Die Nobelprys vir Letterkunde (Sweeds: Nobelpriset i litteratur) is ’n jaarlikse prys wat deur die Sweedse Akademie toegeken word aan mense wat wêreldwyd die uitmuntendste bydraes op die gebied van letterkunde gelewer het. Dit is een van vyf pryse waarvoor Alfred Nobel in sy testament voorsiening gemaak en sedert 1901 toegeken word; die ander is die Nobelpryse vir chemie, fisika, fisiologie of geneeskunde en vrede.
duimnael|links|Hoofgebou van die Sweedse Akademie in Stockholm Die akademie kondig die naam van die Nobelpryswenners jaarliks vroeg in Oktober aan, met die Nobelprys vir Letterkunde tradisioneel vierde en op 'n Donderdag. Die prys word jaarliks in Stockholm, Swede, toegeken op 10 Desember, die herdenking van Nobel se dood. Tot en met 2025 is die prys aan altesaam 122 individue toegeken. Nog 18 vroue het dit gekry.
Toe die 1958-Nobelprys vir Letterkunde aan hom toegeken is, is die Russiesgebore Boris Pasternak onder druk van die regering van die Sowjetunie gedwing om die toekenning in die openbaar te verwerp. In 1964 het die Franse Jean-Paul Sartre bekendgemaak dat hy die Nobelprys vir Letterkunde nie wou aanvaar nie, aangesien hy al die amptelike eerbewyse in die verlede konsekwent geweier het. Die Nobelpryskomitee erken egter nie weiering nie en sluit Pasternak en Sartre in sy lys van Nobelpryswenners in.
Die 2025-Nobelprys vir Letterkunde is toegeken aan László Krasznahorkai "vir sy boeiende en visioenêre oeuvre wat, te midde van apokaliptiese terreur, die krag van kuns herbevestig".
Die pryse, wat 'n bedrag geld (SEK9 miljoen, omtrent VSA$1 miljoen per pryskategorie, wat dan gelykop onder die Bekroondes verdeel word), 'n goue medalje en 'n diploma insluit, word op 10 Desember, die herdenking van Nobel se sterfdag in 1896, tydens 'n seremonie deur die Sweedse koning, tans Carl XVI Gustaf van Swede, in die Stockholmse Konsertsaal uitgedeel.
Hieronder volg 'n lys van die ontvangers van die Nobelprys vir Letterkunde vanaf 1901 tot op hede. In 1914, 1918, 1935 en 1940–1943 is die prys nie toegeken nie; die toekennings van 1915, 1919, 1925–1927, 1936, 1949 en 2018 is in die volgende jaar toegeken.
1900's – 1910's – 1920's – 1930's – 1940's – 1950's – 1960's – 1970's – 1980's – 1990's – 2000's – 2010's – 2020's – Vroue – Nooit dié prys ontvang nie
1900's + Nobelprys vir Letterkunde, 1900'sJaar NaamLandTaalBeweegredeGenre 1901 75px Sully Prudhomme Frans "in spesiale erkenning van sy poëtiese samestelling, wat bewys lewer van verhoogde idealisme, artistieke perfeksie en 'n seldsame kombinasie van die eienskappe van beide hart en intellek" poësie, essay 1902 75px Theodor Mommsen Duits "die grootste lewende meester van die kuns van geskiedskrywing, met spesifieke verwysing na sy monumentale werk, Romeinse geskiedenis" geskiedenis, reg 1903 75px Bjørnstjerne Bjørnson Noors "as 'n huldeblyk aan sy edele, pragtige en veelsydige poësie, wat nog altyd onderskei is aan beide die varsheid van sy inspirasie en die skaars suiwerheid van sy gees" poësie, roman, drama 1904 75px Frédéric Mistral Provensaals "ter erkenning van die vars oorspronklikheid en ware inspirasie van sy poëtiese produksie, wat die natuur en inheemse gees van sy volk getrou weerspieël, en ook sy beduidende werk as 'n Provensaalse filoloog" poësie, filologie 75px José Echegaray y Eizaguirre Spaans "ter erkenning van die talle en briljante komposisies wat op individuele en oorspronklike wyse die groot tradisies van die Spaanse drama herleef het" drama 1905 75px Henryk Sienkiewicz Pools "as gevolg van sy uitstaande verdienste as 'n epiese skrywer" roman 1906 75px Giosuè Carducci Italiaans "nie net in die oorweging van sy diep leer en kritiese navorsing nie, maar bowenal as 'n huldeblyk aan die kreatiewe energie, varsheid van styl, en liriese krag wat sy poëtiese meesterstukke kenmerk" poësie 1907 75px Rudyard Kipling Engels "in oorweging van die krag van waarneming, oorspronklikheid van verbeelding, idealiteit van idees en merkwaardige talent vir vertelling wat die skeppings van hierdie wêreldberoemde skrywer kenmerk" roman, kortverhaal, poësie 1908 75px Rudolf Christoph Eucken Duits "ter erkenning van sy ernstige soek na die waarheid, sy indringende gedagtegang, sy wye verskeidenheid van visie en die warmte en sterkte in die aanbieding waarmee hy in sy talle werke 'n idealistiese lewensfilosofie bewys het" filosofie 1909 75px Selma Lagerlöf Sweeds "in waardering van die verhewe idealisme, lewendige verbeelding en geestelike persepsie wat haar geskrifte kenmerk" roman, kortverhaal
1910's + Nobelprys vir Letterkunde, 1910'sJaar NaamLandTaalBeweegredeGenre 1910 75px Paul Johann Ludwig Heyse Duits "as 'n huldeblyk aan die volkome kunstenaarskap, deurdring met idealisme, wat hy tydens sy lang produktiewe loopbaan as 'n liriese digter, dramaturg en skrywer van wêreldbekende kortverhale gedemonstreer het" poësie, drama, roman, kortverhaal 1911 75px Maurice Maeterlinck Frans "in waardering van sy veelsydige literêre aktiwiteite, en veral van sy dramatiese werke, wat onderskei word deur 'n rykdom aan verbeelding en deur 'n poëtiese fantasie, wat soms, in die verhemelte van 'n sprokie, 'n diep inspirasie toon, terwyl hy in 'n geheimsinnige manier aan sy lesers se eie gevoelens appelleer en hul verbeelding stimuleer" drama, poësie, essay 1912 75px Gerhart Hauptmann Duits "hoofsaaklik ter erkenning van sy vrugbare, gevarieerde en uitstaande produksie in die koninkryk van dramatiese kuns" drama, roman 1913 75px Sir Rabindranath Tagore(রবীন্দ্রনাথ ঠাকুর) Bengaals "as gevolg van sy diep sensitiewe, vars en pragtige vers, waardeur hy met sy volmaakte vaardighede sy poëtiese denke, uitgedruk in sy eie Engelse woorde, 'n deel van die letterkunde van die Weste gemaak het" poësie, roman, drama, kortverhaal, musiek 1915 75px Romain Rolland Frans "as 'n huldeblyk aan die verhewe idealisme van sy literêre produksie en die simpatie en liefde van die waarheid waarmee hy verskillende tipes mense beskryf het" roman 1916 75px Carl Gustaf Verner von Heidenstam Sweeds "ter erkenning van sy betekenis as die voorste verteenwoordiger van 'n nuwe era in ons literatuur" poësie, roman 1917 75px Karl Adolph Gjellerup Deens "vir sy gevarieerde en ryk poësie, wat deur hoë idees geïnspireer word" poësie 75px Henrik Pontoppidan "vir sy outentieke beskrywings van die hedendaagse lewe in Denemarke" roman 1919 75px Carl Spitteler Duits "in spesiale waardering van sy epiese Olimpiese lente" poësie
1920's + Nobelprys vir Letterkunde, 1920'sJaar NaamLandTaalBeweegredeGenre 1920 75px Knut Hamsun Noors "vir sy monumentale werk, Groei van die grond" roman 1921 75px Anatole France Frans "ter erkenning van sy briljante literêre prestasies, wat gekenmerk word deur 'n adellike styl, 'n diep menslike simpatie, genade en 'n ware Galliese temperament" roman, poësie 1922 75px Jacinto Benavente Spaans "vir die gelukkige manier waarop hy die illustere tradisies van die Spaanse drama voortgesit het" drama 1923 75px William Butler Yeats Engels "vir sy altyd geïnspireerde poësie, wat in 'n hoogs artistieke vorm uitdrukking gee aan die gees van 'n hele volk" poësie 1924 75px Władysław Reymont Pools "vir sy groot nasionale epiek, Die boere" roman 1925 75px George Bernard Shaw Engels "vir sy werk wat gekenmerk word deur beide idealisme en menslikheid, word sy stimulerende satire dikwels met 'n enkelvoudige poëtiese skoonheid toegedien" drama, literêre kritiek 1926 75px Grazia Deledda Italiaans "vir haar idealisties geïnspireerde skryfwerk, wat met plastiese duidelikheid die lewe op haar plaaslike eiland uitbeeld en met diepte en simpatie handel oor menslike probleme in die algemeen" poësie, roman 1927 75px Henri Bergson Frans "ter erkenning van sy ryk en vitaliserende idees en die briljante vaardigheid waarmee hulle aangebied is" filosofie 1928 75px Sigrid Undset Noors "hoofsaaklik vir haar kragtige beskrywings van die Noordelike lewe gedurende die Middeleeue" roman 1929 75px Thomas Mann Duits "hoofsaaklik vir sy groot roman, Buddenbrooks, wat geleidelik die erkenning as een van die klassieke werke van kontemporêre literatuur gewen het" roman, kortverhaal, essay
1930's + Nobelprys vir Letterkunde, 1930'sJaar NaamLandTaalBeweegredeGenre 1930 75px Sinclair Lewis Engels "vir sy kragtige en grafiese kuns van beskrywing en sy vermoë om nuwe karakters met geestigheid en humor te skep" roman, kortverhaal, drama 1931 75px Erik Axel Karlfeldt Sweeds "Die poësie van Erik Axel Karlfeldt" poësie 1932 75px John Galsworthy Engels "vir sy vooraanstaande kuns van vertelling, wat sy hoogste vorm in The Forsyte Saga neem" roman 1933 75px Iwan Boenin(Иван Алексеевич Бунин) Russies "vir die streng kunswerke waarmee hy die klassieke Russiese tradisies in prosakryfwerk gedra het" kortverhaal, poësie, roman 1934 75px Luigi Pirandello Italiaans "vir sy dapper en geniale herlewing van dramatiese en toneelkuns" drama, roman, kortverhaal 1936 75px Eugene O'Neill Engels "vir die krag, eerlikheid en diep gevoel van sy dramatiese werke, wat 'n oorspronklike konsep van tragedie beliggaam" drama 1937 75px Roger Martin du Gard Frans "vir die artistieke krag en waarheid waarmee hy menslike konflik uitgebeeld het, asook enkele fundamentele aspekte van kontemporêre lewe in sy roman Les Thibault" roman 1938 75px Pearl S. Buck Engels "vir haar ryk en werklik epiese beskrywings van die boerelewe in China en vir haar biografiese meesterstukke" roman, biografie 1939 75px Frans Eemil Sillanpää Fins "vir sy diep begrip van sy land se boere en die pragtige kuns waarmee hy hul lewenswyse en hul verhouding met die natuur uitgebeeld het" roman
1940's + Nobelprys vir Letterkunde, 1940'sJaar NaamLandTaalBeweegredeGenre 1944 75px Johannes Vilhelm Jensen Deens "vir die seldsame krag en vrugbaarheid van sy poëtiese verbeelding waarmee 'n intellektuele nuuskierigheid van wye omvang en 'n breë, vars kreatiewe styl gekombineer het" roman, kortverhaal 1945 75px Gabriela Mistral Spaans "vir haar liriese poësie, wat geïnspireer is deur kragtige emosies, wat haar naam 'n simbool van die idealistiese verwagtinge van die hele Latyns-Amerikaanse wêreld gemaak het" poësie 1946 75px Hermann Hesse Duits "vir sy geïnspireerde geskrifte wat, terwyl hulle in vrymoedigheid en penetrasie groei, die klassieke humanitêre idees en hoë eienskappe van styl illustreer" roman, poësie 1947 75px André Gide Frans "vir sy omvattende en artistiek beduidende skryfwerk waarin menslike probleme en toestande uitgebeeld word met 'n vreeslose liefde vir die waarheid en skerp sielkundige insig" roman, essay 1948 75px T.S. Eliot Engels "vir sy uitstaande, baanbrekende bydrae tot die hedendaagse poësie" poësie 1949 75px William Faulkner Engels "vir sy kragtige en artistiek unieke bydrae tot die moderne Amerikaanse roman" roman, kortverhaal
1950's