duimnael|Koevoetmonument by die Voortrekkermonument, Pretoria Koevoet, afgekort Operasie K of SWAPOL-COIN/SWAPOL TIN) was die teen-insurgensietak van die Suidwes-Afrikaanse polisie (SWAPOL). Koevoet se formasies het wit Suid-Afrikaanse polisiebeamptes ingesluit, gewoonlik gesekondeer van die Suid-Afrikaanse Veiligheidstak of Spesiale Taakmag, en swart vrywilligers van Ovamboland. Koevoet was gebaseer op die Selous Scouts, 'n veelrassige Rhodesiese militêre eenheid wat gespesialiseer het in teen-insurgensie operasies. Die benaming is 'n metafoor vir "die koevoet" wat insurgente vanuit die burgerlike bevolking uitlig.
Koevoet was aktief tydens die Suid-Afrikaanse Grensoorlog tussen 1979 en 1989, waartydens dit honderde opsporings- en vernietigingsoperasies uitgevoer het teen die People's Liberation Army of Namibia (PLAN).
Die eenheid se metodes was omstrede en word daarvan beskuldig dat dit talle gruweldade teen burgerlikes gepleeg het. In die loop van die oorlog het dit 3 225 opstandelinge doodgemaak of gevang en aan 1 615 individuele skermutselings deelgeneem.
Koevoet is in 1989 ontbind as deel van die implementering van Resolusie 435 van die Verenigde Nasies se Veiligheidsraad. Dit het die Suid-Afrikaanse Grensoorlog effektief beëindig en die onafhanklikheid van Suidwes-Afrika as Namibië ingelui.
Geskiedenis Stigting van Koevoet links|duimnael|PLAN insurgente aan die mars Van die vroeë tot laat 1970's is die meerderheid teen-insurgensie operasies gedryf deur die Suid-Afrikaanse Weermag (SAW). Die SAW se primêre bron van mannekrag was wit nasionale dienspligtiges wat hul voorwaardes vir verpligte militêre diens vervul het onder leiding van professionele staandemag offisiere. Die aanvanklike toewysing van Suid-Afrikaanse troepe tot die Suidwes-Afrikaanse teater in 1974 was ongeveer 15 000 man. Vanaf dieselfde jaar was daar ook toenemende werwing van plaaslike gewapende hulpmagte en semi-amptelike milisies.
Die magtigste gewapende groep buite die direkte bevelstruktuur van die SAW het ontstaan in Ovamboland, die tradisionele politieke vesting van SWAPO en die bron van sy steunbasis. Die burgerlike administrasie van Ovamboland het 'n plaaslike burgermag, bekend as die Ovambo-tuiswag, in diens geneem om plaaslike amptenare te beskerm wat dikwels die teiken was van sluipmoordpogings.
Die Ovambo-tuiswag is met verloop van tyd in groter genommerde eenhede saamgestel of was verbonde aan gewone SAW-bataljons. Teen die einde van 1978 was die Ovambo-tuiswag ongeveer 3 000 manskappe sterk. Die regering het kennis geneem van hul relatiewe doeltreffendheid vergeleke met nasionale dienspligtiges wat uit Suid-Afrika gestuur is, wat nie met die terrein en omgewing vertroud was nie en moeiliker by Ovamboland aangepas het.
Hierdie en ander verwikkelinge het gelei tot 'n doelbewuste beleid van 'Namibisering' van Suidwes-Afrika, 'n verwysing na die Viëtnamiseringsprogram wat die Verenigde State tydens die Viëtnam-oorlog gevolg het. Sodanige oorlogspoging sou minder geneig wees om duidelike konfrontasies tussen buitelandse Suid-Afrikaanse troepe en plaaslike PLAN-opstandelinge te laat blyk, maar dan sou dit 'n beduidende aantal Namibiërs wat onder Suid-Afrikaanse bevel veg tot gevolg hê.
Die hoofdoelstellings van Namibisering was om 'n selfvoorsienende militêre infrastruktuur in Suidwes-Afrika te vestig, die persepsie van 'n binnelandse burgerlike konflik te versterk eerder as 'n onafhanklikheidstryd, en die vermindering van ongevalle onder Suid-Afrika se nasionale dienspligtiges, waaroor die regering veral sensitief was. Verder was die SAW onder druk. As doeltreffende plaaslike troepe bymekaar gemaak kon word om die grootste deel van die verdedigings- en plaaslike veiligheidstake oor te neem, sou dit meer vry wees om konvensionele offensiewe operasies na te streef.
Sowel die SAW as die Suid-Afrikaanse polisie (SAP) het tussen 1976 en 1980 parallele inisiatiewe geloods om Ovambo-teen-insurgensie-eenhede te skep. Die SAW se program het gelei tot 101 Bataljon, terwyl die SAP Koevoet gevorm het. 'n Senior beampte by die SAP se Veiligheidstak, Hans Dreyer, is aangestel om laasgenoemde te lei. Dreyer het tydens die Rhodesiese Bosoorlog saam met die SAP in Rhodesië gedien en sterk op sy operasionele ervarings van daar gesteun terwyl hy Koevoet se mandaat en organisasiestruktuur gevorm het. Koevoet moes direk gebaseer wees op die Selous Scouts, 'n eenheid van die Rhodesiese spesiale magte wat 'n groot aantal voormalige opstandelinge ingesluit het. Die SAP het veral die kleineenheidstaktiek van die Selous Scouts waardeer wat getoon het hoe 'n paar operateurs, vermom as opstandelinge en opgelei is tot hoë vlakke van misleiding, 'n effek buite verhouding tot hul grootte kon hê.
Die eenheid is in Junie 1979 gestig met ses wit Suid-Afrikaanse polisiemanne en 60 van die vaardigste spoorsnyers van die Ovambo-tuiswag. Die spoorsnyers het drie maande bykomende verkenningsopleiding van die SAW se spesiale magte ontvang voordat hulle in Ovamboland ontplooi is. Hulle is ook deur die SAP opgelei in strafregtelike ondersoektegnieke en polisieprosedures. In Mei 1979 het hulle hul eerste opstandeling gevang.
Koevoet was formeel bekend as 'Operasie K' van die SAP-afdeling vir spesiale bedrywighede, maar die titel is byna nooit gebruik nie. Hul bestaan het 'n noukeurige geheim gebly tot Junie 1980, toe kerkkoerante in Ovamboland gerugte begin versprei het oor 'n nuwe groep van spesiale magte wat verband hou met die sluipmoord op SWAPO-simpatiseerders. Die gerugte het hul grondslag gevind in 'n 'doodslys' van prominente Ovambo politieke figure en sakelui wat geheime simpatiseerders van SWAPO was, wat na bewering gevind is by die liggaam van 'n plaaslike politikus wat in 'n motorongeluk dood is. 'n Aantal individue op die lys is daarna vermoor. Terwyl Suid-Afrika die beweringe ontken het, het amptenare Koevoet genoem en geprys vir hul doeltreffendheid.
Koevoet se aanvanklike rol was om deel te neem aan intelligensie-insameling vir die SAW, maar hy het gou sy eie teen-insurgensie-veldtog van infiltrasie en strooptogte toegepas. Omdat dit 'n polisie-eenheid was, het Koevoet ook ondersoek ingestel na politiek gemotiveerde moorde en beskadiging van eiendom. Die eenheid het vinnig uitgebrei tot ongeveer 3 000 personeellede, ongeveer so groot soos die Ovambo-tuiswag. Aanvanklik was die aantal rekrute beskeie, deels as gevolg van beperkte opleidingsgeriewe en die tyd wat dit sou neem om offisiere aan hulle te verskaf. Hierdie probleem is deels opgelos deur Koevoet-rekrute by die Polisie-teeninsurgensieskool in Maleoskop, Suid-Afrika, op te lei. Daar het die rekrute onderrig ontvang oor 'n unieke hibriede sillabus wat spesialis-polisievaardighede soos anti-oproer taktieke, padveiligheid en konvensionele teen-terrorisme kombineer met basiese infanterie-opleiding wat soortgelyk was aan die van die SAW se teen-insurgensie teorie. Die ontbinding van die Selous Scouts in 1980 het Koevoet 'n toeloop van Rhodesiese offisiere vir die eenheid voorsien wat deur die SAP gewerf is. Wit Namibiërs is ook in 'n beskeie getal as Koevoet-offisiere gewerf, hoewel die SAP in die verband met kompetisie van die SAW te kampe gehad het. Die meeste wit Suid-Afrikaanse polisiemanne is na Koevoet oorgeplaas as gevolg van persoonlike verwysings.
Die oorgrote meerderheid swart Koevoet-operateurs was aansoekers van die Ovambo-tuiswag, wat gereelde werk en beter loon wou hê. Die enigste voorvereiste was dat hulle Afrikaans of Engels moes praat om met hul blanke offisiere te kommunikeer. Die SAP het soms Ovambos uit Angola gewerf, insluitende werklose voormalige soldate van die Portugese koloniale weermag en opstandelinge van die National Union for the Total Independence of Angola (UNITA), wat aan hierdie kwalifikasies voldoen het. Die mededinging vir diens by Koevoet was fel vanweë die relatiewe hoë betaling en voordele, insluitend lewensversekering, wat die SAP aangebied het.
Operasionele diens PLAN-eenhede wat in Ovamboland werksaam is, word voortdurend gesteun deur 'n konstante stroom opstandelinge en oorlogsmateriaal langs eksterne infiltrasieroetes deur Angola. Koevoet het 'n gebied aangrensend aan die Angolese grens gemonitor met siftingspatrollies wat gekoördineer is tussen drie permanente sterkpunte in Opuwo, Rundu en Oshakati. Dit is ook toegelaat om 'n eie interneringsfasiliteit vir gevange PLAN-gevangenes net noord van Windhoek op te rig. Patrollies is in Casspir-mynbeskermde voertuie uitgevoer en het soms weke aaneen geduur. Koevoet-operateurs het die grootste deel van hul tyd verdagte spore gevolg op soek na insurgente, soms meer as honderd kilometer. PLAN moes noodgedwonge sy taktiek dienooreenkomstig verander. Na aksies en aanvalle sou PLAN-kaders versprei. Baie het opgehou om militêre stewels met maklik identifiseerbare soompatrone te dra en het kaalvoet of in burgerskoene geloop. Hulle het hul spore gekamoefleer, op bestaande voetstappe gestap en skoene omgeruil om Koevoet-spoorsnyers af te gooi. Meer gereeld sou die insurgente onttrek totdat hulle die regte terrein bereik het, en dan die Koevoet-reaksiemag in 'n lokval lei. duimnael|SAP Casspir soortgelyk aan dié wat deur Koevoet gebruik was. In April 1980 het die administrateur-generaal Gerrit Viljoen aangekondig dat die oordrag van 'n mate van beheer oor plaaslike militêre en polisiemagte aan Namibiërs sou plaasvind sodra die nodige strukture in werking gestel is. Dit was 'n nuwe stap in die Namibianisasie-veldtog deur Suid-Afrika, en in 1985 is Koevoet formeel geïntegreer met die Suidwes-Afrikaanse polisie (SWAPOL). Destyds bestaan 80% van Koevoet se mannekrag uit inwoners van Ovamboland, met die oorblywende 20% wit offisiere en Ovambos van elders, naamlik Angola. Koevoet-operateurs wat nie op diens was, was die belangrikste teikens vir PLAN-sluipmoordpogings; tussen 1979 en 1982 is daar byvoorbeeld minstens 198 deur insurgente tuis vermoor. Teen 1982 is ongeveer 40 Koevoet-operateurs per jaar vermoor in geteikende sluipmoorde. Hulle families is ook aan intimidasie onderwerp. Daarna het die Suid-Afrikaanse regering Koevoet-personeel toegelaat om hul wapens tuis te hou.
In 1983 het Koevoet heelwat kontroversie ontlok toe 'n Angolese burger wat in die eenheid dien, Jonas Paulus, skuldig bevind is aan moord, poging tot verkragting en gewapende roof deur die Suidwes-Afrikaanse Hooggeregshof in Windhoek. Paulus en 'n medepligtige het met 'n gebuite PLAN-geweer op 'n misdaadveldtog gegaan en hulle as insurgente geïdentifiseer. Die duo het 'n bejaarde boer vermoor en verskeie jong meisies ontvoer, waarna hulle deur ander lede van Koevoet gevange geneem is en aan die burgerlike polisie oorgegee is. Paulus is ter dood veroordeel en op 4 Junie 1985 in Windhoek opgehang. Omstreeks dieselfde tyd het 'n wit Koevoet-onderoffisier, Norman Abrahams, in die hof verskyn op aanklag dat hy 'n vermeende SWAPO-simpatiseerder onder sy toesig vermoor het. Die aanklagte is laat vaar nadat die aanklaer nie kon vasstel of Abrahams of een van verskeie ander Koevoet-persone die moord gepleeg het nie. Die Suid-Afrikaanse regering het daarna 'n skikking buite die hof met die gesin van die slagoffer bereik. Hierdie sake was opmerklik omdat hulle aansienlike publisiteit oor Koevoet in Suid-Afrika self gegenereer het, en die eenheid gedwing het om besonderhede bekend te maak oor sy bedrywighede wat voorheen geheim gehou is. Die gebruik van 'n PLAN-wapen deur Paulus is byvoorbeeld verklaar deur die feit dat Koevoet 'n inventaris van gebuite uniforms en wapens gehad het, wat lede dikwels gebruik het om insurgente na te boots. 'n Skakelkomitee vir gruweldade is ook in Ovamboland gestig om oortredings wat deur lede van die veiligheidsmagte gepleeg is, te ondersoek terwyl hulle aan diens was