mini|Ludwig Erhard 1957 mit sien Book Wohlstand für Alle rahmenlos|rechts Ludwig Wilhelm Erhard (* 4. Februar 1897 in Fürth; † 5. Mai 1977 in Bonn) weer en CDU-Politiker un Wertschapswetenschapler. He weer van 1949 bit 1963 Bundsminister för Weertschap un gull in disse Funktschoon as Vader van dat düütsch Wertschapswunner un van dat as Soziale Marktwirtschaft kennteekend Wertschapssystem van de Bundsrepubliek Düütschland. Buterdem weer he van 1957 bit 1963 Viezkanzler un van 1963 bit 1966 de tweet Bundskanzler (as Nahfolger van Konrad Adenauer) van de Bundsrepubliek Düütschland.
Leven un Berop bit 1945 Jöögd, Utbillen un Militärdeenst mini|Büste van Ludwig Erhard, upstellt in sien Gebortsstadt Fürth Ludwig Erhard wurr an' 4. Februar 1897 as Söhn vun de Textilworenhändler Wilhelm Philipp Erhard, de ut dat Dörp Rannungen (Ünnerfranken) stammen de, un sien Fru Augusta (borene Hassold) in Fürth boren. Ludwig weer dat tweete van veer Kinner, de all evangeelsch döfft wurrn sünd, ofschons sien Vader kathoolsch weer. In dat Öller van twee Johr is he an spinaler Kinnerlähmung krank wurrn; ut disse Tiet hett he en deformeerten Foot behollen.Hentschel: Ludwig Erhard, S. 12. Erhard hett in Fürth de Volks- un Realschool besöcht; dornah fung he en Utbillen as Wittworenhändler an. In dat Fröhjohr 2016 hett he de Utbillen as Eenzelhannelskoopmann afslooten.
Dornah nehm Erhard as Suldat van de Bayerische Armee an'n Eersten Weltkrieg deel. He weer 1916/17 mit dat 22. Feldartillerie-Regiment in Rumänien un 1918 an de Westfront insett, wo he Enn' September 1918 bi Ypern dör en Handgranate swoor besehrt wurrn is; söben Operatschonen weern nödig. Dat hett he körperlich, aber nich seelisch verwunnen. Lang Stahn achter de Ladentheke in dat Geschäft van sien Vader weer denn aber nich mehr mögelk, so dat Erhard in de Wetenschap wesselt is.
1919 is he as Unteroffizier un Offiziersaspirant ut de Armee utscheeden.
Wetenschaplich Loopbahn Van 1919 bit 1922 hett Erhard ahn Abitur an de dormals nee grünnd Hannelshoochschool Nürnbarg studeert un kreeg dor den Afsluss as Diplom-Koopmann. Ansluutend hett he noch en Studium in Bedrievswertschapslehre un Soziologie an de Universität Frankfort maakt un dor 1925 sien Doktertitel (Dr. rer.pol.) bi Franz Oppenheimer över „Wesen und Inhalt der Werteinheit“ kreegen. As sien akademischen Lehrer hett he besünners Wilhelm Rieger un Franz Oppenheimer schätzt, denen he sück in levenslang Dankborkeit verbunnen föhlen dee.
De Promotschoon weer en kritische Reflexion to de Arbeitswerttheorie van den Doktervader, de Noot dorför weer „gut“. Eerst 1928 kunn Erhard beroplich weer Foot faaten, nahdem dat Geschäft van sien Vader de Inflatschonstiet nich överleeft harr. Erhard wurr Assistent bi dat Institut för Wertschapsbeobachtung van de düütsch Fardigware an de Hannelshoochschool Nürnbarg. Grünner van dat Institut weer dree Johr tovör de Natschonalökonom Wilhelm Vershofen ween, de de Natschonalversammlung anhörrt harr. Vörbild weer dat amerikaansch National Bureau of Economic Research, aber to de sien düütsch Gegenstück hett sück bald dat Berliner Berliner Institut för Konjunkturforschung entwickelt. Dat geiht ünner annern up Erhard torüch, dat dat Nürnarger Institut sück in dat Dart Riek up de Marktforschung för Industriekunden verleggen dee.Hentschel: Ludwig Erhard, S. 17–18.
Van 1928 bit 1942 weer Erhard as wetenschaplich Assistent, later as stellvertreedend Baas bi dat Institut tätig. Siet 1933 weer he Lehrbeupdragter an de Nürnbarger Hannelshoochschool. In’n Oktober 1932 hett he fordert, de Verbruuksgöderproduktschoon to fördern un is, in’n Gegensatz to den dormals vörherrschen Protektschonismus för en Wettbewarfswertschap un free Marktpriesbillen intreeden.
De Hannelshoochschool harr siet 1931 dat Habilitatschoonsrecht, un Erhard hett sück an dat ambitschoneert Thema „Die Überwindung der Wirtschaftskrise durch wirtschaftspolitische Beeinflussung“ versöcht. Dat Manuskript is dör sien Nahlaat bewohrt bleeven. Biograf Hentschel, sülvst Wertschapshistoriker, meent, Erhard dörg nah den Habilitatschonsversöök nich as wetenschaplich Natschonalökonom, wiel hüm de formale Strenge un de Fähigkeit fehlen dee, kloor un in sück sluutend Gedanken to faaten un ünner Henwies up de bruukt Borns argumentativ mitnanner to verbinnen. De Oorsaken van de dormalige Weltwertschapskrise harr Erhard logisch unslüssig düüt, de Lösung van de akuten Probleme weer verfehlt ween. So harr he fordert, de Staat sull in de Produktschoon ingriepen un de Wertschap beter lenken, wiel dat Eenzelinteressen nich tototruen weer. Erhard hett aber nich verklort, wu de Staat dat maken sull. „Das Ganze wäre bei straffer Gedankenführung in knapper Diktion auf fünf Seiten abzutun gewesen.“ Dat weer aber nich Erhard sien Saak ween, de 114 Sieden schrieven dee un dorbi sien Gedanken freen Loop geven harr.Hentschel: Ludwig Erhard, S. 22.
mini|Ludwig Erhard mit sien Ehefru Luise Later hett Erhard seggt, dat de Natschonalsozialisten hümm an de Habilitatschoon hinnert harrn. De aber harrn, so Hentschel, kien inhaltlich Problem sehn, sülvst denn nich, wenn Erhard dat Manuskript ahn Apparat vörleggt harr. In de Zeitung van dat Institut hett sück Erhard bispeelswies positiv över de natschonalsozialistische Dwangskartelleeren ütert, denn dat würr Schäden van den „artfremden Preiskampfes“ vörbuugen.Hentschel: Ludwig Erhard, S. 24.
1935 hett Erhard as wetenschaplich Assistent van Wilhelm Vershofen dat eerste Marketing-Seminar van Düütschland organiseert, dormals as „Afsatzwertschaplich Kurs“ betekent, an dat Institut för Wertschapsbeobachtung (IfW) van de Nürnbarger Hannelshoochschool, wout later de Nürnbarger Akademie för Afsatzwertschap (NAA) un de GfK e. V entstaahn sünd. Buterdem weer he as wertschapspolitischer Berader to de Integratschoon van de annekteerten Rebeeden Öösterriek, Polen un Lothringen tätig. Van 1942 bit 1945 hett he dat van hüm grünnd Institut für Industrieforschung leit, dat van de Reichsgruppe Industrie betallt wurr. Af Enn‘ 1942 hett Erhard sück hier mit de ökonomische Nahkriegsplanung befaat. 1944 hett he in’n Updrag van de Rieksgrupp för dat Institut sien Denkschrift Kriegsfinanzierung und Schuldenkonsolidierung verfaat, in dat he Överlegungen to den Neeupbau van de Wertschap nah den Krieg anstellen un ünner annern en Währungssnitt vörslahn dee. De Endfaaten van de Denkschrift hett he an SS-Gruppenführer Otto Ohlendorf övergeeven, de sück tostimmend ütert hett. En Exemplar sall in de Hann‘ van Carl Friedrich Goerdeler kommen ween.Michael Brackmann: Erhards doppelter Coup. General-Anzeiger Bonn, S. 10 f, 18. Juni 2018.Ralf Ptak: Vom Ordoliberalismus zur Sozialen Marktwirtschaft. VS-Verlag 2003, ISBN 3-8100-4111-4, S. 145–149.
Privatleven Ludwig Erhard weer siet Dezember 1923 mit de Volkswirtin Luise Schuster (1893–1975), borene Lotter, ut Langenzenn verheiraadt. Ut hör Ehe gung de Dochter Tochter Elisabeth hervör. Familie Erhard leev van 1953 bit to sien Tod in Gmund an‘n Tegernsee (Bayern).Interview: Ludwig Erhards Hausdame über sein Leben in Gmund. Merkur.de, 2. Mai 2017. Dat Zigarrenrooken weer af 1930 dat Markenteeken van Erhard. Luut Utseggen ut sien Umfeld hett he in eenig Phasen van sien politisch Arbeit jeden Dag etwa 15 bit 20 Zigarren rookt.
Politische Tätigkeit af 1945 Eerste wertschapspolitische Ämter (1945–1948) De parteilose Wertschapsfackmann keem nah den Krieg flink in hooch politische Ämter. Ludwig Erhard weer eenige Maand lang Wertschapsreferent in sien Heimatstadt Fürth, bevör he in’n Oktober 1945 van de amerikaansch Militärregeeren in de van Ministerpräsident Wilhelm Hoegner (SPD) führt Bayerische Staatsregeeren to’n Staatsminister för Hannel un Gewarf beropen wurr. Nah de Wahlen in’n Dezember 1946 muss he dit Amt daalleggen. 1947 hett he de Expertenkommission Sonderstelle Geld und Kredit bi de Verwaltung van de Finanzen van de britisch-amerikaansch Bizoon leit un weer in disse Funktschoon mit de Vörbereitung van de Währungsreform 1948 betroot. 1947 wurr he Honorarperfesser an de Ludwig-Maximilians-Universität München. 1950 folg he tosätzlich en Roop an de Rheinische Friedrich-Wilhelms-Universität Bonn.
An‘n 2. März 1948 wurr Erhard up Vörslag van de FDP to’n Direkter van de Verwaltung für Wirtschaft van dat Vereenigte Wertschapsrebeet wählt un weer dormit för de Wertschapspolitik in de westlich Besattenszonen verantwortlich. De nah un nah Upheven van de Priesbinnen dör Erhard hett sien Mitarbeiter Leonhard Miksch ut dat Freiburger Umfeld van Walter Eucken entwickelts.Hans Tietmeyer: Soziale Marktwirtschaft in Deutschland – Entwicklungen und Erfahrungen – ; Freiburger Diskussionspapiere zur Ordnungsökonomik 10/4. Walter Eucken Institut / Institut für Allgemeine Wirtschaftsforschung, Abteilung für Wirtschaftspolitik der Albert-Ludwigs Universität Freiburg i. Br. van’n 13. September 2010, afropen an’n 1. Dezember 2016; Datum 9. März 2012, pdf; 322 kB Erhard wurr eerst fief Daag vör den plaanten Termin van de West-Allieerten över den Tietpunkt van de bevörstahn Währungsreform an‘n 20. Juni 1948 informeert. Een Dag vör de Reform leet he över Rundfunk verkünnen, Dwangsbewertschapen un Priesbinnen weern för en eersten Beriek van industrieller Fardigprodukte uphaben. De Entscheeden van Erhard, de denn mit dat „Leitsätzegesetz“ van’n 21. Juni 1948 bestätigt wurr, gellt völ Lüüd as en fröh Bidrag to dat latere „Wertschapswunner“. Doch geev dat ähnlich rasanten Aufschwung ok in anner Industrielänner ahn Währungsreform un mit düersam Wertschapslenken.
Erhard sien Wertschapspolitik weer tonächst düchtig umstreeden un ok nich direkt spoodriek, wiel de Levenshollenskösten in de eerst veer Maand nah de Priesfreegaav um 14 Perzent anstiegen deen.Völker Hentschel: Ludwig Erhard. Ein Politikerleben. Ullstein, Berlin 1998, S. 87. An‘n 12. November 1948 hemm de Gewerkschapen en Generalstreik utroopen. Ok in de Printmedien kreeg Erhard düchtig Wind van vörn. So hett Marion Gräfin Dönhoff in‘n Sömmer 1948 in de ZEIT kommenteert: „Wenn Deutschland nicht schon eh ruiniert wäre, dieser Mann mit seinem vollkommen absurden Plan, alle Bewirtschaftungen in Deutschland aufzuheben, würde das ganz gewiss fertigbringen. Gott schütze uns davor, dass der einmal Wirtschaftsminister wird. Das wäre nach Hitler und der Zerstückelung Deutschlands die dritte Katastrophe.“Daniel Koerfer: Wie die SPD Ludwig Erhard ärgerte: Vor genau siebzig Jahren begann die politische Karriere des Manns, dem Deutschland seine liberale Wirtschaftsverfassung verdankt. In: Frankfurter Allgemeine Zeitung, 20. November 2015, S. 16. Eerst dat insetten Wertschapswassdom to Anfang van de 1950er Johren schien sien Kurs to bestätigen.
As Direkter van de Verwaltung för Wertschap hett Erhard 1949 versöcht, dör Interventschoon bi den US-Militärbehörden de Rückgaav van de Porzellanfirma Rosenthal Porzellan AG, de van de Nazis „ariseert“ wurrn weer, an de Familie van den Ünnernehmensgrünner Philipp Rosenthal to verhinnern.Jürgen Lillteicher: Die Rückerstattung jüdischen Eigentums in Westdeutschland nach dem Zweiten Weltkrieg. Eine Studie über Verfolgungserfahrung, Rechtsstaatlichkeit und Vergangenheitspolitik 1945–1971. Dissertatschoon Universität Freiburg 2002, S. 114 ff.; Text online (PDF; 3,3 MB) Erhard harr en Beraderverdrag mit de Rosenthal AG un kreeg jedes Johr 12.000 DM.Constantin Goschler, Jürgen Lillteicher (Hrsg.) (2002): „Arisierung“ und Restitution. Die Rückerstattung jüdischen Eigentums in Deutschland und Österreich nach 1945 und 1989. S. 141–142. De US-Geheimdeenst hett hüm af dissen Tietpunkt as bestechlich instuuft.Geschichte im Ersten: Unser Wirtschaftswunder. Die wahre Geschichte. Dokumentarfilm van Christoph Weber, utstrahlt in de ARD an‘n 15. Juli 2013. De Ludwig-Erhard-Stiftung hollt disse Dorstellen för twiefelhaft. Die wahre Geschichte des Wirtschaftswunders? ; Ludwig Erhard Stiftung bam’n 24. April 2015, afropen an’n 26. August 2016
Afordneter