Steinbrech (Saxifraga) ist eine Pflanzengattung innerhalb der Familie der Steinbrechgewächse (Saxifragaceae). Die Gattung umfasst etwa 450 bis 480 Arten, die zum Teil sehr schwer zu unterscheiden sind.

Beschreibung Vegetative Merkmale Steinbrech-Arten sind selten ein- bis zweijährige, meist ausdauernde krautige Pflanzen. Oft sind es Blattsukkulenten, viele wachsen als Polsterpflanzen, viele Arten bilden immergrüne, grundständige Blattrosetten und viele Arten sind sommergrün mit Blättern, die am Stängel verteilt sind.

Die meist wechselständigen, gestielten oder ungestielten Laubblätter sind einfach. Blattrand ist gelappt oder gezähnt. Nebenblätter fehlen.

Generative Merkmale Meist in rispigen, traubigen oder zymösen Blütenständen stehen wenige bis viele Blüten zusammen.

Die meist zwittrigen Blüten sind meist radiärsymmetrisch, sehr selten zygomorph und meist fünfzählig mit doppelter Blütenhülle. Es sind meist fünf (selten vier, sieben oder acht) Kelchblätter vorhanden; sie sind höchstens an ihrer Basis verwachsen. Die meist fünf (selten vier) freien Kronblätter sind weiß, gelb bis orange oder rot bis purpurfarben. Es sind zwei Kreise mit je fünf (selten vier) freien Staubblättern vorhanden. Die zwei unterständigen bis meist oberständigen Fruchtblätter sind nur teilweise verwachsen, mit freien und auseinanderweisenden Enden.

Die Kapselfrüchte enthalten viele Samen.

Standortbedingungen

Viele Steinbrech-Arten sind typische Felspflanzen und Schuttbesiedler. In der alpinen Höhenstufe finden sie sich auch häufig auf Roh- und Initialböden (u. a. Rendzinen).

Manche Arten können selbst noch in extremen Höhenlagen gedeihen. So hält der Gegenblättrige Steinbrech (Saxifraga oppositifolia) den derzeitigen Höhenrekord in den Alpen mit 4507 Meter am Dom im Wallis.Christian Körner: Coldest places on earth with angiosperm plant life.

Systematik und Verbreitung Die Gattung Saxifraga wurde 1753 durch Carl von Linné aufgestellt.

Steinbrech-Arten gedeihen überwiegend in den gemäßigten und kalten Klimagebieten. In den Alpen kommen circa 40 Arten vor.

mini|Saxifraga sect. Ciliatae: Moor-Steinbrech (Saxifraga hirculus) mini|Saxifraga sect. Cymbalaria: Zimbelkraut-Steinbrech (Saxifraga cymbalaria) mini|Saxifraga sect. Irregulares: Judenbart (Saxifraga stolonifera) mini|Saxifraga sect. Heterisia: Saxifraga mertensiana mini|Saxifraga sect. Porphyrion: Fetthennen-Steinbrech (Saxifraga aizoides) mini|Saxifraga sect. Porphyrion: Zweiblütiger Steinbrech (Saxifraga biflora) mini|Saxifraga sect. Porphyrion: Blaugrüner Steinbrech (Saxifraga caesia) mini|Saxifraga sect. Porphyrion: Saxifraga federici-augusti subsp. grisebachii mini|Saxifraga sect. Porphyrion: Gegenblättriger Steinbrech (Saxifraga oppositifolia) mini|Saxifraga sect. Porphyrion: Gestutzter Steinbrech (Saxifraga retusa) mini|Saxifraga sect. Ligulatae: Strauß-Steinbrech (Saxifraga cotyledon) mini|Saxifraga sect. Trachyphyllum: Moos-Steinbrech (Saxifraga bryoides) mini|Saxifraga sect. Gymnopera: Schatten-Steinbrech (Saxifraga umbrosa) mini|Saxifraga sect. Cotylea: Saxifraga taygetea mini|Saxifraga sect. Mesogyne: Nickender Steinbrech (Saxifraga cernua) mini|Saxifraga sect. Saxifraga: Mannsschild-Steinbrech (Saxifraga androsacea) mini|Saxifraga sect. Saxifraga: Blattloser Steinbrech (Saxifraga aphylla) mini|Saxifraga sect. Saxifraga: Spinnweben-Steinbrech (Saxifraga arachnoidea) mini|Saxifraga sect. Saxifraga: Saxifraga facchinii mini|Saxifraga sect. Saxifraga: Knöllchen-Steinbrech (Saxifraga granulata) mini|Saxifraga sect. Saxifraga: Rasen-Steinbrech (Saxifraga rosacea) mini|Saxifraga sect. Saxifraga: Dreifinger-Steinbrech (Saxifraga tridactylites) mini|Saxifraga sect. Saxifraga: Dreigabliger Steinbrech (Saxifraga trifurcata) mini|Saxifraga sect. Saxifraga: Saxifraga wahlenbergii mini|Saxifraga sect. Merkianae: Saxifraga tolmiei miniatur|Saxifraga sect. Micranthes: Stern-Steinbrech (Saxifraga stellaris) mini|Saxifraga xarendsii

Saxifraga sect. Ciliatae : Sie enthält etwa 220 Arten (Auswahl): Saxifraga aleutica Saxifraga amabilis Saxifraga angustata Saxifraga anisophylla Saxifraga aristulata : Saxifraga aristulata var. aristulata Saxifraga aristulata var. longipila Saxifraga assamensis Saxifraga atuntsiensis Saxifraga aurantiaca Saxifraga auriculata : Saxifraga auriculata var. auriculata Saxifraga auriculata var. conaensis Saxifraga baimashanensis Saxifraga balfourii Saxifraga banmaensis Saxifraga bergenioides Saxifraga bijiangensis Saxifraga brachyphylla Saxifraga brachypoda Saxifraga brachypodoidea Saxifraga brevicaulis Saxifraga brunneopunctata Saxifraga brunonis Saxifraga bulleyana Saxifraga burmensis Saxifraga cacuminum Saxifraga calopetala Saxifraga candelabrum Saxifraga cardiophylla Saxifraga carnosula Saxifraga caveana : Saxifraga caveana var. caveana Saxifraga caveana var. lanceolata Saxifraga chadwellii Saxifraga champutungensis Saxifraga chrysantha Saxifraga chrysanthoides Saxifraga chumbiensis Saxifraga ciliatopetala Saxifraga cinerascens Saxifraga congestiflora Saxifraga consanguinea Saxifraga contraria Saxifraga cordigera Saxifraga culcitosa Saxifraga dahaiensis Saxifraga daliensis Saxifraga daochengensis Saxifraga deminuta Saxifraga densifoliata : Saxifraga densifoliata var. densifoliata Saxifraga densifoliata var. nedongensis Saxifraga deqenensis Saxifraga dianxibeiensis Saxifraga diapensia Saxifraga dielsiana Saxifraga diffusicallosa Saxifraga dingqingensis Saxifraga diversifolia : Saxifraga diversifolia var. angustibracteata Saxifraga diversifolia var. diversifolia Saxifraga dongchuanensis Saxifraga dongwanensis Saxifraga drabiformis Saxifraga draboides Saxifraga dshagalensis Saxifraga eglandulosa Saxifraga egregia : Saxifraga egregia var. eciliata Saxifraga egregia var. egregia Saxifraga egregia var. xiaojinensis Saxifraga egregioides Saxifraga elatinoides Saxifraga elliptica Saxifraga engleriana Saxifraga erectisepala Saxifraga erinacea Saxifraga eschscholtzii Saxifraga excellens Saxifraga exigua Saxifraga filicaulis Saxifraga filifolia Saxifraga finitima Saxifraga flaccida Saxifraga flagellaris : Es gibt fünf Unterarten: Saxifraga flagellaris subsp. crandallii Saxifraga flagellaris subsp. crassiflagellata Saxifraga flagellaris subsp. flagellaris: Dieser Endemit kommt nur auf Spitzbergen vor. Saxifraga flagellaris subsp. platysepala Saxifraga flagellaris subsp. setigera Saxifraga flexilis Saxifraga forrestii Saxifraga gedangensis Saxifraga gemmigera : Saxifraga gemmigera var. gemmigera Saxifraga gemmigera var. gemmuligera Saxifraga gemmipara Saxifraga giraldiana Saxifraga glabricaulis Saxifraga glacialis Saxifraga glaucophylla Saxifraga gonggashanensis Saxifraga gongshanensis Saxifraga gouldii : Saxifraga gouldii var. eglandulosa Saxifraga gouldii var. gouldii Saxifraga gyalana Saxifraga habaensis Saxifraga haplophylloides Saxifraga harai Saxifraga harry-smithii Saxifraga heleonastes Saxifraga hemisphaerica Saxifraga hengduanensis Saxifraga heteroclada : Saxifraga heteroclada var. aurantia Saxifraga heteroclada var. heteroclada Saxifraga heterocladoides Saxifraga heterotricha : Saxifraga heterotricha var. anadena Saxifraga heterotricha var. heterotricha Saxifraga hirculoides Moor-Steinbrech (Saxifraga hirculus ): Saxifraga hirculus subsp. hirculus: Saxifraga hirculus subsp. hirculus var. alpina Saxifraga hirculus subsp. hirculus var. hirculus Saxifraga hirculus subsp. propinqua Saxifraga hispidula Saxifraga hookeri Saxifraga hypericoides : Saxifraga hypericoides var. aurantiascens Saxifraga hypericoides var. hypericoides Saxifraga implicans Saxifraga inconspicua Saxifraga insolens Saxifraga isophylla Saxifraga jacquemontiana Saxifraga jainzhuglaensis Saxifraga jaljalensis Saxifraga josephii Saxifraga kingdonii Saxifraga kingiana Saxifraga kintschingingae Saxifraga lamninamensis Saxifraga latiflora Saxifraga lepida Saxifraga lepidostolonosa Saxifraga lhasana : Saxifraga lhasana var. decapitulata Saxifraga lhasana var. lhasana Saxifraga linearifolia Saxifraga litangensis Saxifraga lixianensis Saxifraga llonakhensis Saxifraga loripes Saxifraga ludingensis Saxifraga lushuiensis Saxifraga lychnitis Saxifraga macrostigmatoides Saxifraga mallae Saxifraga matta-viridis Saxifraga maxionggouensis Saxifraga medongensis Saxifraga megacordia Saxifraga microgyna Saxifraga microviridis Saxifraga minutifoliosa Saxifraga miralana Saxifraga montanella : Saxifraga montanella var. montanella Saxifraga montanella var. retusa Saxifraga moorcroftiana Saxifraga mucronulata Saxifraga mucronulatoides Saxifraga nakaoi Saxifraga nakaoides Saxifraga namdoensis Saxifraga nanella : Saxifraga nanella var. glabrisepala : Saxifraga nanella var. nanella Saxifraga nanelloides Saxifraga nangqenica Saxifraga nangxianensis Saxifraga nayarii Saxifraga neopropagulifera Saxifraga nigroglandulifera Saxifraga nigroglandulosa Saxifraga omphalodifolia Saxifraga oreophila Saxifraga oresbia Saxifraga paiquensis Saxifraga palpebrata Saxifraga pardanthina Saxifraga parkaensis Saxifraga parnassifolia Saxifraga parnassioides Saxifraga parva Saxifraga pasumensis Saxifraga pellucida Saxifraga peplidifolia Saxifraga peraristulata Saxifraga perpusilla Saxifraga pilifera Saxifraga pratensis Saxifraga prattii : Saxifraga prattii var. obtusata Saxifraga prattii var. prattii Saxifraga przewalskii Saxifraga pseudohirculus Saxifraga punctulata : Saxifraga punctulata var. minuta Saxifraga punctulata var. punctulata Saxifraga punctulatoides Saxifraga rizhaoshanensis Saxifraga rolwalingensis Saxifraga saginoides Saxifraga sanguinea Saxifraga sediformis Saxifraga serpyllifolia Saxifraga serrula Saxifraga sessiliflora Saxifraga sheqilaensis Saxifraga signata Saxifraga signatella Saxifraga sikkimensis Saxifraga sinomontana : Saxifraga sinomontana var. amabilis Saxifraga sinomontana var. sinomontana Saxifraga smithiana Saxifraga spathulifolia Saxifraga sphaeradena : Saxifraga sphaeradena subsp. dhwojii Saxifraga sphaeradena subsp. sphaeradena Saxifraga stella-aurea Saxifraga stellariifolia Saxifraga stenophylla : Saxifraga stenophylla subsp. hoffmeisteri Saxifraga stenophylla subsp. komarovi Saxifraga stenophylla subsp. stenophylla Saxifraga strigosa Saxifraga subaequifoliata Saxifraga subamplexicaulis Saxifraga sublinearifolia Saxifraga subomphalodifolia Saxifraga subspathulata Saxifraga substrigosa Saxifraga subtsangchanensis Saxifraga tangutica : Saxifraga tangutica var. platyphylla Saxifraga tangutica var. tangutica Saxifraga taraktophylla Saxifraga tatsienluensis Saxifraga tentaculata Saxifraga tibetica Saxifraga tigrina Saxifraga triaristulata Saxifraga tsangchangensis Saxifraga umbellulata Saxifraga unguiculata : Saxifraga unguiculata var. limprichtii Saxifraga unguiculata var. unguiculata Saxifraga uninerva Saxifraga versicallosa Saxifraga virgularis Saxifraga viscidula Saxifraga wallichiana Saxifraga wardii : Saxifraga wardii var. glabripedicellata Saxifraga wardii var. wardii Saxifraga wenchuanensis Saxifraga williamsii Saxifraga xiaozhongdianensis Saxifraga yarlungzangboensis Saxifraga yezhiensis Saxifraga yushuensis Saxifraga zayuensis Saxifraga zhidoensis Saxifraga zimmermannii Saxifraga zogangensis Saxifraga sect. Cymbalaria : Sie enthält etwa vier Arten: Zimbelkraut-Steinbrech (Saxifraga cymbalaria )