De gielwangamazône (Amazona autumnalis) is in pappegaai-eftige út de famylje fan 'e pappegaaien fan Afrika en de Nije Wrâld (Psittacidae). De wittenskiplike namme fan 'e soarte waard foar it earst yn 1758 troch Carolus Linnaeus publisearre.
Skaaimerken De gielwangamazône wurdt likernôch 32 oant 35 sm lang. De fûgel is foar it grutste part grien, mar falt op troch de felle kleuren fan 'e kop. De foarholle en de team binne read, wylst de boppekant fan 'e wangen giel is (dêr't de soarte syn namme oan tanket). De krún is blauwich. De slachpinnen fan 'e wjukken hawwe blauwe en reade dielen, dy't foaral yn 'e flecht goed te sjen binne. De snaffel is griisgiel en de poaten binne griis.
Fersprieding De soarte komt foar yn it gebiet fan eastlik Meksiko oant it noarden fan Súd-Amearika. In isolearre populaasje yn noardwestlik Brazylje wurdt hjoed-de-dei faker as in aparte soarte, de diadeemamazône (Amazona diadema), behannele. Der wurde ferskate ûndersoarten ûnderskieden:
Amazona autumnalis autumnalis: fan 'e kust fan 'e Golf fan Meksiko oant it suden fan Hondoeras. Amazona autumnalis salvini: fan it suden fan Hondoeras oant Kolombia en Fenezuëla. Amazona autumnalis lilacina: it westen fan Ekwador.
It habitat bestiet út ferskate lânskippen, fan tropyske reinwâlden en mangrovebosken oant iepen boskgebieten en kultuerlânskippen mei beammen.
Iten De gielwangamazône yt benammen fruchten, sieden, nuten en beien. De soarte wurdt ek op plantaazjes oantroffen, dêr't se ite fan fruit lykas mango's of sitrusfruchten.
Status De gielwangamazône wurdt troch de IUCN klassifisearre as net bedrige (LC) om't de fûgel in grut ferspriedingsgebiet hat en de populaasje noch ridlik grut is. Dochs nimme de oantallen ôf troch de kap fan reinwâlden en de yllegale fangst foar de fûgelhannel. Yn guon gebieten wurdt de fûgel ek as skealik sjoen troch boeren om't se fruchten oanfrette.
Kategory:Amazônepappegaai Kategory:Fûgelsoarte Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia Kategory:Lânseigen fauna yn Fenezuëla Kategory:Lânseigen fauna yn Belize Kategory:Lânseigen fauna yn Kosta Rika Kategory:Lânseigen fauna yn Gûatemala Kategory:Lânseigen fauna yn Hondoeras Kategory:Lânseigen fauna yn Panama Kategory:Lânseigen fauna yn Nikaragûa