Die Noordelike Gebied (Engels: Northern Territory, afgekort as NT); amptelik bekend as die Noordelike Gebied van Australië en in Australië nie-amptelik die Gebied genoem) is 'n Australiese interne gebied in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan Wes-Australië (129ste lengtegraad oos), in die suide aan Suid-Australië (26ste breedtegraad suid) en in die ooste aan Queensland (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die Timorsee, die Arafurasee en die Golf van Carpentaria, met Wes-Nieu-Guinee en verskeie ander eilande van Indonesië wat oorkant geleë is.
Die Noordelike Gebied beslaan 1 420 970 km², wat dit die derde grootste van die Australiese federale deelstate en gebiede en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260 400 (teen Maart 2025) – minder as die helfte van die bevolking van Tasmanië. Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad Darwin, met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is Alice Springs met 'n bevolking van ongeveer 25 000 mense.
Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60 000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die inheemse bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in seekomkommers. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien. Die Britte was die eerste Europeërs wat gepoog het om hulself in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses behaal in 1869 met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin.
Die ekonomie is grootliks gebaseer op mynbou en petroleum, wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of A$5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.
Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) Palmerston, Alice Springs, Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan dikwels bekend as "Territorians".
Geskiedenis Voorkoloniale tydperk Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.
Vanaf die 17de of 18de eeu. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee. Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.
duimnael|links|Nasa-satellietbeeld van die Noordelike Gebied
Koloniale administrasie Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale Nieu-Suid-Wallis, behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van Suid-Australië van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die Overland Telegraph Line tussen 1870 en 1872 gebou.
Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied.
'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 reeds 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin, was eens die grootste veeplaas ter wêreld.
Goud is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en koper is by die Dalyrivier ontdek.
Federale gebied Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”
Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was. Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.
Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.
Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word. Konflikte het ontstaan as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder.
In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe. Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.
Ná die Tweede Wêreldoorlog Tydens die Tweede Wêreldoorlog is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Ná die oorlog is beheer oor die hele gebied aan die Statebond teruggegee. Die bombardement van Darwin het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.
In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind is, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeerbelegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel. Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes.
Aborigines in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van bauxiet oorgeneem is. Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die Northern Territory Council for Aboriginal Rights (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf. Die federale regering van Gough Whitlam het die Woodward Royal Commission in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na op watter wyse grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree. Die Northern Territory Council for Aboriginal Rights is in 1976 ontbind.
In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese sikloon Tracy verwoes. Ses-en-sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard ) en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41 000 van die 47 000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.
Selfregering In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering van 1978), met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister. Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike pos in die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied. 'n Deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister. Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.
In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park in die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur.
Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het. Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.
Geografie Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan.
Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend Uluru/Ayers Rock en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde.
Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- wêrelderfenisgebiede geword.
Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan hoofsaaklik uit tropiese savannes, wat uit verskeie afsonderlike ekostreke bestaan – Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs.
Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met woestyn en xerofitiese struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse.