Heinz Wilhelm Guderian (17 Junie 1888 – 14 Mei 1954) was 'n Duitse generaal (Generaloberst of kolonel-generaal vanaf 1940) tydens die Tweede Wêreldoorlog. As militêre strateeg van formaat was hy die uitvinder en pleitbesorger van die blitzkrieg-leer (blitsoorlog). Hy het veral sukses behaal as bevelvoerder van tenkeenhede tydens die veldtogte in Pole en Frankryk en aanvanklik in die Sowjetunie.
Guderian het gemotoriseerde taktiek in die vooroorlogse weermag in Duitsland ontwikkel, terwyl hy homself opgelei het in kennis oor gewapende formasies in ander leërs. In die besonder het hy die gebruik van radiokommunikasie tussen tenkspanne geïmplementeer en skoktaktiek bedink wat hoogs effektief was. In Mei 1940 het hy die tenkeenhede aangevoer wat die Franse verdediging in Sedan, Frankryk, oorweldig het, wat 'n maand later oorgegee het aan Duitsland. Gedurende die herfs van 1941 is sy aanval op Moskou vertraag deur bevele van Adolf Hitler met wie hy skerp verskil het. Gou is die Duitse magte verder vertraag deur slegte paaie en modder en dan aan die winterkoue, die belangrikste faktor wat tot die mislukking van Operasie Barbarossa gelei het. Ná die Duitse nederlaag by die Slag van Moskou in Desember 1941 is hy na die reserwemag oorgeplaas. Dit was die einde van sy militêre opkoms.
Ná die nederlaag by Stalingrad vroeg in 1943 het Hitler hom in 'n nuwe posisie aangestel om die verwoeste tenkmagte te laat herbou, maar hy het met baie generaals gebots wat daarin geslaag het om ander pligte aan hom toe te wys. Hy is in Julie 1944 as Hoof van die algemene staf van die Weermag aangestel, maar dit was grotendeels 'n simboliese aanstelling, aangesien Hitler effektief sy eie stafhoof geword het. As stafhoof het hy egter die gebruik van die nuwe Tiger I-tenk se handboek (Tigerfibel) gemagtig om tenkbemanning op te lei. Hy is in Maart 1945 ontslaan. Vanaf 1945 tot 1948 is Guderian in Amerikaanse aanhouding gehou, maar is later vrygelaat. Hy dien daarna as 'n adviseur wat toesig hou oor die vestiging van die weermag in Wes-Duitsland. Guderian is in 1954 oorlede.
Persoonlike lewensloop Guderian is in Kulm, Wes-Pruise (nou Pole), as die seun van Friedrich Guderian en Clara (née Kirchoff) gebore. Hy het in 1907 by die leër aangesluit. Op 1 Oktober 1913 het hy met Margarete Goerne getrou, met wie hy twee seuns gehad het, Heinz Günther (2 Augustus 1914 – 2004) en Kurt (17 September 1918 – 1984).
Eerste Wêreldoorlog Aan die begin van die Eerste Wêreldoorlog het Guderian gedien as 'n seinoffisier in die 5de Kavallerie-Eenheid. Op 28 Februarie 1918 is Guderian aangestel in die algemene personeelskorps. Soos baie Duitsers, was hy dit nie eens met Duitsland wat die wapenstilstand in 1918 onderteken het nie, en glo dat die Duitse Keiserryk die stryd moes voortsit.
Tussenoorlogse tydperk Vroeg in 1919 is Guderian as een van die vierduisend offisiere gekies om met hul militêre diens voort te gaan in die verlaagde Duitse weermag, die Reichswehr. Hy is opdrag gegee om te dien op die personeel van die sentrale bevel van die Oosgrens-wagdiens. Hierdie wagdiens was bedoel om die onafhanklike Freikorps-eenhede te beheer en te koördineer in die verdediging van die oostelike grense van Duitsland teen Poolse en Sowjetse magte wat betrokke was by die Russiese Burgeroorlog. In Junie 1919 het Guderian by die Yster-brigade (later die Yster-divisie) aangesluit as tweede algemene stafoffisier. Die bevelvoerders van die staande Duitse weermag het beoog om hiermee die weermag se beheer oor die Yster-divisie te herbevestig. Hulle hoop was egter teleurgesteld. Aangesien Guderian met die Yster-divisie se anti-Sowjet oriëntasie gesimpatiseer het, het hy nie die aktiwiteite van die eenheid ingeperk soos wat die opperbevel gehoop het nie. Die Yster-divisie het 'n meedoënlose veldtog in Litaue gevoer en in Letland inbeweeg. Die tradisionele Duitse anti-Slawiese houdings het egter die divisie se volle samewerking met die Wit-Russiese en Baltiese magte teen die Bolsjewiste verhinder.
Guderian is aangewys as 'n kompanjiebevelvoerder vir die 10de Jäger-Bataljon. Later het hy by die Truppenamt aangesluit, wat 'n klandestiene vorm was van die weermag se algemene generaalstaf wat amptelik deur die Verdrag van Versailles verbied was. In 1927 is Guderian bevorder tot majoor en oorgeplaas na die bevel van weermagvervoer en gemotoriseerde taktiek in Berlyn. Dit plaas Guderian sentraal ten opsigte van die Duitse ontwikkeling van gepantserde magte. Guderian, wat vlot was in beide Engels en Frans, het die werke bestudeer van die Britse manoeuvreer-oorlogvoeringsteoretici J.F.C. Fuller, Giffard Martel en B. H. Liddell Hart. In 1931 is hy bevorder tot Oberstleutnant (luitenant-kolonel) en was die stafhoof by die Inspektoraat van die gemotoriseerde troepe onder Oswald Lutz. In 1933 is hy bevorder tot Oberst of kolonel.
Guderian het gedurende hierdie tydperk baie artikels oor gemeganiseerde oorlogvoering geskryf. Hierdie artikels was gebaseer op 'n uitgebreide studie van die lesse van die Eerste Wêreldoorlog, navorsing oor buitelandse literatuur oor die gebruik van tenks en oorlogspele met nagemaakte tenks en later met vroeë gepantserde voertuie. Van hierdie proefbewegings is in die Sowjetunie uitgevoer. Brittanje het in hierdie tyd met die tenks onder generaal Hobart begin eksperimenteer en Guderian het op hoogte van Hobart se geskrifte gebly deur op eie koste iemand te gebruik wat al die artikels wat in Brittanje hieroor gepubliseer is, te vertaal.
In Oktober 1935 is hy bevelvoerder van die nuutgestigte 2de Pantserdivisie (een van drie). Op 1 Augustus 1936 is hy bevorder tot Generalmajor en op 4 Februarie 1938 is hy bevorder tot Generalleutnant en neem bevel oor van die XVI Leër Korps.
In 1936 het generaal Lutz vir Guderian gevra om 'n boek te skryf oor die ontwikkelende tenkmagte en die teorieë wat ontwikkel is vir die gebruik daarvan in die oorlog. Die gevolglike volume Achtung – Panzer! was sy belangrikste werk. Hy het die stand van tenkontwikkeling in die Europese lande en Sowjetunie geëvalueer en Guderian se teorieë oor die effektiewe gebruik van gepantserde formasies en gesamentlike eenhedeoorlogvoering van ander generale stafbeamptes aangebied. Die boek het die belangrikheid van die lugmag ingesluit ter ondersteuning van die tenkeenhede vir toekomstige grondgevegte. Duitsland se tenkmagte is grootliks gevestig volgens die voorskrifte soos deur Guderian in sy boek uiteengesit is.
Mobiele oorlogvoering Teen die einde van die Eerste Wêreldoorlog het die Duitse weermag infiltreringstaktieke ontwikkel – deur met spesiale gevegspanne van stormsoldate deur defensiewe loopgrawe te breek, wat dan in verspreide ordes eerder as 'n gefokuste stormloop gevorder en sterk punte omseil het om agterste elemente aan te val. Hierdie metode is gebruik in die Duitse lente-offensief van 1918, maar die Duitse troepe het die mobiliteit ontbreek om deurbrake te benut en diep penetrasie van die vyandverdediging te kon uitvoer. Hulle kon nie die stukrag van die aanvanklike aanval onderhou nie en uiteindelik kon hulle nie beslissende resultate kry nie.
Gemotoriseerde troepe was die sleutel tot die deurbraak, en tot die 1920's was die mate van motorisasie wat nodig was, nie beskikbaar nie. Sowjetse maarskalk Mikhail Toekhachefskij het hierdie idee nagestreef, maar hy is tydens Stalin se "Groot Opruiming" van Sowjetse militêre leiers in 1937 ter dood veroordeel.
Guderian was die voorste pleitbesorger in Duitsland van die aanwending van motorisasie en tenks, en van die gebruik van gepantserde magte in diep penetrasieoperasies. Hy word beskou as die hoofargitek van Duitsland se tenkeenhede.
Guderian ontwikkel en bepleit die strategie om gepantserde formasies op die punt van aanval (der Schwerpunkt) en diep penetrasie te konsentreer. In Achtung Panzer het hy beskryf wat hy geglo het as noodsaaklike elemente vir 'n suksesvolle tenkaanval: verrassing, ontplooiing in massa en geskikte terrein. Hy het gepantserde afdelings voorgestel waarin gemotoriseerde infanterie en artillerie saam met tenks sou werk om 'n beslissende sukses te behaal. In sy memoires Panzer Leader het hy geskryf dat hy reeds in 1929 "oortuig is dat [...] dit verkeerd sou wees om tenks in infanterie-afdelings in te sluit: wat nodig was, was gepantserde afdelings wat al die ondersteunende eenhede sou insluit wat nodig sou wees om te veg met volle effek."
Nadat Hitler aan bewind gekom het en Duitsland begin herwapen het, was Guderian bemagtig om sy idees in werking te stel.
Guderian het geglo dat onder die elemente wat nodig was vir sukses, bevelvoerders van mobiele magte in staat moet wees om met mekaar en hul sub-eenhede te kan kommunikeer. Guderian het in 1933 daarop aangedring dat Duitse tenks toegerus word met radio's en interkoms om elke tenkkommandant in staat te stel om met sy bemanning en ander tenks in sy peloton en kompanjie te kommunikeer. In elke individuele Duitse tenk het die tenkbemanning as 'n span gewerk, en die tenkkommandant kon met elke bemanningslid kommunikeer. Daarbenewens het Duitse tenks kollektief as spanne gewerk, wat wedersydse beskerming en verhoogde effektiewe vuurkrag verseker het. Hermann Balck het gesê: "Die deurslaggewende deurbraak in moderne militêre denke het met Guderian gekom, en dit het nie net in tenks gekom nie, maar in kommunikasie." Van Guderian se bydraes het Balck as van die belangrikste beskou as die vyfman tenk bemanning, met 'n toegewyde radio-operateur in die romp van die tenk en die organisasie van seinafdeling om die bevelvoerder in staat te stel om die groep van enige eenheid af te beheer. Dit het die beheer van die divisie moontlik gemaak, wat noodsaaklik was vir mobiele oorlogvoering. Die Duitse oorwinnings van 1939 tot 1941 was nie te danke aan beter toerusting nie, maar as gevolg van beter taktieke in die gebruik van die toerusting, en beter bevel en beheer wat die Duitse tenkmagte toegelaat het om teen 'n baie vinniger tempo te funksioneer.
Tweede Wêreldoorlog Pole Guderian het die XIX Korps tydens die inval van Pole gelei. Hierdie korps bestaan uit 'n tenkafdeling en twee gemotoriseerde infanterie-afdelings. Guderian het sy korps in die Slag van Wizna en die Slag van Kobryn gelei. In elk van hierdie het hy sy teorieë van vinnige maneuver laat vaar en was hy baie suksesvol met die gebruik van tenks om 'n sappeurkompanjie te ontplooi wat die meerderheid van die Poolse bunkers by Wizna suksesvol opgeblaas het. Hy het ook groot politieke insig getoon in die slag van Kobryn beleef deur die inisiatief na die Sowjetunie oor te dra.
Ná die afhandeling van die veldtog in Pole is die tenkmagte na die weste oorgeplaas om voor te berei vir die volgende stel operasies. Die vier ligte afdelings het geblyk dat hulle onvoldoende vuurkrag gehad het en hulle is versterk tot volle tenkafdelings, waarvan een aan Erwin Rommel gegee is. Met hierdie verandering het die totale getal tenkafdelings in die leër op tien gestaan. Guderian het voortgegaan om te werk in die ontwikkeling van die tenkelemente. Hans von Luck van die 7de tenkeenheid het in sy memoires gesê: "In die middel van Februarie is ons na Dernau op die Ahr oorgeplaas, dus feitlik in die westelike front. Rommel het elke eenheid besoek. Hy het ons vertel dat hy trots was om die tenkdivisie te lei. Guderian het ook gekom om te inspekteer en met ons te praat. 'Jy is die kavallerie' het hy ons vertel. 'Jou werk is om deur te breek en aan te hou beweeg'.
Frankryk duimnael|Heinz Guderian met 'n Enigma-masjien in 'n Sd.Kfz. 251 wat gebruik word as 'n mobiele beheersentrum tydens operasies in Frankryk