duimnael|220px|'n Onderwyseres gee 'n Franse les in Zimbabwe. Onderwys in Afrika kan hoofsaaklik verdeel word volgens voorkoloniale en post-koloniale invloede. Europese-styl onderwysstelsels het tydens die sterk koloniale invloede in Afrika 'n sentrale rol begin speel. Veral in Wes- en Sentraal-Afrika word onderwys gekenmerk deur 'n kombinasie van tradisionele onderrigmetodes en Europese-styl onderwysstelsels wat as 'n nalatenskap van die vasteland se koloniale verlede voorbestaan.
Onderwys in moderne Afrika-samelewings word beïnvloed deur kolonialisme, neokolonialisme en politieke onstabiliteit wat deur gewapende konflikte regoor die vasteland veroorsaak word. Daarbenewens het die gebrek aan doeltreffende onderwysstrategieë wat met wêreldwye en beskawingsuitdagings belyn is, insluitend die druk van globalisering, verdere vooruitgang belemmer.
Alhoewel die gehalte van onderwys, sowel as die aantal goed toegeruste skole en gekwalifiseerde onderwysers, sedert die begin van die koloniale tydperk geleidelik toegeneem het, bestaan daar steeds bewyse van ongelykheid binne onderwysstelsels op grond van streek, ekonomiese status, ras en geslag.
Onderwys in Afrika kan hoofsaaklik verdeel word volgens prekoloniale en postkoloniale invloede. Onder sterk koloniale invloede in Afrika het Europese onderwysstelsels ’n prominente rol begin speel. Veral in Wes- en Sentraal-Afrika word onderwys gekenmerk deur ’n kombinasie van tradisionele onderrig en Europese onderwysstelsels wat as ’n nalatenskap van die vasteland se koloniale verlede voortbestaan.
Onderwys in moderne Afrikasamelewings word beïnvloed deur kolonialisme, neokolonialisme en politieke onstabiliteit wat deur gewapende konflikte regoor die vasteland veroorsaak word. Daarbenewens het die gebrek aan doeltreffende onderwysstrategieë wat met wêreldwye en beskawingsuitdagings belyn is, insluitend die druk van globalisering, verdere vooruitgang belemmer.
Hoewel die gehalte van onderwys, sowel as die aantal goed toegeruste skole en gekwalifiseerde onderwysers, sedert die begin van die koloniale tydperk geleidelik toegeneem het, bestaan daar steeds bewyse van ongelykheid binne onderwysstelsels op grond van streek, ekonomiese status, ras en geslag.
Volwasseonderwys in Afrika Volwasseonderwys in Afrika het ’n herlewing beleef ná die onafhanklikwording en toenemende welvaart van baie Afrikalande, en stel besondere vereistes aan beleidmakers en beplanners om inheemse kulturele eienskappe en kenmerke in ag te neem. Met ’n mate van teenreaksie teen Westerse ideale en onderwystradisies het baie universiteite en ander hoëronderwysinstellings dit op hulle geneem om ’n nuwe benadering tot hoër onderwys en volwasseonderwys te ontwikkel.
Die meeste hedendaagse ontleders beskou ongeletterdheid as ’n ontwikkelingskwessie vanweë die verband tussen armoede en ongeletterdheid. Befondsing is onvoldoende en onbestendig en is nodig vir prioriteitsgebiede soos opleiding van opvoeders, monitering en evaluering. Daar is ’n duidelike behoefte aan investering in kapasiteitsontwikkeling, die aanstelling van ’n volledige, voldoende besoldigde en goed gekwalifiseerde professionele personeelkorps, asook ’n groter vraag na professionele persone op die gebied van volwasseonderwys. Die meerderheid volwasseopvoeders is nie opgelei nie, veral op die gebied van basiese geletterdheid. Regerings stel dikwels skoolonderwysers en ander persone in poste vir volwasseonderwys aan, eerder as ervare volwasseopvoeders. Baie van die probleme wat ondervind word, kan opgelos word deur hulpbronne toe te ken om in die behoeftes te voorsien, insluitend voldoende befondsing, meer personeel, toepaslike personeelopleiding en geskikte leermateriaal. Onderbefondsing hou ’n groot bedreiging in vir die volhoubaarheid van hierdie programme en, in sommige gevalle, selfs vir hul voortbestaan. Die mees omvattende beskikbare data oor befondsing handel oor programme vir volwassegeletterdheid en nie-formele onderwys. Befondsing vir voortgesette onderwys, hetsy akademies of beroepsgerig, word voorsien en daaroor word verslag gedoen, maar min data oor die finansiering daarvan word beskikbaar gestel. Befondsing kan uit openbare of privaatsektorbronne afkomstig wees. Internasionale en buitelandse hulp speel waarskynlik ook ’n belangrike rol. Die koste van volwasseonderwys blyk kunsmatig laag gehou te word deur die gebruik van staatsfasiliteite en die uiters lae salarisse wat aan baie spesialiste in volwasseonderwys betaal word.
Openbare universiteite het nie daarin geslaag om ouer studente suksesvol na hoofstroomgraadprogramme te lok nie. In Suid-Afrika het die ideaal ná apartheid, om toegang tot openbare hoër onderwys vir ’n toenemende aantal nie-tradisionele studente uit te brei, nog nie ’n werklikheid geword nie. Sekere lande het egter wel sukses met programme vir volwasseonderwys gerapporteer. Tussen 1990 en 2007 het Uganda meer as 2 miljoen deelnemers by die program vir funksionele volwassegeletterdheid ingeskryf. Teen 2005 was die Gesinsprogram vir Basiese Onderwys in 18 skole aktief en het dit meer as 3,300 kinders en 1,400 ouers bereik. Dit is ’n suksesvolle vorm van gesinsgeletterdheidsbemiddeling, waarvan die impak op huishoudelike, skool- en gemeenskapsvlak geëvalueer is.
Ongelukkig verskaf nasionale verslae gewoonlik nie voldoende inligting oor die inhoud van die volwasseonderwysprogramme wat in die onderskeie lande aangebied word nie. In die meeste gevalle word slegs die naam van die program so volledig moontlik vermeld. Kurrikuluminhoud blyk nie ’n belangrike kwessie te wees nie.
Afrikagemeenskappe is dikwels heg verbonde; om hierdie rede behaal programbeplanners vir volwasse leerders in Afrika groter sukses wanneer hulle ’n deelnemende benadering volg. Deur middel van oop en eerlike gesprekke oor die vrese, motiverings, oortuigings en aspirasies van die gemeenskap as geheel, kan die sosiale spanning wat met individuele afwykende gedrag verband hou, verminder word.
Benewens sterk tradisionele oortuigings het jare van slawerny en kolonisasie tot ’n gevoel van eenheid en ’n gemeenskaplike stryd binne Afrikagemeenskappe gelei. Lesplanne in hierdie gebiede behoort dus hierdie kulturele sensitiwiteit te weerspieël; samewerking en wedersydse ondersteuning is noodsaaklik vir die sukses van programme. Onderrigmetodes wat hierdie beginsels benut, kan storievertelling, ervaringsgebaseerde simulasies en die beoefening van inheemse tradisies met geringe aanpassings insluit. Elke program en les moet by die spesifieke gemeenskap aangepas word, aangesien gemeenskapslede byna altyd as ’n groep leer, leef en doelwitte bereik.
Informele onderwys speel ’n deurslaggewende rol in inheemse leer binne Afrikagemeenskappe. Dit stel ’n beduidende uitdaging aan programbeplanners wat ’n Westerse benadering volg en formele leer binne ’n vasgestelde tydsraamwerk en omgewing beklemtoon. Hierdie vereistes moet dikwels laat vaar word om sukses te behaal in gemeenskappe waar daar nie ’n sterk ingesteldheid teenoor vaste tydskedules en formele onderwys bestaan nie.
Programme moet so beplan word dat dit deel word van deelnemers se daaglikse lewe, hul waardes weerspieël en ’n positiewe, praktiese bydrae lewer. Suksesvolle programme behels dikwels meer langtermyn-leerreëlings, wat uit gereelde besoeke en die vrye, spontane uitruil van inligting bestaan.
= Filosofieë - Die Afrikafilosofie van volwasseonderwys erken Westerse idees soos liberalisme, progressivisme, humanisme en behaviorisme, terwyl dit terselfdertyd deur inheemse Afrikaperspektiewe aangevul word.
Etnofilosofie is die opvatting dat die hoofdoel van volwasseonderwys is om sosiale harmonie op alle vlakke van die samelewing te bevorder, van die onmiddellike gesin tot die gemeenskap en die land. Dit is belangrik om die behoud van kennis wat van geslag tot geslag oorgedra word rakende waardes, kulturele begrip en oortuigings te verseker. Hierdie filosofie bevorder aktiewe leer – leer deur te doen, asook die navolging en beoefening van die werk en praktyke van ouer gemeenskapslede. Spesifieke lesse kan deur rolspel, praktiese demonstrasies, uitstallings, besprekings of kompetisies aangebied word. Die nasionalisties-ideologiese filosofie onderskei hom van etnofilosofie deurdat dit minder op leermetodes en meer op die toepassing van kennis fokus. Aangesien hierdie filosofie uit die revolusionêre bewegings van die 1950’s ontstaan het, is dit nie verbasend dat die hoofdoel daarvan is om kennis toe te pas op aktiewe deelname aan die politiek en die burgerlike samelewing nie. Hoewel dit binne hierdie filosofie belangrik is om die gemeenskapsgerigte aard van die tradisionele Afrikasamelewing te behou, speel funksionalisme vir sosiale begrip en verandering ’n belangrike rol in die toepassing daarvan. Professionele filosofie verteenwoordig die sterkste skakel tussen Westerse en tradisionele Afrika-onderwysstelsels. Dit bevorder ’n hibriede benadering tot programme vir volwassenes en maak voorsiening vir ’n wye verskeidenheid leermetodes, selfs suiwer kognitiewe lesings, mits die waardes van die gemeenskap binne die les in ag geneem word. Laastens stel filosofiese wysheid voor dat die enigste ware Afrikafilosofieë dié is wat geheel en al sonder kontak met die Weste ontwikkel het. In plaas daarvan om ’n spesifieke benadering voor te skryf, erken hierdie idee die groot verskeidenheid onderrigmetodes wat deur uiteenlopende mense regoor die vasteland gebruik kan word. Dit stel in wese dat daar nie slegs een korrekte metode bestaan nie en dat die onderwerp en aktiwiteite altyd deur die deelnemers bepaal behoort te word.
Verwysings