mini|Blüte von Cleistocactus baumannii mini|Blüte von Cleistocactus smaragdiflorus mini|Früchte von Cleistocactus baumannii mini|Blüten von Cleistocactus brookeae mini|Cleistocactus hyalacanthus mini|Cleistocactus vulpis-cauda

Cleistocactus ist eine Pflanzengattung aus der Familie der Kakteengewächse (Cactaceae). Der botanische Name (von ) spielt auf die röhrenförmigen Blüten in der Gattung an, die bei einigen Arten fast geschlossen erscheinen.

Beschreibung Die Pflanzen der Gattung sind schlanktriebige Stammsukkulenten von bis zu etwa 3 m Höhe. Meist bilden sie basal verzweigende Sträucher, selten verzweigen sie höher und bilden kleine Bäume. Die Sprosse stehen aufrecht und hängen dann häufig im Alter über, meist liegen sie mit aufstrebenden Enden nieder, seltener wachsen sie hängend. Sie haben meist viele Rippen. Die auf den Rippen stehenden Areolen tragen meist viele feine, haarartige Dornen mit einigen festeren Dornen dazwischen, selten sind die Dornen länger und grob.

Die Blüten erscheinen bei den meisten Arten in großer Anzahl jeweils einzeln aus den Areolen. Bei einigen Arten (aus den früheren Gattungen Borzicereus und Cephalocleistocactus) erscheinen sie aus auffälligen Zonen mit starker Borsten- und Haarbildung. In Anpassung an die Bestäuber (Kolibris) sind die Blüten lang röhrenförmig mit aufrecht stehenden Blütenhüllblättern, die an den Spitzen manchmal nicht oder nur wenig nach außen umgeschlagen sind und so fast geschlossen erscheinen. Häufig sind sie durch einen basisnahen Knick nach oben und/oder durch einen schräg stehenden Blütensaum (oben länger oder gerader, unten kürzer oder weiter umgeschlagen) leicht zygomorph. Die Blütenfarben reichen von grün über weiß, gelb, orange und rot bis violett, wobei Rottöne vorherrschen. Die nach Befruchtung entstehenden, dicht beschuppten Früchte sind relativ klein, enthalten aber meist zahlreiche Samen.

Verbreitung und Systematik Das Verbreitungsgebiet der Gattung Cleistocactus erstreckt sich in Südamerika vom Süden Ecuadors über Peru, Bolivien, den Westen Brasiliens weiter nach Paraguay bis in den Norden Argentiniens.

Die Erstbeschreibung der Gattung erfolgte 1861 durch Charles Lemaire.Miscellanées. In: L'Illustration Horticole. Band 8, 1861, S. 35 (online). Die Typusart der Gattung ist Cleistocactus baumannii.

Systematik nach N.Korotkova et al. (2021) Zur Gattung gehören die folgenden Arten:Nadja Korotkova, David Aquino, Salvador Arias, Urs Eggli, Alan Franck, Carlos Gómez-Hinostrosa, Pablo C. Guerrero, Héctor M. Hernández, Andreas Kohlbecker, Matias Köhler, Katja Luther, Lucas C. Majure, Andreas Müller, Detlev Metzing, Reto Nyffeler, Daniel Sánchez, Boris Schlumpberger, Walter G. Berendsohn: Cactaceae at Caryophyllales.org – a dynamic online species-level taxonomic backbone for the family – Electronic supplement. In: Willdenowia. Band 51, Nr. 2, 2021, S. 44–48 (doi:10.3372/wi.51.51208). Cleistocactus baumannii Cleistocactus baumannii subsp. baumannii Cleistocactus baumannii subsp. horstii Cleistocactus baumannii subsp. santacruzensis Cleistocactus brookeae Cleistocactus brookeae subsp. brookeae Cleistocactus brookeae subsp. vulpis-cauda Cleistocactus buchtienii Cleistocactus candelilla Cleistocactus hildegardiae Cleistocactus hyalacanthus Cleistocactus laniceps Cleistocactus luribayensis Cleistocactus morawetzianus Cleistocactus orthogonus Cleistocactus parviflorus Cleistocactus parviflorus var. parviflorus Cleistocactus parviflorus var. comarapanus Cleistocactus piraymirensis Cleistocactus pungens Cleistocactus reae Cleistocactus ritteri Cleistocactus samaipatanus Cleistocactus samaipatanus subsp. divi-miseratus Cleistocactus samaipatanus subsp. samaipatanus Cleistocactus smaragdiflorus Cleistocactus strausii Cleistocactus tominensis Cleistocactus tominensis subsp. micropetalus Cleistocactus tominensis subsp. tominensis Cleistocactus winteri Cleistocactus winteri subsp. colademono Cleistocactus winteri subsp. winteri

Synonyme für die Gattung sind Cleistocereus (1936), Bolivicereus (1951), Cephalocleistocactus (1959), Winteria (1962, nom. illeg.), Seticleistocactus (1963), Winterocereus (1966) und Hildewintera (1966, nom. inval.).Nadja Korotkova, David Aquino, Salvador Arias, Urs Eggli, Alan Franck, Carlos Gómez-Hinostrosa, Pablo C. Guerrero, Héctor M. Hernández, Andreas Kohlbecker, Matias Köhler, Katja Luther, Lucas C. Majure, Andreas Müller, Detlev Metzing, Reto Nyffeler, Daniel Sánchez, Boris Schlumpberger, Walter G. Berendsohn: Cactaceae at Caryophyllales.org – a dynamic online species-level taxonomic backbone for the family – Electronic supplement. In: Willdenowia. Band 51, Nr. 2, 2021, S. 44 (doi:10.3372/wi.51.51208).

Systematik nach M.Lowry (2016) Zur Gattung gehören die folgenden Arten:Martin Lowry: A synopsis of the genus Cleistocactus Lemaire (Cactaceae). In: Bradleya. Band 34, 2016, S. 148–186 (doi:10.25223/brad.n34.2016.a6). Cleistocactus baumannii Cleistocactus baumannii subsp. baumannii Cleistocactus baumannii subsp. horstii Cleistocactus brookeae Cleistocactus buchtienii Cleistocactus candelilla Cleistocactus capadalensis = Cleistocactus tominensis Cleistocactus chrysocephalus = Cleistocactus reae Cleistocactus dependens Cleistocactus hildegardiae Cleistocactus hyalacanthus Cleistocactus laniceps Cleistocactus luribayensis Cleistocactus micropetalus Cleistocactus morawetzianus Cleistocactus parviflorus Cleistocactus pungens Cleistocactus reae Cleistocactus ritteri Cleistocactus samaipatanus Cleistocactus samaipatanus subsp. samaipatanus Cleistocactus samaipatanus subsp. divi-miseratus Cleistocactus smaragdiflorus Cleistocactus strausii Cleistocactus tominensis Cleistocactus variispinus Cleistocactus viridiflorus = Cleistocactus ritteri Cleistocactus winteri Cleistocactus winteri subsp. colademono Cleistocactus winteri subsp. winteri

Systematik nach E.F.Anderson/Eggli (2005) Zur Gattung Cleistocactus gehören folgende Arten: Cleistocactus acanthurus ≡ Borzicactus acanthurus Cleistocactus acanthurus subsp. acanthurus Cleistocactus acanthurus subsp. faustianus ≡ Borzicactus acanthurus subsp. faustianus Cleistocactus acanthurus subsp. pullatus ≡ Borzicactus acanthurus subsp. pullatus Cleistocactus baumannii Cleistocactus baumannii subsp. anguinus = Cleistocactus baumannii subsp. santacruzensis Cleistocactus baumannii subsp. baumannii Cleistocactus baumannii subsp. chacoanus = Cleistocactus baumannii subsp. santacruzensis Cleistocactus baumannii subsp. croceiflorus = Cleistocactus baumannii subsp. santacruzensis Cleistocactus baumannii subsp. horstii Cleistocactus baumannii subsp. santacruzensis Cleistocactus brookeae Cleistocactus buchtienii Cleistocactus candelilla Cleistocactus chotaensis = Borzicactus sepium Cleistocactus clavispinus = Borzicactus hystrix Cleistocactus ×crassiserpens = Borzicactus icosagonus eine natürliche Hybride von Cleistocactus icosagonus und Cleistocactus serpens. Cleistocactus dependens = Cleistocactus candelilla Cleistocactus erectispinus = Borzicactus acanthurus subsp. acanthurus Cleistocactus ferrarii = Cleistocactus smaragdiflorus Cleistocactus fieldianus ≡ Borzicactus fieldianus Cleistocactus fieldianus subsp. fieldianus Cleistocactus fieldianus subsp. samnensis = Borzicactus plagiostoma Cleistocactus fieldianus subsp. tessellatus ≡ Borzicactus fieldianus subsp. tessellatus Cleistocactus granditessellatus = Borzicactus sulcifer Cleistocactus grossei = Cleistocactus baumannii subsp. santacruzensis Cleistocactus hildegardiae Cleistocactus hyalacanthus Cleistocactus hystrix ≡ Borzicactus hystrix Cleistocactus icosagonus ≡ Borzicactus icosagonus Cleistocactus laniceps Cleistocactus leonensis ≡ Borzicactus leonensis Cleistocactus longiserpens ≡ Borzicactus longiserpens Cleistocactus luribayensis Cleistocactus micropetalus ≡ Cleistocactus tominensis subsp. micropetalus Cleistocactus morawetzianus Cleistocactus muyurinensis = Cleistocactus piraymirensis Cleistocactus orthogonus Cleistocactus pachycladus ≡ Borzicactus pachycladus Cleistocactus palhuayensis = Cleistocactus ritteri Cleistocactus paraguariensis = Cleistocactus baumannii subsp. santacruzensis Cleistocactus parapetiensis = Cleistocactus smaragdiflorus Cleistocactus parviflorus Cleistocactus peculiaris = Borzicactus hystrix Cleistocactus piraymirensis Cleistocactus plagiostoma ≡ Borzicactus plagiostoma Cleistocactus pungens Cleistocactus reae Cleistocactus ritteri Cleistocactus roezlii = Borzicactus sepium Cleistocactus roseiflorus ≡ Borzicactus icosagonus subsp. roseiflorus Cleistocactus samaipatanus Cleistocactus sepium ≡ Borzicactus sepium Cleistocactus serpens = Borzicactus longiserpens Cleistocactus sextonianus ≡ Borzicactus sextonianus Cleistocactus smaragdiflorus Cleistocactus strausii Cleistocactus sulcifer ≡ Borzicactus sulcifer Cleistocactus tarijensis = Cleistocactus hyalacanthus Cleistocactus tenuiserpens ≡ Borzicactus tenuiserpens Cleistocactus tominensis Cleistocactus tupizensis = Cleistocactus buchtienii Cleistocactus variispinus = Cleistocactus reae Cleistocactus vulpis-cauda ≡ Cleistocactus brookeae subsp. vulpis-cauda Cleistocactus winteri Cleistocactus xylorhizus ≡ Borzicactus xylorhizus

Synonyme für die Gattung sind Borzicactus (1909), Cleistocereus (1935, nom. illeg.), Clistanthocereus (1937), Loxanthocereus (1937), Seticereus (1942), Maritimocereus (1950), Bolivicereus (1951), Akersia (1961), Winteria (1962, nom. illeg.), Seticleistocactus (1963), Hildewintera (1966), Winterocereus (1966, nom. illeg.), Borzicactella (1981) und ×Borkersia (2003).

Nachweise Literatur

Einzelnachweise

Weblinks