mini|hochkant|Henri Vieuxtemps, Lithographie vun Joseph Kriehuber, 1842 Henri Vieuxtemps (* 17. Februar 1820 in Verviers; † 6. Juni 1881 in Mustapha Supérieur, en Vöroort vun Algier) weer en belgisch Komponist un en vun de bedüüdenst Violinisten vun dat 19. Johrhunnert. He övernehm nah den Dood vun Niccolò Paganini in dat Johr 1840 de sien Rull as reisender Violinvirtuose un Kosmopolit. Van 1855 bit 1864 leev he mit sien Fru, de öösterrieksch Pianistin Josephine Eder (1815–1868)Instrumentalistinnen-Lexikon. Sophie-Drinker-Institut. un den beid Kinnern Julie un Maximilien in Dreieichenhain (dicht bi Frankfort) up en Landgoot mit groot Lännereen.

Leven mini|hochkant|Henri Vieuxtemps Jöögdbildnis; Lithographie vun Joseph Kriehuber, 1834 Henri Vieuxtemps harr twee ebenfalls musikalisch Bröers. He kreeg sien eersten Ünnericht vun sien Vader, en Geiger un Amateurgeigenbauer. As de dat Talent vun sien Söhn Henri bemarkendee, hett he den Ünnerricht den in Verviers wirkend Geiger Joseph Lecloux-Dejonc (1798–1850) överlaaten. All in dat Öller vun söss Johren harr Vieuxtemps in sien Heimatstadt sien eersten apenlichen Upträe mit dat 5. Violinkonzert vun Pierre Rode. In de Folgetiet geev he wiedere Konzerte in mehreren benahbert Städer.

Van 1829 bit 1831 studeer he bi Charles-Auguste de Bériot an dat Brüsseler Konservatorium. As he dormit fardig weer truck hüm dat mit sien Lehrer de Bériot nah Paris. De Unruhen bi de Wedderinführen vun de Monarkie in Frankriek, aber ok de Hochtiet vun sien Früend de Bériot hemm hüm weer nah Brüssel torüchführt. Dor hett he sien Violintechnik wieder verbetert.

1833 führ hüm sien tweet Kunstreis nah Düütschland. Dor hett he früendschaplich Bande to Robert Schumann un Louis Spohr knütt, de hüm mit Niccolò Paganini verglieken dee. In dat Johr is he in Frankfort an’n Main to’n eersten Mal apenlich vör dat düütsch Publikum in dat Hotel Weidenbusch mit dat 7. Konzert vun Rode, mit Air varié vun de Bériot un Variatschonen vun Mayseder uptreeden. In‘n Winter 1835/1836 studeer he bi Simon Sechter in Wien Kontrapunktik, dornah bi Anton Reicha in Paris Kompositschoon.

Siene eerst Komposition wurr as Violinkonzert Nr. 2 bekannt. 1837 führ he ünner groot Begeisterung un Anerkennung vun dat Publikum in St. Petersburg sien Konzert Nr. 1 auf. In Paris wahnend hett he sück mit grooten Spood de Kompositschoon vun wiederen Warken widmet.

Vieuxtemps wurr an’n 26. August 1841 in Brüssel in de Freemüererloge Les Vrais Amis de l’Union et du Progrès réunis upnommen, Later weer he bi de Brüsseler Loge Amis Philanthropes.Eugen Lennhoff, Oskar Posner, Dieter A. Binder: Internationales Freimaurer Lexikon. 5. Auflage. Herbig, München 2006, ISBN 3-7766-2478-7, S. 878.

Konzertreisen nah Amerika Vieuxtemps hett dree Konzertreisen nah Amerika ünnernommen. 1843 is he to’n eersten Mal to en Tournee in de Nee Welt upbraken. Up disse Reis hett hüm de Wiener Pianistin Josephine Eder (1815–1868) begleit. Nah de Rückkehr in de Heimat in dat Johr 1844 wurr se sien Fru, de Heirat funn in Frankfort an’n Main statt. In den Verloop vun hör gemeensam Konzerte in Amerika is se as sien Süster uptreeden un wurr dorum as „Josephine Vieuxtemps“ ankünnigt: „Seine Schwester, eine schöne Blondine, die ihm gar nicht ähnlich sieht, geht mit ihm auf Tournee und begleitet ihn am Flügel“, so schreev en New Yorker Daagblatt in dat Johr 1844. Beid Künstler weern woll bang, dat de „prüden“ Amerikaner de Konzerte vun en nicht verheiraadt Paar weniger oder gar nich besöken kunnen.

Nahdem he den Dezember 1843 mit Konzerten in Boston, New York un anner Städer in den Norden vun de USA verbrocht harr; brook he Anfang Januar 1844 in Richt Süden up. In New Orleans gaeev he sien Debüt an‘n 17. Januar 1844; twee Maand later geev he in disse Stadt – nah Konzerten in Vera Cruz un anner mexikaansch Städer as ok Havanna (Februar un März 1844) – an‘ 29. März 1844 sien Afscheedskonzert. Dornah fohr he den Mississippi un den Ohio stroomupwärts weer in Richt Norden, dor geev he wiedere Konzerte.

Rückkehr nah Europa In‘n Juni 1844 keem he weer in Europa an, „um eine Fülle an Erfahrungen reicher“, as he in sien Sülvstbiographie schreev.Wilhelm Langhans: Henri Vieuxtemps. In: Deutsche Musiker-Zeitung, 9. November 1878, S. 454–455 un van’n 16. November 1878, S. 463–465. In‘n Dezember 1845 wurr he to’n Liddmaat vun de Académie royale des Sciences, des Lettres et des Beaux-Arts de Belgique nöömt.

mini|hochkant|Place Vieuxtemps in Verviers 1846 siedel he för söss Johren nah St. Petersburg över, as Hoffmusiker vun den Zaren Nikolaus I. un as Solist an dat Kaiserlich Theater to St. Petersburg. In disse Stellung komponeer he ünner annern veer wiedere Violinkonzerte. 1846/47 hett he tosommen mit de Bröers Albrecht (Vl, Va) un Johann Benjamin Gross (Vc) en nee Striekquartett-Kultur in de Stadt grünnd. Vieuxtemps weer Grünner vun de St. Petersburger Violinschool an dat dortige Konservatorium.

Nahdem he Russland 1852 verlaaten harr, weer he weer as reisender Violin-Virtuose ünnerwegens. Gemeensam mit den russischen Pianisten Anton Rubinstein (1829–1894) speel he de Violinsonaten vun Beethoven un is bi tallriek Konzerten in Paris uptreeden. Vun Mai 1855 bit Harvst 1864 leev he mit sien Fru Josephine Eder un den beid Kinnern Julie (1846–1882) un Maximilian (1847–1926) up sien „Gut im Hayn“ in Dreieichenhain bi Frankfurt an‘n Main. Wegen de schlechter wurrn politischen Verhältnisse in Dütschland truck he Enn’n 1864 tonächst för dree Johr nah Frankfurt, dornah nah Paris, wo he sien internatschonale Karriere wieder utbauen dee. An’n 20. Juni 1868 is sien Fru in La Celle St. Cloud bi Paris an de Cholera storven.

1871 hette he sien Geigenklass an Henryk Wieniawski överdragen, kehr nah Brüssel torüch un övernehm, as vördem ok all en paar Mal, de Professur an dat dortige Konservatorium. Sien renommeertest Schöler war Eugène Ysaÿe.

1873 harr he en Slaganfall un weer dornah links lahm. So kunn he kien Violine mehr spelen. Fortan leev torüchtrucken meest in Paris. Af 1879 verbroch he sien letzt Levensjohren in en Sanatorium bi Algier (Mustapha Supérieur), dat sien Schwegersöhn, de Dokter Arzt Eduard Landowski (1839–1882) leiten dee. Vieuxtemps hett sien kompositorisch Wark immer wieder fortsett, allerdings verbittert doröver, dat sien Musik nu vun anner Solisten upführt wurrn muss.

Henri Vieuxtemps un Eugène Ysayë kann man as Begrünner vun de franko-belgischen Violinschool beteken, de deelwies bit wiet in dat fröhe 21. Johrhunnert an den Konservatorien vun Lüttich, Brüssel un Paris pleegt wurr.

Sien Heimatstadt Verviers hett hüm in dat Johr 1898 en Denkmal upricht un den Platz vun den Standoort nah hüm nöömt. An’n 8. Oktober 2014 wurr en Asteroid nah hüm nöömt: (40007) Vieuxtemps.

„Prix Henri Vieuxtemps“ Königin Elisabeth vun Belgien hett ton’n Anlaat vun sien 100. Gebortsdag den „Prix de la Reine“ stift. Eerst Priesdräger weer de Geiger Alfred Dubois (1898–1949). Af 1923 wurr he in’n Rahmen vun den natschonalen Violinwettbewarf „Prix Henri Vieuxtemps“ vergeven, de all twee Johr in Verviers stattfunn. Siet den 20. Wettbewarf 1966 finnd de Verleehn vun den Preis an jung jung Nahwusskünstler blots noch all veer Johr statt.Website vun den Prix Henri Vieuxtemps afropen an’n 1. August 2023.

Werke (Utwahl) 7 Violinkonzerte Nr. 1 E-Dur op. 10 Nr. 2 fis-Moll op. 19 Nr. 3 A-Dur op. 25 Nr. 4 d-Moll op. 31 Nr. 5 a-Moll op. 37 Grétry Nr. 6 G-Dur op. 47 (Wilma Neruda gewidmet) Nr. 7 a-Moll op. 49 2 Violoncellokonzerte Fantasia appassionata op. 35 Ballade et Polonaise op. 38 Fantaisie-Capriccio för Violine un Orchester Caprice-hommage à Paganini op. 9 Sonate op. 12 Bratschensonate B-Dur op. 36 3 Kadenzen för dat Beethovenkonzert 12 Konzertante Duos (u. a. über Don Juan op. 20 för Violine un Klaveer) Tallriek Salonmusiken, beachtenswert de Variationen över den Yankee Doodle op. 17

Dokumente Brieef vun Henri Vieuxtemps befinnen sück in den Bestand vun den Leipziger Musikverlag C. F. Peters in dat Staatsarchiv Leipzig.

Literatur Maurice Kufferath: Henri Vieuxtemps. Sa vie et son oeuvre. 1882. Jean-Théodore Radoux: Henri Vieuxtemps, sa vie et ses œuvres. Liège 1891 (). Paul Bergmans: Henry Vieuxtemps. Turnhout 1920 (). Eugène Ysaÿe: Henri Vieuxtemps, mon maître. 1968. Lev Ginsburg: Vieuxtemps. 1984 (books.google.de).

Weblinks

DNB-Katalog Noten un Audiodateien vun Henri Vieuxtemps in dat International Music Score Library Project Virtuelle Website Hessische Biografie. (Stand: 17. Februar 2020). In: Landesgeschichtliches Informationssystem Hessen (LAGIS). Hugo Rodriguez: Lebenslauf Vieuxtemps. (PDF; 1,6 MB) Website vun dat Belgienzentrum vun de Universität Patterbuorn, 2023; afropen an’n 1. August 2023.

Enkeld Nahhwiesen

Kategorie:Mann Kategorie:Börger von Belgien Kategorie:Boren 1820 Kategorie:Storven 1881 Kategorie:Komponist Kategorie:Freemüerer