maduro woedend, NOS, woensdag 23 januari 2019 Op 6 januari 2021 maakten de lidstaten van de Europese Unie in een gezamenlijke verklaring bekend dat de EU Guaidó niet langer erkende als interim-president van Venezuela, omdat zijn termijn als parlementsvoorzitter was verstreken.
Door de politieke oppressie en slechte economische situatie verlieten vanaf 2014 veel bewoners het land op legale of illegale wijze. Meer dan vier miljoen Venezolanen hadden inmiddels hun land verlaten.UNHCR Emergencies: Venezuela situation, geraadpleegd op 27 oktober 2019 In Peru alleen is het aantal asielaanvragen gestegen van 33.100 in 2017 naar 190.500 in 2018.
Op 3 januari 2026 vond een Amerikaanse militaire actie in Venezuela plaats. De VS voerden daarbij militaire aanvallen uit op doelen in Venezuela. President Nicolás Maduro en zijn vrouw Cilia Flores werden tijdens deze operatie gearresteerd voor drugshandel en het ondersteunen van narcoterrorisme. Ze zijn overgebracht naar de Verenigde Staten om daar terecht te staan.
Het Venezolaanse hooggerechtshof heeft daarop vicepresident Delcy Rodríguez bevolen tijdelijk het presidentschap over te nemen. Het hof oordeelde dat Rodríguez “in een waarnemende hoedanigheid alle bevoegdheden, plichten en verantwoordelijkheden van het presidentschap op zich moet nemen en uitoefenen om de bestuurlijke continuïteit en de alomvattende verdediging van de natie te waarborgen”.
Bevolking Bevolkingsgroepen 270px|thumb|De autochtone bevolking aan de (west)kust van Venezuela. Venezuela betekent eigenlijk "Klein Venetië", het dankt zijn naam aan het feit dat de woonstijl de eerste ontdekkingsreizigers na Columbus aan Venetië deed denken.
Venezuela kent een diverse bevolkingssamenstelling. De oorspronkelijke bewoners zijn de Indianen. De Venezolaanse indianen wonen geïsoleerd in het oerwoud. De grootste bevolkingsgroep bestaat tegenwoordig echter uit Mestiezen; afstammelingen van Spaanse kolonisten en Indianen. Daarnaast kent Venezuela een significante vertegenwoordiging Afro-Venezolanen; afstammelingen van Afrikaanse slaven (en Spanjaarden), en afstammelingen van Indianen en Afrikanen (Zambos). Deze groepen kregen tijdens immigratiegolven in de 20e eeuw gezelschap van Italianen, Portugezen, Duitsers en anderen.
Van de totale bevolking is 69% van gemengde (Europees-Indiaanse) afkomst, 20% Europees, 9% Afrikaans, 2% Indiaans. In 2017 had Venezuela naar schatting ruim 31 miljoen inwoners.
Demografie Ongeveer 85% van de bevolking leeft in stedelijke gebieden in het noorden van het land. Terwijl ongeveer de helft van Venezuela bezuiden de Orinoco ligt, woont daar slechts 5% van de bevolking. De urbanisatiegraad bedraagt 89%.CIA World Factbook: Venezuela, people
Taal thumb|De Arawaktaal in Zuid-Amerika thumb|Caribische taal, ca. 2000 thumb|Yanomami in Venezuela De officiële taal is het Spaans, in het kustgebied wordt voornamelijk Caribisch-Spaans gesproken. Daarnaast worden er talloze Indiaanse talen gesproken. Ook zijn er door immigranten gesproken talen.
Taalfamilie: Arawaktalen Añu Baniva Bauré Kurripako Lokono Piapoko Warekena Wayuu Taalfamilie: Caribische talen Akawayo Chaima (†) Cumanagoto (†) Eñepá o panare Japrería Kariña Pemón Tamanaco (†) Wanai o mapoyo Yavarana Ye'kuana Yukpa Taalfamilie: Chibcha Barí Taalfamilie: Guahiban Jivi Kuiva Taalfamilie: Sáliva Maku Sáliva Wótuja Taalfamilie: Tupí Yeral Taalfamilie: Yanomami Sanemá Yanomami Yanam Taalfamilie: Makú Puinave Joti Taalfamilie: Jirajarana Jirajarana
Talen zonder taalfamilie Pumé Sapé Uruak Warao Religie Volgens de grondwet is er vrijheid van godsdienst. Het overgrote deel van de Venezolanen (96%) is katholiek. In de 19e eeuw werd de kerk vervolgd in Venezuela onder het bewind van Antonio Guzmán Blanco: de kloosters werden opgeheven en de eigendommen van de kerk werden geconfisqueerd. Er zijn thans zeven aartsbisdommen, negentien bisdommen en vier apostolische vicariaten. De primaat van de kerk in Venezuela is de aartsbisschop van Caracas.
Een kleine minderheid (2%) is protestant (overwegend zevendedagsadventisten en leden van pinkstergemeenten) of hangt een andere godsdienst aan (2%). De joodse gemeenschap telt ca. 15.000 leden. Een deel van de oorspronkelijke Indianenbevolking hangt natuurreligies aan.
Geografie thumb|270px|Satellietfoto Venezuela Venezuela kent een grote variëteit aan landschappen, zoals de noordoostelijke uitlopers van het Andesgebergte in het noordwesten en langs de noordelijke Caribische kust, met als hoogste punt de Pico Bolívar van 5007 meter.
In het noordwesten liggen ook de laaglanden rond het Meer van Maracaibo en de Golf van Venezuela. Het centrum van het land wordt gekenmerkt door uitgestrekte vlaktes, llanos, die zich uitspreiden van de Colombiaanse grens tot de rivierdelta van de Orinoco. In het zuiden ligt het geïsoleerde Hoogland van Guyana, met de Ángelwaterval, de hoogste waterval in de wereld.
Op de Gran Sabana zijn veel tepui's te vinden.
Het klimaat is tropisch en over het algemeen heet en vochtig, maar meer gematigd in de hooglanden.
Eilanden Langs de kust bevindt zich een aantal eilanden. Aan de noordwestkant liggen Los Monjes (federaal gebied) en het schiereiland Paraguaná (deelstaat Falcón).
Aan de noordoostkant liggen de eilanden La Tortuga (federaal gebied) en Isla Margarita, Cubagua en Coche (samen de deelstaat Nueva Esparta).
Steden thumb|270px|Kaart Venezuela
De hoofdstad Caracas is de grootste stad van het land.
Andere belangrijke steden zijn: Maracaibo Barquisimeto Valencia Mérida Maracay Ciudad Guayana
Zie voor een overzicht van de gemeenten (met bijhorende hoofdplaats) de lijst van gemeenten in Venezuela.
Grenzen Over land: Coöperatieve Republiek Guyana (1.150 km) Federale Republiek Brazilië (2.199 km) Republiek Colombia (2.649 km) Over zee: Dominicaanse Republiek Federatie van Saint Kitts en Nevis (80 km) Franse Republiek (Guadeloupe en Martinique) Gemenebest Dominica (80 km) Grenada (300 km) Saint Lucia (10 km) Saint Vincent en de Grenadines (90 km) Republiek Trinidad en Tobago Koninkrijk der Nederlanden (Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba en Sint Eustatius) Verenigde Staten van Amerika (Puerto Rico en Amerikaanse Maagdeneilanden) Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland (Montserrat) (45 km)
Natuur Nationaal park Canaima
Er zijn ongeveer 105 beschermde gebieden in Venezuela, die ongeveer 26% van het continentale, mariene en insulaire oppervlak van het land beslaan.
Bestuurlijke indeling
Venezuela is onderverdeeld in 23 staten (estados), een federaal district (distrito capital) en een federaal gebiedsdeel (dependencias federales, een aantal eilandjes voor de kust). De staten zijn onderverdeeld in gemeenten (municipios); een beperkt aantal gemeenten vormen een samenwerkingsverband als district (distritos). De gemeenten zijn verder onderverdeeld in parochies (parroquias). Venezuela claimt op grond van het verdrag van Tordesillas Guyanees grondgebied ten westen van de rivier de Essequibo (Guayana Esequiba) alsook de eilanden voor de kust (Antillas).
Politiek