It waarlamke (Gallinago gallinago) is in fûgel út 'e famylje fan 'e snipfûgels (Scolopacidae). Oare Fryske nammen fan 'e soarte binne bletterlamke, himelgeit, maailamke, wjerlamke en wettersnip.
Skaaimerken thumb|left|Waarlamke. It waarlamke is in middelgrutte waadfûgel mei in lange, rjochte en smelle snaffel. De poaten binne koart en it lichem is kompakt. It waarlamke wurdt ynklusyf de lange snaffel 23 oant 28 sintimeter lang en hat in wjukspanwiidte fan 39 oant 45 sintimeter. It fearrekleed is fyn bûnt yn bêzje, brún, wyt en swart. It antlit is swart en bêzje streke, mei in ljochte streek midden oer de krún. Oars as de dûbele snip hat er in wite búk en lit er by it opfleanen in brede wite efterrâne oan 'e earmfearren sjen.
Fersprieding en ûndersoarten It ferspriedingsgebiet fan it waarlamke rint yn it noarden fan it Paleärktysk gebiet fan Midden-Jeropa nei it noarden, en omfettet Yslân, Grut-Brittanje, de Fêreu-eilannen, de Azoaren en grutte dielen fan Ruslân, oant oan 'e Stille Oseaan ta. Ek yn noardlik Yndia komt de soarte foar. De Azoaren hiene eartiids in eigen briedpopulaasje, mar dy is no útstoarn.
It grutste part fan 'e wrâldpopulaasje bestiet út trekfûgels. Fûgels dy't yn it westlike Paleärktysk gebiet briede, oerwinterje benammen om 'e Middellânske See, ek yn noardlik Afrika oant oer de Sahara hinne en oan 'e Atlantyske kust. Aziatyske briedfûgels lûke foar de winter ûnder mear nei Yndia, Sina, Súdeast-Aazje en de Filipinen.
De populaasjes dy't yn Grut-Brittanje, Denemark, Nederlân en dielen fan Frankryk briede, binne oer it generaal stânfûgels.
It waarlamke hat twa ûndersoarten:
Gallinago gallinago faeroeensis: briedt op Yslân, de Fêreu-eilannen, de Orkney-eilannen en de Sjetlâneilannen; oerwinteret op 'e Britske Eilannen. Gallinago gallinago gallinago: de nominaatfoarm, dy't it grutste part fan it ferspriedingsgebiet beslacht en sa fier nei it suden oerwinteret as Afrika, Yndia en Yndoneezje.
Ekology thumb|250px|Fleanend waarlamke. It waarlamke briedt by sompen en feangebieten yn boskrike gebieten, en ek op sompige, krûderike greiden by marren en beken. De fûgel hâldt him faak ferburgen en as er twongen wurdt om op te fleanen, fljocht er omheech en dêrnei sigesaagjend wylst er lûden makket.
De soarte siket it iten oan 'e wetterkant of yn ûndjip wetter yn sêfte modder, dêr't er mei de lange snaffel proaien út oppikt. De fûgel fret benammen ynsekten en wjirms, mar ek wat plantaardich materiaal.
Yn 'e briedtiid markearret er syn territoarium troch in baltsflecht, wêrby't er mei útsprate sturtfearren steil nei ûnderen dûkt. De sturtfearren trilje dêrby krêftich en feroarsaakje in karakteristyk meganysk en mekkerjend lûd (dêrfandinne de namme himelgeit). thumb|left|Aai fan it waarlamke. It nêst is in ûndjip kûltsje yn 'e grûn. It wyfke leit trochstrings fjouwer aaien, mar lechsels fan twa oant fiif aaien komme foar. It wyfke briedt de aaien yn 17 oant 20 dagen út. Nei it útkommen fersoargje beide âlden de jongen.
Status It briedgebiet fan it waarlamke is tige grut. Ek de wrâldpopulaasje is mei in rûzing fan sân oant alve miljoen folwoeksen yndividuen grut. Hoewol't de ûntwikkelingstrend fan it waarlamke negatyf is, beskôget de IUCN de soarte net as bedrige (Least Concern, 2025).
Kategory:Fûgelsoarte Kategory:Waarlamke Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje Kategory:Lânseigen fauna yn Andorra Kategory:Lânseigen fauna yn Armeenje Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk Kategory:Lânseigen fauna yn Estlân Kategory:Lânseigen fauna yn de Fêreu-eilannen Kategory:Lânseigen fauna yn Finlân Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân Kategory:Lânseigen fauna yn Gibraltar Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân Kategory:Lânseigen fauna yn Guernsey Kategory:Lânseigen fauna yn Ierlân Kategory:Lânseigen fauna yn Ingelân Kategory:Lânseigen fauna yn Yslân Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân Kategory:Lânseigen fauna yn Jersey Kategory:Lânseigen fauna yn de Kanaryske Eilannen Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan Kategory:Lânseigen fauna yn Kosovo Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje Kategory:Lânseigen fauna yn Letlân Kategory:Lânseigen fauna yn Lychtenstein Kategory:Lânseigen fauna yn Litouwen Kategory:Lânseigen fauna yn Lúksemboarch (lân) Kategory:Lânseigen fauna yn Madeara Kategory:Lânseigen fauna yn Man Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje Kategory:Lânseigen fauna yn Moldaavje Kategory:Lânseigen fauna yn Monako Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Ierlân Kategory:Lânseigen fauna yn Noarwegen Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal Kategory:Lânseigen fauna yn San Marino Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje Kategory:Lânseigen fauna yn Skotlân Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje Kategory:Lânseigen fauna yn Slowakije Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân Kategory:Lânseigen fauna yn Syprus Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjechje Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije Kategory:Lânseigen fauna yn Wales Kategory:Lânseigen fauna yn Wyt-Ruslân Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan Kategory:Lânseigen fauna yn Bachrein Kategory:Lânseigen fauna yn Bangladesj Kategory:Lânseigen fauna yn Birma Kategory:Lânseigen fauna yn Brûnei Kategory:Lânseigen fauna yn Bûtan Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Arabyske Emiraten Kategory:Lânseigen fauna yn de Filipinen Kategory:Lânseigen fauna yn Fjetnam Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia Kategory:Lânseigen fauna yn Irak Kategory:Lânseigen fauna yn Iran Kategory:Lânseigen fauna yn Japan Kategory:Lânseigen fauna yn Jemen Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje Kategory:Lânseigen fauna yn Kambodja Kategory:Lânseigen fauna yn Katar Kategory:Lânseigen fauna yn Kirgyzje Kategory:Lânseigen fauna yn Koeweit Kategory:Lânseigen fauna yn Laos Kategory:Lânseigen fauna yn Maleizje Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan Kategory:Lânseigen fauna yn Oman Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan Kategory:Lânseigen fauna yn Saûdy-Araabje Kategory:Lânseigen fauna yn Sina Kategory:Lânseigen fauna yn Singapoer Kategory:Lânseigen fauna yn Sry Lanka Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Koreä Kategory:Lânseigen fauna yn Tadzjikistan Kategory:Lânseigen fauna yn Tailân Kategory:Lânseigen fauna yn Taiwan Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn Kategory:Lânseigen fauna yn Boerkina Faso Kategory:Lânseigen fauna yn Boerûndy Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwatoriaal-Guinee Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje Kategory:Lânseigen fauna yn Gabon Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia Kategory:Lânseigen fauna yn Gana Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust Kategory:Lânseigen fauna yn Kaapverdje Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk) Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Republyk) Kategory:Lânseigen fauna yn Libearia Kategory:Lânseigen fauna yn Lybje Kategory:Lânseigen fauna yn Malawy Kategory:Lânseigen fauna yn Maly Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia Kategory:Lânseigen fauna yn Niger Kategory:Lânseigen fauna yn Rûanda Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia Kategory:Lânseigen fauna yn Sao Tomee en Prinsipe Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal Kategory:Lânseigen fauna yn Sierra Leöane Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania Kategory:Lânseigen fauna yn Togo Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda Kategory:Lânseigen fauna yn de Andamanen en Nikobaren