Die nasionale vlag van Tibet (Tibettaans: བོད་ཀྱི་རྒྱལ་དར།, Wylie: bod kyi rgyal dar), ook bekend as die “sneeuleeuvlag” (Tibettaans: གངས་སེང་དར་ཆ།, Wylie: gangs seng dar cha), is die nasionale vlag van Tibet, goedgekeur deur die 13de Dalai Lama in 1916. Dit was die nasionale vlag van die onafhanklike land Tibet van 1916 tot 1951, toe dié land deur die Volksrepubliek China aangeval en geannekseer is. Dié vlag is tot die Tibettaanse opstand in 1959 gebruik, waarna dit deur die Chinese regering verban is. Terwyl dit in die deur die Volksrepubliek China besette Outonome Gewes Tibet onwettig bly, word dit steeds deur die hedendaagse Tibettaanse regering in ballingskap, gesetel in Dharamshala, Indië, asook deur Pro-Tibettaanse groepe wêreldwyd ter ondersteuning van menseregte in Tibet en ’n Tibettaanse onafhanklikheid gebruik. Soos die vlag van Oos-Turkestan is die vlag van Tibet weens die Tibettane se strewe na onafhanklikheid in die Volksrepubliek China verbied en die besit of vertoning daarvan sal erg bestraf kan word. In teenstelling daarmee word die Tibettaanse vlag by pro-Tibettaanse optogte in die Republiek China op Taiwan gebruik.
Die vlag van Tibet vertoon: ’n Wit sneeubedekte berg ’n Geel son met rooi en donkerblou strale wat daarvan uitstraal Twee Tibettaanse sneeuleeus Die Triratna-simbool van gekleurde juwele ’n Taijitu-simbool ’n Geel fraiing aan drie van die vlag se vier sye (behalwe vir die wapperkant)
Simboliek duimnael|links|Noordekant van berg Kailash in Tibet Volgens die Sentrale Tibettaanse Administrasie bevat die vlag van Tibet die volgende simboliek: Die onderste, sentrale wit driehoek is ’n sneeubedekte berg in die middel (die heilige berg Kailash) as ’n simbool van die Tibettaanse nasie. Die ses rooi strale van die son verteenwoordig die ses oorspronklike stamme van Tibet: Se, Mu, Dong, Tong, Dru en Ra. Die geel son verteenwoordig die gelyke genot van vryheid, spirituele en materiële geluk en voorspoed vir al die wesens in Tibet. Die twee sneeuleeus staan vir Tibet se oorwinnende prestasie van ’n verenigde geestelike en sekulêre lewe. Die drie gekleurde juwele, wat deur die sneeuleeus vasgehou word, verteenwoordig die drie Boeddhistiese waardes van die Triatna – drie “uitstekende juwele” – die voorwerpe van toevlug: Die Buddha Dharma Sangha Die tweekleurige kolkende juweel – die taijitu-simbool – wat tussen die twee sneeuleeus gehou word, staan vir die mense se bewaking en koestering van die selfdissipline van ’n korrekte etiese gedrag. Die goue fraiing simboliseer die bloei en verspreiding van die Boeddha se leerstellings.
Geskiedenis duimnael|Die Tibettaanse weermag vertoon die Tibettaanse vlag tydens ’n militêre parade in Lhasa, 1938 duimnael|Twee Tibettaanse afgevaardigdes (voor regs) tydens die Asiatiese Verhoudingskonferensie in Delhi in 1947 toe Mahatma Gandhi ’n toespraak lewer (ver links). ’n Sirkelvormige weergawe van die Tibettaanse vlag kan voor hulle gesien word, asook die vlae van ander deelnemende lande duimnael|Tibettaanse vlag in Tibet in die 1940's In Februarie 1913, net ná die ineenstorting van die Qing-dinastie, het die 13de Dalai Lama, Tibet se politieke en geestelike leier, Tibet se onafhanklikheid van China verklaar en die Tibettaanse Weermag se modernisering begin. Sheel, R. N. Rahul. "The Institution of the Dalai Lama". The Tibet Journal, Vol. XIV No. 3. Herfs 1989, bl. 20. Volgens Tsarong Dasang Dadul, hoofbevelvoerder van die moderne Tibettaanse Weermag, het die Dalai Lama in 1916 ’n nuwe nasionale vlag goedgekeur en al die weermagregimente is aangewys om die vlag in sy nuwe vorm te gebruik. Tsarong, bl. 51. Gyalten Namgyal, kleremaker vir beide die 13de en 14de Dalai Lamas, het geskryf: “Toe ek vierten was, het die Dalai Lama besluit hy wou ’n Tibettaanse nasionale vlag hê wat hy selfgemaak en selfontwerp het. Toe ’n prototipe goedgekeur is en die eerste vlag in opdrag gegee is, was ek die een wat die werk uitgevoer het.”
Naas sy gebruik deur die Tibettaanse Weermag is die vlag op openbare geboue van die Ganden Phodrang-regering gehys. Historiese beeldmateriaal toon die wapperende vlag by die Potala-paleis, die setel van die Dalai Lama se regering in Tibet. Die sneeuleeu-vlag was ook ’n vlag wat deur die Engelse diplomaat Sir Eric Teichman bo-op ’n Tibettaanse regeringsgebou tydens die vyandelikhede van 1917–1918 tussen Sichuan en Tibet gesien is: “Bo-op die Kalon Lama se verblyfplek...waai die vaandel van Tibet, ’n geel vlag wat ’n toestel soos ’n leeu in groen dra, met ’n wit sneeuberg en ’n son en maan in die hoek.”
Buite Tibet is die vlag in publikasies deur buitelandse regerings, akademiese tydskrifte, asook in politiek en kultureel vername werke tot in 1959 gebruik.
Een van sy eerste amptelike internasionale verskynings was in ’n boek uitgegee in 1923 deur die Britse Kroon Drawings of the Flags in Use at the Present Time by Various Nations (“Tekeninge van die vlae wat tans deur verskeie nasies gebruik word”). Die vlag het ook in ’n boek uitgegee deur die Duitse Departement vir Verdediging se vlootbedryf, Flaggenbuch (“Vlagboek”) in 1926 en in die Italiaanse Vlootdepartement se Raccolta delle Bandiere Fiamme e Insegne in uso presso le Diverse Nazioni (“Versameling van vlae, oorlogvlae en vaandels wat deur die verskillende nasies gebruik word”) in 1934. Die National Geographic Society se “Flags of the World”-weergawe het ook die vlag vertoon. Die opskrif lees: Tibet – With its towering mountain of snow, before which stand two lions fighting for a flaming gem, the flag of Tibet is one of the most distinctive of the East. (“Tibet – Met sy hoë berge van sneeu, waarvoor twee leeus veg vir ’n vlammende juweel, is die vlag van Tibet een van die mees kenmerkende van die Ooste.”) Vanaf 1928 is uitbeeldings van die vlag ook deur maatskappye in Europa, Noord-Amerika, Suid-Amerika, die Midde-Ooste en Oseanië wyd uitgereik in nasionale vlagversamelings op verskeie vorms van handelskaarte.
Die vlag se eerste verskyning by ’n internasionale byeenkoms was in Maart/April 1947 tydens die Asiatiese Verhoudingskonferensie in Nieu-Delhi. Dié konferensie, wat deur Pandit Jawaharlal Nehru gereël is, is deur Asiatiese lande en anti-koloniale bewegings bygewoon. Die verteenwoordiger van Brits-Indië se regering in Lhasa, Hugh Richardson, het die Tibettaanse Buitelandse Kantoor persoonlik oor die Indiese Raad van Wêreldsake se uitnodiging ingelig en hy het aanbeveel dat die konferensie ’n goeie geleentheid sou wees om Asië en die hele wêreld te laat weet dat Tibet de facto ’n onafhanklike land is. Tydens die konferensie het die leiers van elkeen van die 32 delegasies op ’n baldakyn agter ’n bord met die naam en die vlag van die land sit en gesels. Die Amerikaanse historikus A. Tom Grunfeld het geween dat die konferensie nie regeringsgeborg was nie, waarvolgens Tibet se teenwoordigheid en sy vlag “geen diplomatiese betekenis” gehad het nie en het bygevoeg dat die vlag verwyder is nadat afgevaardigdes van die Republiek China hul protest aangeteken het by die konferensie-organiseerders, wat daarna ’n verklaring deur Jawaharlal Nehru uitgereik het, waarvolgens hy die Tibettaanse verteenwoordigers “in ’n persoonlike hoedanigheid” uitgenooi het. ’n Tibettaanse afgevaardigde wat die konferensie bygewoon het, meen egter dat sulks nie gebeur het nie en die enigste bekende prente van die konferensie toon die vlag saam met al die ander vlae van die deelnemende lande.
Ná die Volksbevrydingsleër se inval in Tibet en die ondertekening van die 17-punte-ooreenkoms is die vlag van Tibet gedurende die 1950’s onder die nuutgestigte Volksrepubliek China aanhou gebruik, hoewel sy status onduidelik was. Baie in die Kommunistiese Party van China was van mening dat die vlag vir separatisme gestaan het, terwyl die destydse Tibettaanse plaaslike regering beweer het dat die vlag ’n weermagvlag was (die Tibettaanse leër het parallel tot die Volksbevrydingsleër se infanterie voortbestaan) en nie ’n nasionale vlag is nie. Phuntso Wangye beweer dat Mao Zedong die vlagsaak in 1955 met die 14de Dalai Lama bespreek het. Volgens sy storie het Mao vir die Dalai Lama gesê dat Zhang Jingwu, Zhang Guohua en Fan Ming hom ingelig het dat Tibet wel oor ’n “nasionale vlag” beskik. Die Dalai Lama het toe geantwoord dat Tibet ’n weermagvlag het, waarop Mao na bewering gesê het “jy mag jou nasionale vlag behou”. Daar is egter geen amptelike erkenning van dié gesprek deur die Chinese regering nie.
Die 1956-weergawe van The Flags of the World deur Gresham Carr sê: “Daar is weinig oor die vlag van Tibet bekend met amper min bekende beskrywings” op bladsy 213 en die teenoorstellende bladsy 229, die vlagprentjie lui: “Tibet : Nasionale vlag”. Voor 1959 is die vlag internasionaal in naslaanboeke en deur buitelandse regerings steeds erken as ’n nasionale vlag. Tydens die Dalai Lama se 1956-besoek aan die buurland Koninkryk Sikkim het die regering van Sikkim die Tibettaanse vlag gehys om hom te groet. Die vlag is op historiese beeldmateriaal sigbaar aan dieselfde vlagpaal met die vlag van Sikkim by die Chogyal se Tsuklakhang-paleis en op die Dalai Lama se motorstoet wat deur die koninklike familie van Sikkim voorsien is.
Volgens die Amerikaanse antropoloog Melvyn Goldstein sou min Tibettane in Tibet die vlag van Tibet geken het, aangesien dit deur die weermag gebruik is, waarvolgens hulle tydens protes teen die Chinese regering eerder die vlag van Chushi Gangdruk sou gebruik. Die Tibettaanse historikus Jamyang Norbu het dié bewering ontken met verwysing na voorvalle van die Tibettaanse publiek se agting vir die vlag as hul nasionale simbool.
Vorige vlae
Ander vlae
Onafhanklikheidssimbool Ná die Tibettaanse opstand van 1959 het die 14de Dalai Lama sy amp as goewerneur van Tibet laat vaar, die 17-punte-ooreenkoms met die Volksrepubliek China veroordeel en die Sentrale Tibettaanse Administrasie in Indiese ballingskap opgerig. As deel van sy projek om pan-Tibettaanse nasionalisme in te span (van al die Tibettane en nie net dié in sy vorige gebied van die Outonome Gewes Tibet nie) het hy nasionale simbole soos die Lhasa-dialek van Tibettaans, ’n Tibettaanse volkslied en die nasionale vlag gestandaardiseer en goedgekeur. Die vlag is weens die teenwoordigheid van die twee sneeuleeus algemeen bekend as die “sneeuleeuvlag”. Die vlag is goedgekeur as ’n simbool van die Tibettaanse onafhanklikheidsbeweging en word derhalwe die “Vrye Tibet vlag”. As gevolg van sy gebruik deur die diaspora en internasionale betogers het dit bekendheid verwerf en word tydens die Tibettaanse publiek se proteste gebruik. Die vlag is in die Volksrepubliek China verban. In teenstelling met die Kommunistiese Volksrepubliek China word die vlag van Tibet in die Republiek China op Taiwan gereeld vertoon, veral tydens die jaarlikse optogte ter herinnering aan die Tibettaanse opstand in Maart 1959.
Veral tydens die 2008-opstand in Tibet is wêreldwyd optogte ter ondersteuning van Tibet gehou, waartydens ook die vlag van Tibet geswaai is. Dit het ook gepaard gegaan met protesoptogte teen die Olimpiese Somerspele 2008, ook tydens die fakkelloop dwarsdeur ander lande.
Vlagemoji Die vlag van Tibet beskik nie oor sy eie vlagemoji. Tibettaanse aktiviste het in 2019 onsuksesvol ’n petisie ingedien by die Unicode-konsortium oor ’n Tibettaanse vlagemoji. Volgens Wired beskik die Republiek China, wat ook Chinese aansprake in die gesig staar, oor sy eie vlagemoji. Wired het egter ook berig dat ’n Tibettaanse vlagemoji Pandora se kissie kan oopmaak vir soortgelyke aansoeke deur ander onerkende lande en onafhanklikheidsbewegings.
Omstredenheid duimnael|’n Sneeuleeuvlag op Lobsang Sangay se pak tydens die Europa vir Tibet Solidariteit-saamtrek, Wene, 2012